Quantitative Finance · Risk

Risk Learning Track

Piyasa ve kredi riskinden sermayeye, model validasyonundan makine öğrenmesine uzanan görsel bir öğrenme yolu.

25modül
5konu grubu
1bütünleşik vaka

Risk ölçüsünden yorumuna

Bir risk sayısının anlamı; seçilen ufka, veri tanımına ve varsayıma bağlıdır. Bu seri, fiyat ve nakit akışından başlayarak kredi parametrelerine, sermaye hesaplarına ve model validasyonuna uzanır. Formüller, değiştirilebilir örnekler ve görseller aynı soruya dönmeyi sağlar: sonuç neden değişti, hangi koşulda güvenilir?

ÖlçPozisyon, veri, ufuk
SınaDuyarlılık, senaryo, geri test
YorumlaBelirsizlik, kullanım, sınır

İlk okumada modül sırası izlenebilir. Belirli bir kavram için arama ve konu grupları kullanılabilir. Temel olasılık, bugünkü değer ve türev bilgisi nicel bölümleri kolaylaştırır; terimlerin kısa karşılıkları son modülde yer alır.

25 modül

01–09 · Piyasa ve bilanço riski

01Kur riski: pozisyon, forward ve opsiyonDöviz pozisyonunun yönü, faiz farkı ve volatilite aynı portföyün farklı boyutlarını etkiler. Forward fiyatlama, VaR ve opsiyon duyarlılıkları birlikte ele alınır.02Faiz riski: eğri, duration ve konveksiteGetiri eğrisinin değişimi tahvilin bugünkü değerini etkiler. Duration, konveksite ve vade noktası duyarlılıkları farklı şokları açıklamak için kullanılır.03IRRBB: ekonomik değer ve faiz geliriBankacılık hesaplarındaki faiz riski, ekonomik değer ve faiz geliri üzerinden iki farklı bakışla incelenir. Bilanço yapısı ve davranışsal varsayımlar sonuçları birlikte belirler.04Likidite: LCR, NSFR ve nakit akışlarıLikidite riski, ödeme zamanı ile kullanılabilir kaynakların uyumuyla ilgilidir. LCR, NSFR ve gün içi nakit ihtiyacı birbirini tamamlayan ölçülerdir.05VaR ve ES: kuantil ile kuyruk ortalamasıVaR belirli bir kayıp eşiğini, ES ise en kötü sonuçların ortalamasını ifade eder. Aynı volatilite altında dağılımın kuyruk yapısı bu iki ölçüyü farklı etkileyebilir.06FRTB: duyarlılığa dayalı standart yaklaşımDuyarlılıkların risk ağırlıkları ve korelasyonlarla birleştirilmesi, standart piyasa riski yaklaşımının temelidir. Netleştirme ile çeşitlendirme etkileri ayrı incelenir.07Geri test: aşım sayısı ve kuyruk kaybıBir risk tahmininin geçmiş sonuçlarla karşılaştırılması, tahminin neyi kapsadığını açıkça tanımlamayı gerektirir. VaR aşımı ile ES kuyruk kaybı aynı test değildir.08XVA: karşı taraf riski ve değerleme düzeltmeleriTürev sözleşmelerinde karşı taraf temerrüdü, fonlama ve teminat, risksiz değerlemenin ötesinde etkiler oluşturur. Maruziyet profili bu etkilerin ortak girdilerinden biridir.09Türevler: swap ve faiz opsiyonlarıSwap nakit akışları ile faiz opsiyonları, aynı eğri ve iskonto yapısı üzerinden değerlenebilir. Black-76 ve swaption örnekleri fiyat ile duyarlılık ilişkisini gösterir.

10–15 · Kredi riski ve validasyon

10PD: uzun dönem ortalaması ve döngüTemerrüt olasılığı tahmini; gözlem ufku, portföy yapısı ve ekonomik döngüye bağlıdır. Uzun dönem ortalaması, PIT/TTC dönüşümü ve ihtiyat payı farklı soruları yanıtlar.11LGD: tahsilatın zamanı ve ekonomik kayıpTemerrüt sonrası kayıp yalnız tahsil edilen tutara bağlı değildir. Tahsilatın zamanı, maliyetler ve teminatın gerçekleşen değeri ekonomik kaybı değiştirir.12EAD ve CCF: kullanılmamış limitin riskiTemerrüt anındaki maruziyet, bugün kullanılan tutardan farklı olabilir. Limit kullanımı, iptal edilebilirlik ve temerrüde yaklaşırken gerçekleşen çekişler birlikte incelenir.13IFRS 9: PD vade yapısı ve SICRKoşullu yıllık PD, marjinal PD ve kümülatif PD farklı olasılıklardır. Senaryo ağırlıkları ve kredi riskindeki önemli artış değerlendirmesi bu ayrım üzerine kurulur.14Portföy kredi riski: bağımlılık ve yoğunlaşmaTekil temerrüt olasılıkları aynı kalsa bile ortak faktör bağımlılığı kayıp dağılımını değiştirebilir. Asimptotik portföy ile yoğunlaşmış portföyün sınırları ayrılır.15Kredi validasyonu: sıralama ve kalibrasyonİyi sıralama, doğru olasılık tahmini anlamına gelmez. Ayrım gücü, kalibrasyon ve hata büyüklüğü farklı kanıtlarla değerlendirilir.

16–20 · Model riski ve sermaye

16Model riski: kapsam, değişiklik ve izlemeModel risk yönetimi, modellerin hangi amaçla kullanıldığını ve hangi kanıtlarla güvence sağlandığını görünür kılar. Bağımsız inceleme ile kullanım sorumluluğu birlikte ele alınır.17IRB: korelasyon, sermaye ve output floorIRB sermaye hesabı PD, LGD, maruziyet, korelasyon ve uygun segmentlerde vade düzeltmesini birleştirir. Output floor ise ayrı bir toplam RWA karşılaştırmasıdır.18Stres testi: senaryodan sermaye etkisineMakro senaryolar, risk parametreleri ve bilanço varsayımları üzerinden sermaye sonuçlarına bağlanır. Her bağlantı ayrı modelleme ve tutarlılık kontrolü gerektirir.19ICAAP ve ILAAP: içsel yeterlilikSermaye yeterliliği ve likidite yeterliliği, farklı kaynak ve risk ölçülerini kullanır. İçsel değerlendirme, düzenleyici oranları izlemekten daha geniş bir çerçevedir.20CRR3: AB uygulaması ve Basel ile ayrımlarBasel standartlarının AB hukukuna aktarımı, bazı alanlarda farklı uygulama seçenekleri ve geçişler içerir. Konut kredileri, operasyonel risk ve output floor bu ayrımlarla incelenir.

21–23 · ML ve açıklanabilirlik

21Kredi modellerinde ML: veri ve tasarımMakine öğrenmesi yöntemlerinin değeri, yalnız algoritma seçimine bağlı değildir. Hedef, örneklem, veri dönüşümü, kısıtlar ve değerlendirme tasarımı birlikte önem taşır.22SHAP ve açıklanabilirlik: katkının anlamıBir tahminin özellik katkılarına ayrılması, modelin davranışını incelemeye yardımcı olur. Açıklamanın ölçeği, referans dağılımı ve nedensellik sınırı birlikte okunur.23ML validasyonu: zaman, adalet ve üretimModelin zaman dışında çalışması, gruplar arasında farklı sonuçlar üretmesi ve üretimde değişmesi ayrı inceleme konularıdır. Güvence, bu kanıtları birlikte değerlendirir.

24–25 · Bütünleştirme ve başvuru

24Kapanış vakası: aynı şok, farklı risk ölçüleriPiyasa, kredi ve likidite etkilerini ortak bir senaryoda ayrı ayrı izlemek.25Sözlük ve kaynaklarTerimler, birincil kaynaklar ve daha ayrıntılı okuma yolları.