C4 Sermaye & Stres · REGULATORY · ~2h

CRR3 & Output Floor — Basel IV'ün AB Uygulaması

CRR3/CRD6, Basel IV standartlarının Avrupa'ya uyarlamasıdır. SA-CR LTV revizyonları, SMA operasyonel risk, FRTB ve output floor aşamalandırması: her biri farklı portföyler için kazanan ya da kaybeden yaratır.

Bu modülden çıkman gerekenler

CRR3'ün SA-CR konut kredisi LTV risk ağırlıklarını türetmek ve eski sistemle karşılaştırmak
SMA operasyonel risk formülünü (BIC × ILM) hesaplamak ve AMA'dan farkını bilmek
Output floor'un CRR3'teki aşamalandırma takvimini bilmek ve etki mekanizmasını açıklamak
Unrated investment grade kurumsal için yeni %65 risk ağırlığının koşulunu bilmek
Türkiye'de CRR3 referansıyla getirilen veya getirilebilecek değişiklikleri değerlendirmek

01 · CRR3 Uygulama Takvimi

Oca 2025

CRR3 yürürlük — SA-CR, SMA, CVA (BA/SA-CVA), floor %50

2026

Output floor %55

Oca 2027

Floor %60 + FRTB piyasa riski sermayesi (AB delegated act ile ertelendi)

2028–29

Floor %65→%70

2030+

Floor %72.5 kalıcı

CRR3 Bileşeni	Temel Değişiklik	Etki Yönü	En Çok Etkilenen
SA-CR Revizyonu	LTV bazlı konut RE, yeni perakende kriterleri, unrated IG=%65	Karma (konut ↓, perakende ↑)	Mortgage ağırlıklı bankalar
SMA Op. Risk	AMA/TSA kaldırıldı, BIC × ILM	Çoğu büyük bankada artış	AMA kullanan bankalar
FRTB SA/IMA	Sensitivity-based SA, IMA onayı güçleşti	Karmaşık portföylerde artış	Trading-yoğun bankalar
CVA risk	BA-CVA, onaylı SA-CVA veya uygun küçük kurumlar için basitleştirilmiş yöntem	Kapsama ve yönteme göre değişir	OTC türev portföyü olanlar
Output Floor	%72.5 SA tabanı aşamalı uygulama	IRB avantajını sınırlar	Gelişmiş IRB kullanan büyük bankalar

02 · SA-CR Revizyonu — LTV Bazlı Konut Kredisi Risk Ağırlıkları

CRR3 SA-CR — Sahip Kullanımlı Konut (Owner-Occupied)

RW = parçalı fonksiyon (LTV aralığına göre)

LTV ≤ %50: RW = %20 · %50 < LTV ≤ %60: %25 · %60 < LTV ≤ %80: %30 · %80 < LTV ≤ %90: %40 · %90 < LTV ≤ %100: %50 · LTV > %100: %70 · Eski CRR2: tüm LTV için düz %35 (bazı koşullarla %15 veya %20)

İnteraktif · Konut Kredisi LTV Portföyü — CRR2 vs CRR3 Karşılaştırması

Portföy LTV Dağılımı (%)

LTV ≤ %5015

%50–6020

%60–8035

%80–9018

%90–1008

LTV > %1004

Toplam EAD (mrd TRY)30

35.0%

CRR2 Risk Ağırlığı

—

CRR3 Ağırlıklı Ort. RW

—

CRR2 RWA (mrd)

—

CRR3 RWA (mrd)

LTV Kanıtlanabilirliği — Kritik Veri Gereksinimi

CRR3 LTV bazlı ağırlıkların geçerli olması için bankanın LTV'yi yasal ve güvenilir biçimde belgelemesi gerekiyor. Türkiye'de mortgage portföyünde LTV takibinin kalitesi bankadan bankaya önemli ölçüde farklılaşıyor. Mevcut tapuya kayıtlı değer mi, bağımsız ekspertiz mi, ne sıklıkla güncelleniyor? Düşük LTV'li %20 risk ağırlığı cazipken, bu ağırlığın kullanılabilmesi LTV veri kalitesine bağlı — validatörün öncelikli sorgusu.

03 · Operasyonel Risk — SMA (Standardised Measurement Approach)

CRR3 ile AMA (Advanced Measurement Approach) ve temel BIA/TSA kaldırıldı. Herkes için tek bir yöntem: SMA.

SMA Formülü

SMA = BIC × ILM

BIC = α₁ · BI₁ + α₂ · BI₂ + α₃ · BI₃

ILM = ln(e − 1 + (LC / BIC)^0.8) LC = 15 × yıllık ortalama kayıp

BIC = Business Indicator Component · α₁=%12 (BI ≤ 1 mrd€), α₂=%15 (1-30 mrd€), α₃=%18 (30 mrd€+) · LC = Loss Component = son 10 yılın yıllık ortalama op-risk kaybının 15 katı · ILM = İç Kayıp Çarpanı: LC > BIC ise >1 (kötü kayıp geçmişi) · Küçük bankalar (BI ≤ 1 mrd€): ILM = 1.0 (sabit) · AB bu Basel takdirini kullandı: CRR3'te ILM = 1 sabitlendi → AB'de SMA = BIC (iç kayıplar sermayeyi doğrudan etkilemez, ama kayıp verisi raporlaması zorunlu) · AMA bankalarının büyük çoğunluğu SMA'ya geçişte sermaye artışı görecek

İnteraktif · SMA Hesaplayıcı — BIC & ILM

Banka Büyüklüğü & Kayıp Verisi

Business Indicator BI (mrd €)2.5

10 Yıllık Ort. Op Kayıp (mn €)25

BIC: — mn €

ILM: —

SMA: — mn €

RWA: — mn €

04 · Diğer SA-CR Değişiklikleri

Maruz Kalma Türü	CRR2 Risk Ağırlığı	CRR3 Risk Ağırlığı	Değişim
Unrated Kurumsal (IG kalitesinde)	%100	%65	Azalma — finans tablolarına göre IG kriterleri karşılanmalı
Unrated Kurumsal (IG dışı)	%100	%100	Değişmedi
Düzenleyici Perakende (granülarite şartı)	%75	%75	Granülarite kriteri sıkılaştı (≤%0.2 portföy)
Gelir Getiren RE (IPRE)	%100 (ülkeye göre)	%70–%90	LTV bazlı yeni tablo, LTV ≤ %60 → %70
Hisse Senetleri (borsada işlem gören)	%100–250	%250	Genel artış; uzun vadeli tutmak üzere işaretlenen: %100
İhraç etmemiş karşı taraf türevi (SA-CCR)	SA-CCR (2021)	SA-CCR devam	Değişmedi; SA-CVA eklendi

05 · Output Floor — Portföy Bileşim Etkisi

Output floor etkisi bankanın portföy yapısına göre değişir. IRB avantajının en büyük olduğu portföyler (düşük PD mortgage, perakende) en çok etkilenir; SA'ya yakın portföyler (KOBİ, yüksek PD kurumsal) daha az.

İnteraktif · Output Floor — Portföy Bileşim & Aşamalı Etki

IRB / SA RWA Oranları (Portföy Segmentleri)

Mortgage IRB/SA RWA oranı (%)35

Kurumsal IRB/SA RWA oranı (%)65

Perakende IRB/SA RWA oranı (%)45

Portföy Ağırlıkları

Mortgage payı (%)40

Kurumsal payı (%)35

Perakende payı (%)25

—

Ağırlıklı IRB/SA Oranı

—

2025 Floor Aktif mi?

—

2030+ Floor Aktif mi?

—

Kalıcı RWA Artış

06 · Validasyon & Türkiye Bağlamı

SA-CR LTV Revizyonu — Validasyon Kontrolleri

LTV veri kalitesi: CRR3 LTV risk ağırlıklarının avantajından yararlanmak için LTV'nin güvenilir ve sık güncellenen veriye dayanması gerekir. Hangi sıklıkla güncelleniyor? Kriz döneminde konut değerleri nasıl ölçülüyor — sadece gerçekleşen satışlar mı, otomatik değerleme modelleri de var mı?

Portföy homojenliği: Sahip kullanımlı konut ile kira amaçlı (IPRE) portföylerin ayrı sınıflandırılması şart. Bankada bu ayrımı yapan muhasebe/veri altyapısı mevcut mu?

SMA Geçişi — Kritik Kontroller

İç kayıp verisi kalitesi: AB’de ILM=1 sabit olsa da operasyonel kayıp verisinin kapsamı, sınıflandırma tutarlılığı, eşikleri ve dışlamaları yönetişim için önemini korur. ILM’yi sermaye hesabında kullanan yargı alanlarında gerekli tarihsel pencere ve veri şartları yerel uygulamadan ayrıca doğrulanmalıdır.

AMA-SMA geçiş etkisi: AMA kullanan bankalar SMA'ya geçişte sermaye artışı görebilir. Bu artış ne zaman bütçelendi? Geçiş dönemi için regülatörden muafiyet veya kademelendirme talep edildi mi?

Türkiye BDDK Uyum Durumu

Türkiye, Basel standartlarını doğrudan AB mevzuatından değil, BDDK düzenlemeleri aracılığıyla uygular. CRR3/CRD6 doğrudan Türkiye için bağlayıcı değil; ancak Türkiye'de faaliyet gösteren Avrupalı banka iştirakleri ana şirket konsolidasyonunda CRR3'e tabi. BDDK'nın Basel IV uyum takvimi ayrıca takip edilmeli.

Track C — Sermaye & Stres Tamamlandı

4 modül · IRB Mekaniği → Stres Testi → ICAAP/ILAAP → CRR3/Output Floor

Kendini kontrol et

Output floor 2026’da kaçtır?

AB geçiş takviminde %55’tir; 2027’de %60’a yükselir.

AB SMA’da ILM sermayeyi değiştirir mi?

CRR3 uygulamasında ILM 1’e sabitlendiği için doğrudan değiştirmez; kayıp verisi yönetişimi yine önemlidir.

FRTB neden 2025’te başlamadı?

AB, büyük yargı alanlarıyla level playing field kaygısıyla uygulamayı delegated act ile 1 Ocak 2027’ye erteledi.

Birincil kaynaklar ve güncellik

Son içerik kontrolü: 13 Temmuz 2026. Düzenleyici kapsam ve yürürlük tarihi kurumun yargı alanına göre ayrıca doğrulanmalıdır.

← C3 · ICAAP/ILAAP D1 · ML Kredi →