Bilanço: Kaynaklar ve Kullanımlar
Bilanço, bankanın bir tarihte çekilmiş fotoğrafıdır. Sol taraf paranın nereye gittiğini, sağ taraf o paranın kimden ve hangi tür kaynakla geldiğini gösterir. İyi okuma büyüklük kadar bileşimi, para birimini ve fonlama kalitesini de sorgular.
Yapı Kredi 3,99 trilyon TL'lik bilançosunu hangi kaynaklarla finanse etti ve bu kaynakları hangi varlıklara dönüştürdü?
Bu bölümün sonunda
- Aktif, yükümlülük ve özkaynak tarafını tek denklemde kurmak
- Kredi ve mevduat büyümesini bilanço toplamından ayrı değerlendirmek
- Konsolide rapor, solo sunum ve MIS göstergelerinin neden farklı olabileceğini açıklamak
Bilanço eşitliği: kaynaklar ve kullanımlar
Banka, mevduat ve diğer borçlanmalarla sağladığı fonları kredi, menkul kıymet ve likit varlıklarda değerlendirir. Özkaynak da bu varlıkların finansmanına katılır. Bilanço eşitliği, kaynak ve kullanım taraflarını aynı tarih ve kapsamda bir araya getirir.
Mevduat bankanın geliri değildir. Müşteriye geri ödenecek bir yükümlülüktür. Kredi de “harcanmış para” değil; müşteriden tahsil edilecek bir finansal varlıktır. Bankanın işi bu iki tarafın faizini, vadesini ve para birimini yönetmektir.
resmî konsolide bilanço: önce eşitliği doğrula
yatırımcı sunumu aynı bilançoyu neden daha sade gösteriyor?
Sunum, yatırımcının karar sorularına yaklaşmak için bazı kalemleri birleştirir ve çoğu operasyonel grafikte konsolide olmayan banka veya MIS verisini kullanır. Bu görünüm faydalıdır; fakat resmî konsolide bilanço yerine geçmez.
| Kalem | Resmî rapor | Sunum KPI'sı | Neden farklı? |
|---|---|---|---|
| Krediler | 2.182,361 mlr TL konsolide | 2.058 mlr TL solo canlı kredi | Sunum finansal kurumlara verilen kredileri dışlar; solo kapsam ve dövize endeksli kredi düzeltmesi kullanır. |
| Mevduat | 2.185,074 mlr TL konsolide | 2.106 mlr TL solo müşteri | Sunum yalnız müşteri mevduatını öne çıkarır; kapsam ve konsolidasyon farklıdır. |
| Toplam aktif | 3.990,532 mlr TL konsolide | 3.991 mlr TL sunum tablosu | Yuvarlama nedeniyle aynı toplam 3,991 trilyon TL olarak görünür. |
kredi-mevduat motoru: büyüklükten önce eşleşmeyi oku
15,6 mlr USD YP kredi · yatay ç/ç, +%5 ysb
20,5 mlr USD YP mevduat · -%3 ç/ç, -%2 ysb
Yönetim “marj destekleyici” yüksek getirili TL kredi büyümesini, düşük maliyetli kalıcı bireysel mevduat tabanıyla birlikte anlatıyor. Tek başına kredi büyümesi değil, kredi getirisi ile fonlama maliyeti arasındaki fark önemlidir.
Kredi hacmindeki büyüme tek başına gelir artışının kalitesini açıklamaz. Kredi getirisi, fonlama maliyeti, karşılık ve faaliyet giderleri birlikte değerlendirilir. Sonraki modül bu geçişi gelir tablosu üzerinden kurar.
nasıl okunur? beş geçişli bilanço rutini
- Krediler mevduattan hızlı büyüyorsa ek fonlamanın nereden geldiğini bul.
- Mevduat içinde müşteri, banka ve vadesiz/vadeli ayrımını dipnota taşı.
- YP tutarı TL karşılığıysa kur değişiminin “büyüme” yaratabileceğini unutma.
- Özkaynak payını kârlılık ve düzenleyici sermaye oranıyla çapraz kontrol et.
tipik hata: büyük bilanço = iyi bilanço demek
Doğru soru
Büyüme hangi varlıkta, hangi getiride ve hangi kaynağın hangi maliyet/vadesiyle finanse edildi?
Yanlış kısa yol
“Aktifler %13 büyüdü; banka otomatik olarak daha iyi durumda.” Büyüme marjı, likiditeyi veya sermaye tamponunu bozabilir.
2.182 milyar TL konsolide kredi ile 2.058 milyar TL solo canlı krediyi aynı seride ardışık dönem gibi kullanmayın. Önce rozetleri eşitleyin; sonra karşılaştırın.
Okuma durumunu bu tarayıcıda saklayabilirsiniz.