Hazinede Bir Gün — Sabahtan Kapanışa
İlk iki modülde sahneyi ve aktörleri kurduk. Şimdi perde açılıyor: hazine bir günü nasıl yaşar? Sabah 07:30'da gelen bilgilerden gün sonu likidite kapanışına kadar saat saat geçelim — direktörün ekranında ne var, sabah toplantısında kim ne söyler, gün içi bir şok geldiğinde masalar nasıl kıpırdar.
- Bir hazine gününün ritmini bilmek: açılış öncesi → sabah toplantısı → gün içi → kapanış
- Sabah toplantısında her masanın hangi cümleyi kurduğunu tanımak
- Direktörün ekranındaki panelleri okuyabilmek: faiz, FX, pozisyon, P&L, likidite
- Gün içi bir haber şokunun masalara nasıl zincirleme yayıldığını görmek
- Gün sonu kapanışında "pozisyon kapatma"nın gerçekte ne demek olduğunu anlamak
01 · Günün Ritmi — Zaman Çizelgesi
Hazine, bankanın piyasaya en senkronize çalışan yeridir; günü dış dünyanın saatiyle akar. Gece Asya ve ABD'de olanları sabah devralır, TCMB'nin operasyon saatlerine göre nefes alır, öğleden sonra küresel veya yerel veriyle hareketlenebilir ve gün sonunda ödeme, teminat, karşılık ve limit ihtiyaçlarını karşılayacak likiditeyi güvenceye alır. Aşağıdaki çizelgede her noktaya tıkla — o an ne oluyor, kim sahnede, direktörün ekranında ne yazıyor.
Hazinede "gün" muhasebedeki gibi 00:00'da değil, valör ve likidite döngüsüyle tanımlanır. Sabah toplantısı günün pozisyon çerçevesini çizer, gün içi o çerçevede taktik oynanır, gün sonu ise en kritik andır: banka gecelik açık kalamaz, TL ve döviz nakit pozisyonu dengelenmek zorundadır. Bu yüzden 17:30 kapanışı, 09:30 açılışından daha çok adrenalin taşır — hata yapacak vaktin kalmadığı saattir.
02 · Sabah Toplantısı — Masaların Turu
Her hazinenin kalbi sabah toplantısıdır (morning call / morning meeting). 15–20 dakika sürer, ayakta yapılır, herkes ekranından bir gözle takip eder. Sıra bellidir: önce makro resim, sonra her masa kendi görüşünü ve pozisyon niyetini söyler, en sonda GMY günün yönünü verir. Toplantının amacı fikir birliği değil — bilgi senkronizasyonu ve niyet beyanıdır. Herkes diğerinin ne düşündüğünü ve ne yapmak istediğini bilerek masaya döner.
Sabah toplantısında herkesin cümlesi iki kattan oluşur: bir gözlem ("2Y %42'ye geldi") ve bir niyet ("alıcı olmayı düşünüyoruz"). İyi bir dinleyici ikisini ayırır — çünkü gözlem paylaşılan gerçektir, niyet ise o masanın bugün bankanın parasıyla ne yapmak istediğidir. GMY'nin son sözü de tam olarak bu niyetlerin hangisine "evet", hangisine "bekle" dediğidir.
03 · Direktörün Ekranı — Ne Okuyor?
Bir hazine direktörünün önünde tipik olarak 2–4 ekran vardır: Bloomberg/Refinitiv terminali, banka içi pozisyon ve P&L sistemi, likidite tablosu. Ama gözü sürekli aynı altı bilgi kümesinde gezinir. Aşağıda o ekranı basitleştirdim — her panele tıkla, direktörün oradan ne okuduğunu gör. Rakamlar örnektir; okuma biçimi gerçektir.
Direktör bu altı paneli tek tek okumaz — aralarındaki tutarlılığı okur. Gecelik faiz üst bantta + TL nakit pozisyonu eksi + swap puanları negatif: hepsi aynı şeyi söylüyor, "TL sıkışık". Açık FX pozitif (long USD) + DXY yükseliyor: pozisyon şu an lehte. Panellerden biri diğerleriyle çelişiyorsa (örneğin P&L pozitif ama pozisyon yanlış yönde) işte orada bir soru vardır. Ekran okumak, tek tek rakam değil, rakamların birbirini doğrulayıp doğrulamadığını görmektir.
04 · Gün İçi Bir Şok — Zincir Nasıl Kıpırdar
Saat 14:30. ABD enflasyon verisi (CPI) beklentinin belirgin üzerinde geldi. Bu, hazinenin en volatil anıdır: tek bir global veri, saniyeler içinde masaların hepsini harekete geçirir. Aşağıdaki butona bas ve şoku adım adım izle — bir haberin nasıl önce global piyasayı, sonra TL varlıklarını, en sonda banka pozisyonunu ve müşteri masasını dalga dalga vurduğunu gör.
Şokun yayılma yolu kaynağına göre değişir. Küresel bir veri önce ana piyasalarda fiyatlanıp yerel varlıklara taşınabilir; yerel politika, operasyon veya kuruma özgü bir olay ise zincir içeriden dışarı da ilerleyebilir. Direktör fiyat, müşteri akışı, teminat ve likidite kanallarını birlikte izler. Direktörün işi bu zincirin neresinde durduğunu bilmektir: "Henüz sadece US yields hareket etti, TL'ye gelmedi — önümde birkaç dakika var" mı, yoksa "USDTRY zaten fırladı, geç kaldım" mı? Kriz modülünde (15) bu zincirin çok daha sert versiyonunu göreceğiz.
05 · Gün Sonu Kapanışı — "Pozisyon Kapatmak" Ne Demek
Saat 17:30. İşlem masaları için gün biter ama para piyasaları masası için en kritik iş başlar: bankayı gecelik dengeye getirmek. Gün boyu yapılan tüm işlemlerin toplamı, bankada bir TL nakit fazlası ya da fonlama ihtiyacı bırakabilir. Amaç nakdi sıfırlamak veya bütün risk pozisyonlarını kapatmak değil; kritik ödeme, teminat, karşılık ve kurum içi likidite limitlerini karşılamaktır. Kapanış üç ayrı katmanda izlenir:
| Katman | Ne dengelenir | Nasıl |
|---|---|---|
| TL nakit | Günün sonunda bankanın TL fazlası/açığı | Interbank gecelik depo, TCMB gecelik borçlanma/borç verme imkânı, repo |
| Döviz nakit (nostro) | Her para biriminde muhabir hesap bakiyesi | FX swap ile TL–döviz dönüşümü, döviz depo, nostro yönetimi |
| Zorunlu karşılık | TCMB'de tutulması gereken minimum bakiye | Ortalama tutturma; gün sonu bakiyesi hedefe çekilir |
"Pozisyon kapatmak" burada iki farklı şey anlamına gelir ve karıştırılmamalıdır. Bir trader'ın risk pozisyonunu kapatması (örneğin long bono'yu satması) bir karardır — isterse taşır, gecelik risk alır. PP masasının likidite pozisyonunu yönetmesi ise kritik ödemeleri ve limitleri karşılayacak fonlamayı sağlamaktır; hedef nakit bakiyesini sıfırlamak değildir. İlki “hangi piyasa riskini taşıyorum?”, ikincisi “hangi para biriminde, hangi saatte ne kadar kullanılabilir nakdim var?” sorusudur.
"Gün sonu üst banttan fonlandık" → TL açığını kapatmak için TCMB'nin en pahalı imkânını kullanmak zorunda kaldık, fonlama maliyeti yüksekti. "Swap'la TL yarattık" → döviz vererek TL borçlandık, TL sıkışıklığını FX üzerinden çözdük. "Karşılıkta fazladayız" → TCMB'de gereğinden çok bakiye kaldı, atıl para maliyeti var. Bu üç cümle de aynı hikâyenin — günün likidite yönetiminin — sonuç raporudur.
Gün 18:30'da tam bitmez: middle office günün P&L'ini bağımsız doğrular, back office teyit ve takasları tamamlar, direktör ertesi günün pozisyon planını ve varsa ALCO hazırlığını yapar. Ertesi sabah 07:30'da döngü baştan başlar — ama artık sen o döngünün her saatinin ne anlama geldiğini biliyorsun.
06 · Kontrol — Bu Saatte Ne Olur?
Günün ritmini oturttun mu? Aşağıdaki her senaryoda doğru cevabı tahmin et, tıkla ve gerekçeyi oku.
07 · Kapanış — Ritmi İçselleştir
Track A burada tamamlanıyor. Artık sahneyi (Modül 1: hazine neden var), aktörleri (Modül 2: kim nerede oturur) ve günün ritmini (bu modül) biliyorsun. Bundan sonrası bu sahnenin mekaniğine iniyor: Track B'de bankanın iç ekonomisini (FTP, ALM, likidite, portföy) kuracağız — yani sabah toplantısındaki cümlelerin arkasındaki hesabı. "Duration'ı uzatmıyoruz" cümlesinin neden bir ALCO kararı olduğunu, "swap'la TL yarattık"ın bilançoda nereye oturduğunu göreceğiz. Ritmi öğrendin; şimdi motoru açalım.
Kendini kontrol et
Sabah toplantısının çıktısı ne olmalıdır?
Piyasa özeti değil; pozisyon niyeti, risk bütçesi, günün olayları ve likidite/hedge öncelikleri olmalıdır.
Gün içi likidite neden gün sonu bakiyesinden farklıdır?
Ödemelerin zamanlaması gün sonunda net sıfır olsa bile saat içinde büyük nakit ve teminat ihtiyacı yaratabilir.
Gün sonu “pozisyon kapatmak” ne demektir?
Her riski sıfırlamak değil; limit dışı veya istenmeyen riski azaltıp kalan gecelik riski bilinçli ve onaylı taşımaktır.
Birincil kaynaklar ve güncellik
Son içerik kontrolü: 14 Temmuz 2026. Oranlar ve masa örnekleri güncel kotasyon değil, pedagojik senaryodur; kurum ve yargı alanı kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.