FX Masası — Kur, Swap Noktaları, TL Likidite
FX masası iki iş yapar: bankanın açık kur pozisyonunu yönetmek ve müşteri döviz akışını fiyatlayıp hedge etmek. Ama asıl derinlik şurada: Türkiye'de FX masası aslında bir likidite masasıdır. Swap noktaları kur tahmini değildir; faiz farkı, cross-currency basis, teminat, bilanço ve likidite koşullarının bileşimini yansıtır. Bu modül açık pozisyon P&L'ini, swap–faiz paritesini ve TL–döviz bağını kurar.
- Açık FX pozisyonunu ve kur hareketinin P&L'e etkisini hesaplayabilmek
- Long/short USD pozisyonun ne anlama geldiğini ve limit doluluğunu okumak
- Swap noktalarının faiz farkından (CIP) doğduğunu görmek
- Swap noktalarının neden TL likiditesinin termometresi olduğunu anlamak
- "Swap'la TL yarattık" cümlesinin mekaniğini çözmek
01 · Açık Pozisyon — En Basit Bahis
FX masasının en çıplak riski açık pozisyondur: bankanın döviz varlıkları ile yükümlülükleri arasındaki fark. Long USD (varlık > borç) isen dolar yükselince kazanır, düşünce kaybedersin. Bu pozisyon iki kaynaktan doğar: masanın bilinçli görüşü ("dolar yükselecek, long duralım") ve müşteri akışının bıraktığı artık (bir ihracatçı döviz bozdurdu, masa istemeden long kaldı). Aşağıda bir pozisyon kur, kuru oynat, P&L'i gör.
Direktör açık pozisyonu gördüğünde ilk sorusu şudur: "Bu bilinçli mi, artık mı?" Bilinçli pozisyon bir görüştür ve savunulabilir. Müşteri akışından kalan artık ise istenmeyen risktir — masa onu ya piyasada kapatır (hedge) ya da başka bir müşteri akışıyla eşler (internalize). İyi FX masası, müşteri akışının bıraktığı artığı sürekli süpürerek net pozisyonu kendi görüşüne yakın tutar.
02 · Swap Noktaları — Beklenti Değil, Taşıma Fiyatı
İşin en yanlış anlaşılan kısmı burası. Forward kuru, gelecekteki spot kurun doğrudan tahmini değildir. İki para biriminin faiz farkından matematiksel olarak doğar — buna faiz paritesi (covered interest parity) denir. TL faizi dolar faizinden yüksek olduğu için forward dolar, spot dolardan pahalıdır; aradaki fark "swap noktasıdır". Aşağıda TL ve USD faizini oynat — forward kurun ve swap noktasının nasıl mekanik olarak değiştiğini gör.
İşte kritik nokta: piyasada gözlenen swap noktası, ima edilen bir TL faizi taşır. Bankalar TL'ye sıkıştığında ne yapar? Ellerindeki doları verip TL alırlar — "sell & buy" swap. Bu talep, swap noktalarını açar ve ima edilen TL faizini yukarı iter. Bu yüzden faiz farkının açıkladığı teorik noktalar ile piyasada gözlenen noktalar arasındaki fark, TL fonlama talebi ve basis hakkında bilgi verebilir; tek başına likidite teşhisi değildir. FX masasındaki bir hareket, aslında Modül 6'daki likidite hikâyesinin FX üzerinden okunuşudur. "Swap'la TL yarattık" tam da bu: döviz ver, TL al, TL açığını kapat.
03 · TL–Döviz Bağı — Tek Bilanço, İki Yüz
FX masası ile para piyasaları masası aynı sıkışıklığın iki ucundan tutar. TL pahalıysa (gecelik üst bantta) bu, swap piyasasına ima edilen yüksek TL faizi olarak yansır; döviz likit ama TL kıtsa swap noktaları açılır. Bu yüzden bir hazine direktörü TL likiditesini üç ekrandan aynı anda izler: gecelik faiz (PP masası), TL nakit pozisyonu (likidite tablosu) ve swap noktaları (FX masası). Birlikte okunduklarında daha sağlam bir likidite resmi verirler.
| Sinyal | TL bol olduğunda | TL sıkıştığında |
|---|---|---|
| Gecelik faiz | Politika faizine yakın | Üst banda dayanır |
| Swap noktaları | Dar, ima TL faizi düşük | Açılır, ima TL faizi fırlar |
| TL nakit pozisyonu | Fazla / dengede | Açık, fonlama ihtiyacı |
| Masanın hamlesi | TL park et, swap sat | Sell/buy swap, TL yarat |
"Swap puanları açıldı, TL fonlama pahalılaşıyor" → FX üzerinden ima edilen TL faizi yükseldi, piyasa TL'ye sıkıştı. "Açık pozisyonu limit içinde tutuyoruz, akışı internalize ediyoruz" → müşteri döviz akışını piyasada değil kendi içinde eşliyorlar. "Sell/buy swap'la gün sonu TL'yi denkledik" → döviz verip TL alarak nakit açığını kapattılar. Her cümle kur değil, aslında likidite cümlesidir.
04 · Kontrol — FX Refleksi
05 · Kapanış
FX masasını likidite gözlüğüyle okumayı öğrendin: açık pozisyon en çıplak bahis, swap noktaları ise kur değil TL sıkışıklığının termometresi. Şimdi işler karmaşıklaşıyor — çünkü müşteriler artık sadece spot döviz değil, forward, swap ve opsiyon istiyor. Türev masası bu ürünleri fiyatlar, müşteri akışını hedge eder ve bankanın kendi bilanço korumalarını kurar. Modül 11'de türev masasına, akış ile pozisyonun, müşteri ile hedge'in mantığına geçiyoruz.
Kendini kontrol et
Forward kur neden gelecekteki spot tahmini değildir?
Arbitrajsız teslim fiyatı faiz farkı ve piyasa basis’iyle kurulur; beklenti ve risk primi ayrı kavramlardır.
Açık FX pozisyonu yalnızca spot işlemlerden mi doğar?
Hayır. Forward, swap, opsiyon deltası, bilanço kalemleri ve tahakkuklar da net pozisyona girer.
FX swap neden hem kur hem likidite ürünüdür?
İki para biriminin spot ve vadeli değişimini içerir; vade boyunca hangi para biriminde fonlama sağlandığını değiştirir.
Birincil kaynaklar ve güncellik
Son içerik kontrolü: 14 Temmuz 2026. Oranlar ve masa örnekleri güncel kotasyon değil, pedagojik senaryodur; kurum ve yargı alanı kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.