Kapanış vakası: aynı şok, farklı risk ölçüleri
Bir bankada kredi kalitesi, faiz ve likidite birlikte değiştiğinde; ölçüleri ortak senaryoda okumak, aralarındaki farkı korumayı gerektirir.
01 · Başlangıç bilançosu
Kurgusal bir bankanın kredi portföyü 1.000 milyon TL, CET1’i 150 milyon TL ve RWA’sı 1.000 milyon TL olsun. Başlangıç kredi kaybı göstergesi %2 PD ve %45 LGD ile 9 milyon TL’dir. Faize duyarlı bilanço için net para duration’ı 1.200 milyon TL·yıl kabul edilir.
Aşağıdaki senaryo bir yıllık basitleştirilmiş sermaye köprüsü, anlık ekonomik değer duyarlılığı ve 30 günlük likidite oranını aynı ekranda gösterir. Bunlar farklı ufuk ve ölçüm tanımlarına sahiptir.
02 · Senaryoyu değiştir
03 · Sayılar nasıl bağlanıyor?
İlave gider = max(0, EL − 9)
CET1 son = 150 + dönem kârı − ilave gider
RWA son = 1.000 × (1 + RWA değişimi)
ΔEVE ≈ −1.200 × faiz şoku
Kredi kaybı göstergesinin baz üzerindeki kısmının doğrudan yeni dönem giderine dönüştüğü varsayılır. Vergi, dağıtım, karşılık stoku, sermaye indirimleri ve muhasebe sınıfları modellenmez. Bu nedenle köprü tam bir IFRS 9 ECL veya düzenleyici sermaye hesabı değildir.
ΔEVE ekonomik değerdeki değişimi gösterir; otomatik olarak muhasebe zararı sayılıp CET1’den ikinci kez düşülmez. Net çıkış ve HQLA girdileri uygunluk, iskonto, seviye sınırları ve nakit girişi tavanı uygulanmış tutarlar olarak kabul edilir. Faiz şoku ile mevduat davranışı arasındaki ilişki burada modellenmez.
04 · Birleşik stresi okumak
Birleşik stres; PD=%6, LGD=%60, faiz şoku +200 bp, HQLA=100 ve net çıkış=150 milyon TL, dönem kârı −10 milyon TL ve RWA artışı %25 varsayar. Kredi kaybı göstergesi 36, ilave gider 27 ve CET1 113 milyon TL olur. CET1 oranı %9,04’e geriler; likidite oranı %66,7 ve ΔEVE −24 milyon TL’dir.
Tek bir “toplam risk puanı” bu bilgiyi koruyamaz. Sermaye köprüsü kayıp emme kapasitesini; likidite oranı kısa vadeli ödeme kapasitesini; ΔEVE ise faize duyarlılığı görünür kılar. Öncelik, hangi aktarımın varsayımdan ibaret olduğunu ve hangi verilerle sınanabileceğini belirlemektir.
Bu sonucu kullanmadan önce hangi kanıtlar gerekir?
Portföy ve temerrüt tanımı; tahsilat takvimi; kaybın muhasebeleşmesi; pozisyonların yeniden fiyatlama tarihleri; davranışsal vade; likit varlık uygunluğu; stres nakit akışları ve RWA yöntemi. Aynı senaryoda tutarlı olmaları kadar, farklı ölçüm ufuklarının açıklanması da gerekir.
İlgili modüller: IRRBB, likidite, stres testi ve içsel yeterlilik.