Faiz Eğrisini Okumak — Eğri Ne Fısıldar
Faiz eğrisi, hazinenin ortak dilidir. Tek bir çizgi ama içinde bir hikâye taşır: piyasanın gelecek faiz beklentisi, enflasyon endişesi, likidite primi. Eğrinin seviyesi kadar şekli ve hareket biçimi de anlam taşır. Bu modül eğriyi okumayı, dikleşme ve yatıklaşmanın ne anlattığını ve bono masasının hangi şekli görünce harekete geçtiğini kurar.
- Spot ve forward faiz arasındaki farkı — eğrinin geleceği nasıl fiyatladığını anlamak
- Eğri rejimlerini tanımak: normal, ters (inverted), düz (flat)
- Eğim (2s10s) ve seviyenin ayrı bilgiler taşıdığını görmek
- Dört temel eğri hareketini ayırt etmek: bull/bear × steepener/flattener
- Her hareketin arkasındaki sürücüyü ve kimin kazandığını okumak
01 · Eğri Nedir, Ne Fısıldar
Faiz eğrisi, aynı ihraççının (örneğin devlet) farklı vadelerdeki borçlanma faizlerini yan yana koyar: gecelik, 2 yıllık, 5 yıllık, 10 yıllık. Bu çizginin şekli tesadüf değildir; üç gücün toplamıdır: gelecek kısa faiz beklentisi (piyasa TCMB/Fed'in ne yapacağını nasıl fiyatlıyor), vade primi (uzun vade belirsizliğinin bedeli) ve anlık arz-talep.
Uzun faizi anlamanın anahtarı forward kavramıdır. 10 yıllık faiz, kabaca önümüzdeki 10 yıl boyunca beklenen gecelik faizlerin ortalaması + vade primidir. Yani uzun uç düşükse piyasa "ileride faizler inecek" diyordur. İşte bu yüzden ters eğri (kısa > uzun) genelde "şimdi sıkı, ama önümüzde gevşeme var" mesajıdır — Bu, ters eğriyi açıklayabilecek yorumlardan biridir; vade primi, arz-talep, likidite ve teknik faktörler de birlikte değerlendirilmelidir.
02 · Eğri Şekli Oynatıcı
Eğrinin iki bağımsız bilgisini ayırmayı öğren: seviye (eğri ne kadar yüksek — genel faiz ortamı) ve eğim (uzun eksi kısa — 2s10s). Aşağıda kısa ucu ve uzun ucu ayrı ayrı kaydır; eğrinin şekli, rejimi ve ne fısıldadığı anında değişsin.
"2s10s" (10 yıllık eksi 2 yıllık faiz) tek başına bir gösterge sayılır. Negatifse ters eğridir. Pozitife dönüş, kısa uçtaki düşüşten veya uzun uçtaki yükselişten kaynaklanabilir; tek başına “gevşeme başladı” sonucu çıkarılmaz. Gelişmiş piyasalarda ters 2s10s tarihsel olarak resesyon öncüsü kabul edilir. Yerel piyasalarda politika patikası kadar enflasyon riski, vade primi, ihraç takvimi, likidite ve yatırımcı kompozisyonu da eğimi etkiler.
03 · Dört Hareket — Eğri Nasıl Kıpırdar
Eğri asla tek parça hareket etmez; kısa ve uzun uç farklı davranır. Bunu iki eksende düşün: yön (bull = faizler düşüyor / fiyat yükseliyor, bear = faizler yükseliyor) ve eğim (steepener = eğri dikleşiyor, flattener = yatıklaşıyor). Dört kombinasyon çıkar. Her birine tıkla — ne demek, neyin işareti ve bono masasının nasıl konumlandığını gör.
"Bull steepener bekliyoruz, kısa uçtan alıcıyız" → TCMB indirime başlayacak, kısa faizler hızla düşecek, kısa tahvil kazanır. "Eğri bear flattener, kısa uç acı çekiyor" → beklenmedik sıkılaşma, kısa faizler fırladı, kısa pozisyonlar zararda. "Flattener trade'i taşıyoruz" → uzun al / kısa sat, eğrinin yatıklaşmasına oynuyorlar (yön değil, şekil bahsi). Modül 9'da bu trade'leri masada kuracağız.
04 · Kontrol — Eğri Refleksi
05 · Kapanış
Eğriyi okumayı öğrendin: seviye faiz ortamını, eğim ise beklenti, vade primi ve piyasa tekniklerinin bileşimini gösterir; hareket biçimi olası rejim değişimine dair senaryolar üretir. Ama okumak yetmez — bono masası bu okumayı pozisyona çevirir. Bir sonraki modülde masaya oturuyoruz: faiz beklentisi nasıl bir işleme dönüşür, carry ve roll-down ile pozisyon taşımadan bile nasıl kazanılır, DV01 neyi ölçer ve trader gerçekte neyi bet eder? Modül 9'da eğriyi paraya çeviriyoruz.
Kendini kontrol et
Ters eğri neden kesin resesyon sinyali değildir?
Beklentilerin yanında vade primi, güvenli varlık talebi, arz ve piyasa teknikleri eğriyi etkiler.
Steepener ile paralel yükseliş arasındaki fark nedir?
Steepener kısa ve uzun uç arasındaki farkı açar; paralel harekette tüm vadeler benzer büyüklükte değişir.
Eğri görüşü nasıl riske çevrilir?
Pozisyonun hangi vade noktalarına duyarlı olduğu key-rate DV01 ve senaryolarla ölçülür.
Birincil kaynaklar ve güncellik
Son içerik kontrolü: 14 Temmuz 2026. Oranlar ve masa örnekleri güncel kotasyon değil, pedagojik senaryodur; kurum ve yargı alanı kapsamı ayrıca doğrulanmalıdır.