Türev Masası — Akış, Pozisyon, Hedge
Türev masası iki hayat yaşar. Birincisi müşteri akışı: forward, swap, opsiyon isteyen müşterileri fiyatlar ve karşı pozisyonu hedge eder. İkincisi bilanço koruması: ALM'in istediği faiz risklerini swap ile ayarlar. İkisinin ortak dili hedge'tir — ve iyi bir masa, müşteri akışlarını birbiriyle eşleyerek piyasa riskini taşımadan iki taraftan da marj kazanır.
- Türev masasının iki işini ayırmak: müşteri akışı vs bilanço koruması
- Bir müşteri işleminin masada ters pozisyon yarattığını görmek
- İnternalize etmek (akışları eşlemek) ile piyasada hedge etmek arasındaki farkı anlamak
- IRS (faiz swabı) ile bilanço duration'ının nasıl ayarlandığını hesaplayabilmek
- Türev masasının ALM (Modül 5) ile nasıl konuştuğunu görmek
01 · Müşteri Akışı — Her İşlem Ters Bir Pozisyon
Bir müşteri türev yaptığında banka karşı tarafı olur. İhracatçı 3 ay sonra geleceği doları bugünden satmak isterse (forward), banka o doları almayı taahhüt eder — masa long USD forward kalır. Bu pozisyon istenmez; masa onu ya piyasada kapatır (hedge) ya da ters yönlü başka bir müşteriyle eşler (internalize). İşte türev masasının zerafeti burada: ihracatçının sattığını ithalatçıya satarak, hiç piyasa riski almadan iki taraftan da marj kazanır. Aşağıda müşteri akışları ekle, masanın net pozisyonunu izle.
Bir müşteriye forward satarken masa müşteri marjı alır; ters yönlü müşteriye de satarken bir marj daha alır. İki akış birbirini büyük ölçüde götürürse masa yön riskini azaltırken iki işlemden de marj elde edebilir. Basis, vade, fixing, karşı taraf, teminat, fonlama ve operasyon riskleri yine kalabilir. Bu yüzden büyük bankalar akış hacmini sever: ne kadar çok ve dengeli akış, o kadar çok internalize edilen marj. Piyasada hedge etmek ise işlem, basis, likidite ve karşı taraf maliyetleri yaratabilir; çoğu zaman normal risk yönetimi adımıdır.
02 · Üç Türev, Üç Risk Dili
Türev masasının ürünleri farklı risk türleri taşır ve her biri farklı bir "Yunan harfiyle" (Greeks) yönetilir. Kabaca:
"Opsiyon kitabında negatif gamma var, oynaklıkta delta hedge maliyeti artıyor" → sattıkları opsiyonlar yüzünden piyasa her oynadığında pozisyon ayarlamak zorundalar, bu pahalı. "CCS akışını bilanço hedge'i olarak kullandık" → müşteri swabını aynı zamanda kendi faiz/kur korumaları için değerlendirdiler. "CVA maliyeti fiyatı 5bp artırdı" → karşı taraf riski işlemin fiyatına eklendi.
03 · IRS ile Bilanço Koruması — ALM'in Kolu
Türev masasının ikinci hayatı: ALM'in (Modül 5) istediği faiz risklerini faiz swabı (IRS) ile ayarlamak. Diyelim banka aktif-durasyon ağırlıklı, net DV01'i pozitif — faiz yükselince değer kaybediyor. Masa pay-fixed (sabit öde, değişken al) swap yaparak sentetik olarak "kısa bono" pozisyonu ekler ve hedeflenen risk ölçüsünü azaltır. Tahvili satmadan, fakat türevin teminat, basis, karşı taraf, likidite ve muhasebe etkilerini ekleyerek. Aşağıda swap notional'ını ayarla, net riski nötre çek.
Banka faiz riskini azaltmak için tahvil de satabilirdi. Neden swap? Çünkü swap tahvili satmadan faiz duyarlılığını ayarlayabilir. Bunun karşılığında swapın fair-value, teminat, basis, karşı taraf, fonlama ve muhasebe etkileri bilançoya ve risk raporlarına eklenir. Likidite tamponunun kullanılabilirliği de ayrıca izlenir. ALM bir görüş değiştirdiğinde swap'ı kapatmak, koca bir portföyü yeniden kurmaktan çok daha kolaydır. Türev masası bu yüzden ALM'in en çevik koludur.
04 · Kontrol — Türev Refleksi
05 · Kapanış
Türev masasının iki hayatını gördün: müşteri akışını internalize ederek yön riskini azaltıp marj toplamak ve IRS ile bilançonun faiz riskini çevik biçimde ayarlamak. Şimdi Track C'nin son durağı: bu ürünlerin hepsini müşteriye satan taraf — treasury sales. Müşterinin ihtiyacı ile bankanın ihtiyacı nasıl buluşur, fiyat nasıl kurulur, marj kimin arasında bölünür ve şube–sales–masa hattı nasıl çalışır? Modül 12'de müşteri masasına geçiyoruz.
Kendini kontrol et
Müşteri türevi imzalandığı anda masa neden risk alır?
Müşterinin aldığı payoff’un tersini banka taşır; fiyat, delta/DV01, volatilite ve karşı taraf etkileri yönetilmelidir.
IRS hangi riski hedge eder, hangisini bırakabilir?
Belirli faiz yeniden fiyatlama riskini azaltabilir; basis, eğri şekli, karşı taraf, fonlama ve teminat riskleri kalabilir.
Ekonomik hedge neden otomatik hedge accounting değildir?
Muhasebe için uygun araç/kalem, resmî tanımlama, risk bileşeni ve etkinlik şartları ayrıca karşılanır.
Birincil kaynaklar ve güncellik
Son içerik kontrolü: 14 Temmuz 2026. Oranlar ve masa örnekleri güncel kotasyon değil, pedagojik senaryodur; kurum ve yargı alanı kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.