Bono Masası — Neyi Bet Ediyorlar
Bono masasında bir trader "5Y aldım" dediğinde aslında birden çok şeye aynı anda bahis koymuştur: faizin yönüne, eğrinin şekline, taşıma maliyetine. Bu modül masaya oturuyor: pozisyon alırken ne düşünülür, carry ve roll-down ile pozisyon yönü olmadan bile nasıl kazanılır (ya da kaybedilir), DV01 neyi ölçer ve trader'ın gerçekte neyi bet ettiğini nasıl okursun.
- Bir bono pozisyonunun getirisini üçe ayırmak: carry + roll-down + fiyat (yön)
- Carry'yi hesaplamak: bono getirisi eksi fonlama maliyeti
- Roll-down'ı anlamak ve ters eğride neden negatife döndüğünü görmek
- DV01'i okumak: faiz 1bp oynayınca pozisyon ne kazanır/kaybeder
- Örnek ters eğride uzun pozisyonun carry, roll ve faiz yönü bileşimini ayrı okumak
01 · Bir Pozisyonun Üç Getiri Kaynağı
Bono taşımanın getirisi tek bir şeyden gelmez. Bir trader long bono tuttuğunda üç ayrı kanal cebine (ya da cebinden) çalışır ve iyi bir trader bunları ayrı ayrı düşünür:
Carry ve roll-down eğri, fonlama ve yeniden yatırım varsayımları değişmezse beklenen bileşenlerdir — bunlar "hiçbir şey olmazsa ne kazanırım" getirisidir. Fiyat getirisi ise faiz hareketine bağlıdır. Bu yüzden iyi bir trader önce sorar: "Bu pozisyonu taşımak bana para kazandırıyor mu, para yediriyor mu?" Pozitif carry'de zaman dostundur, yanılsan bile beklerken kazanırsın. Negatif carry'de zaman düşmandır — her gün para kaybedersin, sadece faiz düşerse kurtulursun.
02 · Carry & Roll-down Hesaplayıcı
Bir pozisyon kur: bononun getirisi, onu fonlama maliyetin (repo/mevduat), taşıma süren ve eğri boyunca kayma (roll). Eğri ve fonlama varsayımları değişmezse ne kazanırsın? Örnek ters ve yüksek fonlamalı senaryoda uzun bono taşımanın negatif carry ürettiğini gör — sonra fonlamayı düşür ya da getiriyi yükselt, pozitife nasıl döndüğünü izle.
Getiri − fonlama, basit yıllık carry yaklaşımıdır. Roll-down eğri sabitken kalan vadenin kısalmasıyla oluşan yield değişimidir. Fiyat etkisinde modifiye duration, nominal ≈ piyasa değeri (fiyat ≈100) kabul edilir; roll bacağında sabit bir modifiye duration 2,4 varsayılır. Duration değerleri TL getiri seviyelerine göre hesaplanmıştır: %40'ın üzerindeki getirilerde duration çöker — 10 yıllık bir TL bonosunun duration'ı, %5 getirili bir 4 yıllığınki kadardır. Bu, tek başına öğrenilmesi gereken bir noktadır.
Bu pedagojik senaryoda gecelik fonlama (%49) uzun bono getirisinden (%30–42) yüksektir. Yani uzun bonoyu overnight fonlayarak taşımak her gün para yediren bir pozisyondur; roll-down da (yaşlandıkça getiri yükseldiği için) negatiftir. Bu ortamda uzun pozisyon tutmanın sonucunu faiz düşüşünden gelecek fiyat kazancı belirgin biçimde domine eder — trader "TCMB indirecek, sermaye kazancı negatif carry'yi fazlasıyla karşılayacak" der. Yanılırsa iki koldan kaybeder. Normal eğride (fonlamayı %30'a ve roll'u −100 bp/yıl'a çek — iki ayrı slider, ikisi de gerekli) tablo tersine döner: pozitif carry + pozitif roll, taşıyarak kazanırsın.
03 · DV01 — Yön Bahsinin Ölçüsü
Fiyat (yön) getirisini ölçmenin masadaki dili DV01'dir (Dollar Value of 1 basis point): faiz 1 baz puan oynadığında pozisyonun kaç lira değiştiği. Duration'ın liraya çevrilmiş hâlidir ve masanın risk limiti (Modül 2) bu birimle konuşur. Pozisyonunu kur, faizi oynat, P&L'i gör.
"Masanın DV01'i 2 milyon, limit 2.5" → faiz 1bp oynasa ₺2mn kazanç/kayıp; risk iştahının %80'i dolu. "5Y'de long taşıyoruz, negatif carry'yi indirim beklentisiyle finanse ediyoruz" → taşıma zarar ama faiz düşüşü bahsine güveniyorlar. "Flattener'da uzun bacak DV01-nötr kuruldu" → uzun al / kısa sat, küçük paralel şoka net DV01 yaklaşık sıfır; eğim, basis ve carry bahsi (Modül 8). Bono masasının cümleleri hep bu üç kavramın — carry, DV01, eğri — birleşimidir.
04 · Kontrol — Masa Refleksi
05 · Kapanış
Artık bir bono trader'ının kafasını okuyabiliyorsun: her pozisyon carry (taşıma ücreti), roll-down (eğri kayması) ve fiyat (yön bahsi) toplamıdır; DV01 o bahsin büyüklüğünü ölçer. Örnek ters eğride uzun pozisyonun neden güçlü bir faiz düşüşü senaryosu gerektirdiğini — negatif carry ve roll varsayımlarına rağmen fiyat kazancı aramak — gördün. Sıradaki masa FX: kur pozisyonu nasıl alınır, swap noktaları neyi söyler ve TL likiditesi ile döviz neden aynı madalyonun iki yüzüdür? Modül 10'da FX masasına geçiyoruz.
Carry kazandırırken fiyat kaybettirebilir
- 1Taşıma
- 2Roll-down
- 3Fiyat şoku
100 milyon TL piyasa değeri, duration 4, yıllık getiri %40 ve fonlama %35. Üç ayda faiz +100 bp; roll-down sıfır. Yaklaşık toplam sonuç?
Hesabı ve gerekçeyi aç
Carry 100×0,05×3/12 = +1,25 milyon TL; fiyat etkisi −100×4×0,01 = −4 milyon TL; toplam −2,75 milyon TL. Pozitif carry, aleyhte fiyat hareketini aşamamıştır.
DV01 piyasa değeri × modifiye duration ×0,0001’dir. Ekrandaki nominal yaklaşık piyasa değerine eşit, fiyat ≈100 varsayılır. Büyük şokta yeniden fiyatlama ve convexity gerekir; roll-down ile yön etkisini çift sayma.
Kendini kontrol et
Carry ile roll-down arasındaki fark nedir?
Carry zaman geçişi ve kupon/fonlama etkisidir; roll-down değişmeyen eğri üzerinde tahvilin daha kısa vadeye kayarak yeniden fiyatlanmasıdır.
DV01 işaret konvansiyonu neden belgelenmelidir?
Bazı kurumlar fiyat değişimini, bazıları kaybı pozitif raporlar; aynı sayı farklı işaretle gösterilebilir.
Duration ne zaman yetersiz kalır?
Büyük şok, belirgin convexity, opsiyonellik veya paralel olmayan eğri hareketlerinde.
Bu modülün birincil kaynakları → 18 · Sözlük ve Kaynaklar
Karar ve kontrol notu
Notlar bu tarayıcıda saklanır.