Hazine K/Z — Carry, MtM, Funding, FTP
"Hazine bugün ne kadar kazandı?" tek bir sayı gibi görünür ama aslında dört ayrı kaynaktan toplanır ve gelir tablosunun farklı satırlarına dağılır: taşıma getirisi (carry), fiyat değişimi (MtM), fonlama maliyeti (funding) ve iç fiyat yansıması (FTP). Bu modül önceki tüm parçaları (reeskont, değerleme, repo, kambiyo) tek bir "hazine P&L'i" resminde birleştirir. Bir hazineci/riskçi için bu, "ekranımdaki toplam kârı bileşenlerine ayırıp her birinin gelir tablosunda nerede olduğunu göstermek" demektir.
- Hazine K/Z'sini dört bileşene ayırabilmek: carry, MtM, funding, FTP
- Her bileşenin gelir tablosunda hangi gruba düştüğünü bilmek (carry→5, funding→6, MtM/kambiyo→7/8)
- Net carry = taşıma getirisi − fonlama maliyeti ilişkisini kurabilmek
- FTP'nin (iç fon transfer fiyatı) net faiz gelirini şube ile hazine arasında nasıl böldüğünü anlamak
- Risk sisteminin "clean" P&L'i ile muhasebenin "dirty" P&L'i arasındaki farkı sezmek (Modül 17'ye köprü)
01 · Hazine K/Z — Dört Kaynağa Ayrışır
Bir hazine pozisyonunun toplam kârı, dört farklı motorun toplamıdır. Kritik olan, her birinin gelir tablosunda ayrı bir gruba düşmesidir — yani "hazine kârı" tek satırda değil, tabloya yayılmış hâlde durur:
| Bileşen | Nedir | Gelir tablosu | Kaynak modül |
|---|---|---|---|
| Carry (taşıma) | Pozisyonu tutmaktan gelen faiz getirisi | Faiz geliri · grup 5 | Reeskont (7) |
| Funding (fonlama) | Pozisyonu fonlamanın faiz maliyeti | Faiz gideri · grup 6 | Repo (10) |
| MtM (fiyat) | Piyasa fiyatı değişiminin kâr/zararı | Faiz dışı · grup 7/8 | Değerleme (8) |
| Kambiyo (kur) | YP pozisyonun kur farkı | Faiz dışı · grup 7/8 | Evalüasyon (11) |
Buna bir de FTP (iç fon transfer fiyatı) eklenir — ama o muhasebe değil, yönetsel bir katmandır: net faiz gelirini şube ile hazine arasında böler (Bölüm 4). Sonuç şu: bir bonoyu repoyla fonlayıp taşıdığında kârın carry kısmı grup 5'te, funding kısmı grup 6'da, fiyat kısmı grup 7/8'de yaşar. "Toplam hazine kârı" bunları toplamaktan ibarettir — ama mizanda tek satır aramak boşunadır.
Hazine K/Z'si bir toplam, gelir tablosu bir dağılımdır. Aynı pozisyonun kârı üç-dört gruba bölünür; hazineyi doğru okumak, bu parçaları toplayıp tek "hazine kârı"na getirmek ve tersine, tek sayıyı bileşenlerine ayırabilmektir. Bir pozisyon "kârlı" görünse de carry pozitif / MtM negatif olabilir — hangi motorun çalıştığı, hangisinin durduğu ayrı sorulardır.
02 · Carry & Funding — Faiz Tarafında Net Taşıma
Bir hazine pozisyonunun en istikrarlı kısmı net carry'dir: pozisyonun getirisi eksi onu fonlamanın maliyeti. Modül 7 (reeskont) ve Modül 10 (repo) bunun mekaniğini kurmuştu; burada gelir tablosuna oturuyor:
Net Carry = Taşıma Getirisi (grup 5) − Fonlama Maliyeti (grup 6)
Net carry, pozisyon fiyatı hiç değişmese bile her gün biriken kârdır (ya da negatif carry ise zarardır). Fiyatı belirsiz, ama carry görece öngörülebilir — bu yüzden hazineciler pozisyonu "carry taşıyorum, fiyat kazancını bekliyorum" diye tarif eder. Faiz eğrisi yatay/pozitif eğimliyken uzun bono al, kısa repoyla fonla → pozitif carry. Eğri terse döndüğünde (kısa faiz uzun faizden yüksek) carry negatife döner ve pozisyonu taşımak maliyetli hale gelir.
Üç motoru oynat: carry (grup 5), funding (grup 6, −), MtM (grup 7/8). Toplam bar hazinenin net kârıdır ama parçalar gelir tablosunun ayrı satırlarında yaşar. Carry pozitif / MtM negatif olabilir — pozisyon "kârlı" mı "zararlı" mı, hangi motora baktığına bağlı.
03 · MtM & Kambiyo — Faiz Dışı Tarafta Oynaklık
Carry istikrarlıysa, MtM ve kambiyo oynaktır — ve ikisi de faiz dışı tarafa (grup 7/8) düşer. Bir FVTPL bononun fiyatı düştüğünde grup 8'e zarar, bir swap lehe döndüğünde grup 7'ye kâr, YP pozisyonda kur oynadığında yine 7/8'e kambiyo K/Z yazılır. Bu kalemler hazinenin gelir tablosundaki "gürültülü" tarafıdır.
Önemli ayrım: MtM'in bir kısmı gelir tablosuna hiç gelmeyebilir. FVOCI menkulün değer farkı özkaynağa (Modül 8), nakit akış hedge'inin farkı OCI'ya (Modül 9) gider. Yani hazinenin "gerçek" ekonomik kârı ile gelir tablosunda görünen kârı ayrışabilir — bir kısmı özkaynakta bekliyordur. Bu, bir sonraki modülün (14) konusu: neden her kâr K/Z'ye gitmez.
"Carry pozitif ama MtM yedi" → taşıma kârı var (grup 5−6) ama fiyat düşüşü (grup 8) toplamı bastırdı. "Bu çeyrek trading tarafı taşıdı" → net faiz zayıf, MtM/işlem kârı (grup 7) kurtardı. "Kârın yarısı OCI'da" → FVOCI/hedge farkı gelir tablosuna gelmedi, özkaynakta duruyor. "Negatif carry ama fiyat bekliyoruz" → funding carry'yi aşıyor, strateji fiyat kazancına oynuyor.
04 · FTP — Marjı Şube ile Hazine Nasıl Böler
Net faiz geliri (grup 5−6) tek bir havuzdur ama içinde iki farklı kâr yatar: şubenin müşteri marjı ve hazinenin vade/likidite marjı. Bunları ayıran mekanizma FTP'dir (Fund Transfer Pricing — iç fon transfer fiyatı). Bu, şube ve ürünlere faiz oranı ile likidite maliyetini dağıtan iç yönetim muhasebesi katmanıdır; dış müşteri işlemi veya ayrı bir konsolide banka geliri yaratmaz.
Sonuç: şube sadece müşteriyle arasındaki marjı alır (kredi faizi − FTP, ve FTP − mevduat faizi), faiz riskini taşımaz. Hazine ise FTP eğrisinin vade primini alır — kısa vadeli mevduatı FTP'nin kısa ucundan alıp uzun vadeli krediyi FTP'nin uzun ucundan fonlayarak vade dönüşümünün kârını (ve riskini) üstlenir. Muhasebede hepsi grup 5/6'da toplanır; bu bölünme yönetsel raporlamada FTP ile yapılır. Birimlerin FTP gelir/giderleri konsolide banka toplamında birbirini götürür; FTP toplam kârı değil, kârın kurum içindeki sahibini değiştirir.
Toplam spread (kredi − mevduat faizi) sabit havuzdur; FTP onu ikiye böler. Hazine payını (vade primi) artır — şubenin payı azalır. Hazine payı sıfırsa saf geçiş: tüm marj şubede, hazine sadece riski taşır. Bu, FTP'nin sırrı: faiz riskini hazineye taşırken kârı da bölüştürür.
05 · Kapanış — Clean/Dirty ve Sıradaki
Hazine K/Z'sini bileşenlerine ayırdın: carry (grup 5) − funding (grup 6) = net taşıma; MtM ve kambiyo (grup 7/8) = oynak taraf; FTP = şube/hazine bölüşümü. Artık "hazine bugün ne kazandı" sorusunu tek sayıya indirgemek yerine motorlarına ayırabiliyorsun.
Küçük bir ön uyarı: risk sisteminin gösterdiği P&L (genelde clean — sadece fiyat/MtM) ile muhasebenin gösterdiği (dirty — fiyat + işlemiş faiz/reeskont) çoğu zaman tutmaz, ve bu bir hata değil tasarımdır. Bu farkın izini sürmek Modül 17'nin (muhasebe–risk mutabakatı) işi. Ondan önce sıradaki modül bir başka ayrımı kapatır: neden her kâr gelir tablosuna gitmez — özkaynak ve OCI mantığı. Akılda kalan cümle: hazine K/Z'si tek sayı değil dört motorun toplamıdır; carry faiz tarafında, MtM/kambiyo faiz dışı tarafta, FTP ise marjı şube ile hazine arasında böler.
Kaynaklar ve kapsam
Hesap kodları BDDK’nın mevduat bankaları için yayımladığı plandan; muhasebe ilkeleri KGK’nın güncel TFRS setinden doğrulandı. Kurum içi alt hesaplar ve rapor adları farklılaşabilir.