C3 Sermaye & Stres · GOVERNANCE · ~2.5h

ICAAP & ILAAP — Pillar 2 Sermaye Yığını & Likidite Yeterliliği

ICAAP, bankanın kendi gözünden sermaye yeterliliğidir; ILAAP ise likidite yeterliliği. Her ikisi de SREP sürecinde denetim otoritesinin Pillar 2 gereksinimlerini (P2R, P2G) belirlemesinin temelini oluşturur. Pillar yapısını ve sermaye yığınını katman katman anlamak, her risk kararının nereye oturduğunu gösterir.

Bu modülden çıkman gerekenler

Pillar 1 / 2 / 3 yapısını ve her pilar'ın ne kapsadığını açıklamak
ICAAP kapsamındaki material riskleri (Pillar 1 + ötesi) listelemek
Sermaye yığınını (P1 + P2R + Combined Buffer + P2G) katman katman çizmek
SREP sürecini ve P2R/P2G belirleme mekanizmasını açıklamak
ILAAP'ın LCR/NSFR ötesinde hangi boyutları kapsadığını bilmek
ICAAP/ILAAP validasyonunda bağımsız görüşün içeriğini belirlemek

01 · Pillar Yapısı

Pillar 1 — Minimum Sermaye

CRR/CRD ile belirlenen asgari oranlar. CET1 %4.5 + AT1 %1.5 + T2 %2 = %8 toplam. Standart formüller (SA) veya IRB ile hesaplanır. Kredi, piyasa, operasyonel risk kapsar.

Pillar 2 — Denetim İncelemesi (SREP)

P1'in yakalamadığı riskler için ek sermaye. P2R (bağlayıcı gereksinim) ve P2G (bağlayıcı olmayan rehberlik). ICAAP değerlendirmesine dayanır. Bankanın Pillar 1 dışı tüm material risklerini kapsar.

Pillar 3 — Piyasa Disiplini

Kamuya açıklama yükümlülükleri. Risk iştahı, sermaye yeterliliği, risk ölçüm yöntemleri şeffaf açıklanır. Piyasanın banka riskini değerlendirmesini sağlar.

İç CET1 Yönetim Hedefi (Örnek)

CET1_{iç hedef} = 4.5% + P2R_{CET1 payı} + uygulanabilir buffer’lar + P2G + yönetim tamponu

P2R_CET1: P2R'nin CET1 karşılanması gereken kısmı (min %56.25 CET1) · CCB = Capital Conservation Buffer = %2.5 (sabit) · CCyB = Countercyclical Capital Buffer (BDDK belirler; ülkeye özgü) · SRB = sistemik tamponlar: G-SII/O-SII tamponu ve/veya SyRB (Systemic Risk Buffer) · P2G: Bağlayıcı minimum ve otomatik MDA eşiği değil; altına düşüş yoğun denetim ve sermaye planı diyaloğu doğurabilir

02 · ICAAP — Sermaye Yığını Hesaplayıcı

ICAAP, bankanın tüm material riskler için yeterli sermayeye sahip olduğunu kendi değerlendirmesiyle ortaya koyduğu süreçtir. Denetim otoritesi bu değerlendirmeyi SREP kapsamında bağımsız olarak inceler ve P2R/P2G belirler.

İnteraktif · Sermaye Yığını (Capital Stack) & SREP Tamponu

Düzenleyici Gereksinimler

P2R (CET1 kısmı, %)1.50

CCyB (%)0.00

SRB — Sistemik Risk Tamponu (%)0.50

P2G (%)1.25

Bankanın Mevcut Durumu

Mevcut CET1 Oranı (%)14.8

—

Toplam CET1 Gereksinimi

—

MDA Eşiği (P2G hariç)

—

Yönetim Tamponu

—

Sermaye Durumu

Risk Türü	Pillar 1	ICAAP P2 Ek	Ölçüm Yaklaşımı
Kredi Riski	SA / IRB	Konsantrasyon, korelasyon	Granülasyon add-on, sektörel stres
Piyasa Riski	SA-MR / IMA	IRRBB (banking book)	EVE şokları (6 senaryo)
Operasyonel Risk	BIA / SA / AMA	Artık op-risk, model risk	Senaryo analizi, iç kayıp verisi
IRRBB	Yok (P2'ye taşındı)	Tam ICAAP kapsamı	EVE / NII stres, internal model
Konsantrasyon	Yok	Tam ICAAP kapsamı	HHI, sektörel stres
Stratejik/İş Riski	Yok	Tam ICAAP kapsamı	Senaryo, uzman görüşü
Emeklilik Riski	Yok	Tam ICAAP kapsamı	Tanımlanmış fayda açığı

İleri Nokta · ICAAP'ın İki Perspektifi (ECB ICAAP Rehberi)

Modern ICAAP'ın iskeleti iki perspektiftir ve denetçi her ikisini de bekler. Normatif perspektif: düzenleyici oranların (CET1, kaldıraç, MDA) hem baz hem olumsuz senaryoda 3 yıl boyunca eşiklerin üzerinde kalması — yukarıdaki sermaye yığını bu bakıştır. Ekonomik perspektif: düzenleyici tanımdan bağımsız, bankanın gerçek ekonomik değerini koruyan iç sermaye — risklerin bugünkü değer/ekonomik sermaye (genelde %99.9, 1 yıl) ile ölçülmesi, P1'de olmayan riskler (IRRBB, konsantrasyon, iş riski, emeklilik) dahil. İki bakış farklı sermaye tanımı, farklı risk ölçütü kullanır ve birbirini besler (ekonomik açık → normatif planı tetikler). Validatör için kilit soru: banka iki perspektifi de üretiyor mu, yoksa sadece normatif (oran) bakışı mı sunuyor? Salt normatif ICAAP, ECB rehberine göre eksiktir.

03 · SREP Süreci — P2R & P2G Belirleme

SREP (Supervisory Review and Evaluation Process), denetim otoritesinin her banka için yıllık olarak yürüttüğü kapsamlı risk değerlendirmesidir. Sonucunda banka başına bireysel P2R ve P2G belirlenir.

P2G (Rehberlik)

—

Non-binding — EBA stres testi çıktısına dayalı

SRB

—

Sistemik önem büyüklüğü

CCyB

—

Makro-prudential — ülke bazlı

CCB

2.5%

Sabit — CRD/CRR

P2R

—

SREP — ICAAP değerlendirmesi + denetim IRRBB add-on

P1 Minimum

4.5% CET1

CRR Madde 92 — mutlak asgari

MDA — Maximum Distributable Amount Tetikleyicisi

Banka CET1'i P1 + P2R + CCB (+ CCyB + SRB) toplamının altına düşerse, MDA kısıtlamaları devreye girer: temettü ödenemez, AT1 kupon ödenemez, yönetici primlerinde kısıt. P2G'nin altına düşmek MDA tetiklemez ama denetim yoğunlaşmasını (supervisory intensification) getirir. Bu nedenle yönetim CET1'i sadece MDA eşiğinin üstünde değil, P2G de dahil toplam gereksinimin üzerinde yönetir.

04 · ILAAP — Likidite Yeterliliği Değerlendirmesi

ILAAP, bankanın kısa ve orta vadeli likidite yeterliliğini stres koşulları altında değerlendirdiği iç süreçtir. Regülatör oran takibinin ötesinde; yapısal likidite riski, acil fonlama planları ve ülkeye özgü likidite risklerini kapsar.

İnteraktif · LCR & NSFR Stres Analizi

LCR Parametreleri

HQLA (mrd TRY)18.0

Net 30-gün Çıkış (mrd TRY)12.0

Stres Haircut HQLA (%)10

Ek Çıkış Artışı (stres, %)20

NSFR Parametreleri

ASF (mrd TRY)65.0

RSF (mrd TRY)58.0

Stres ASF Azalması (%)8

Stres RSF Artışı (%)5

ILAAP Boyutu	Regülatör Oran	İç Değerlendirme	Stres Gereksinimi
Kısa Vadeli Likidite	LCR ≥ %100	İç LCR limitleri (%110-120)	İdiyosinkratik stres: 30 gün hayatta kalma
Yapısal Likidite	NSFR ≥ %100	Finansman stabilitesi analizi	Toptan fonlama yenileme riski
Acil Fonlama Planı	EBA GL zorunlu	İkincil likidite kaynakları	Merkez bankası repo erişimi
Döviz Likidite Riski	Ülkeye özgü	Döviz bazlı LCR	Kur şoku + çıkış senaryosu
Gün İçi Likidite	Basel III tavsiye	RTGS gereksinimleri	Peak day gün içi çıkışı

05 · Validasyon Perspektifi

ICAAP Kalite Değerlendirmesi

Bütünleşik risk bakışı: ICAAP tüm material riskleri kapsıyor mu, yoksa yalnızca P1 riskleri mi içeriyor? Eksik risk kategorisi (ör. IRRBB veya konsantrasyon) ICAAP'ın yetersiz bulunmasına yol açar. Regülatör P2R'yi bank'ın kendi ICAAP tahmininden daha büyük belirliyorsa bu fark neden?

İç sermaye tanımı vs düzenleyici sermaye: Banka kendi ICAAP'ında hangi araçları "kullanılabilir sermaye" olarak sayıyor? Düzenleyici sermaye tanımından farklıysa gerekçe belgelenmiş mi? Goodwill varlıkları veya ertelenmiş vergi alacaklarının ICAAP'ta ayrı ele alınması gerekiyor.

Stres testi—ICAAP bağlantısı: ICAAP'ta kullanılan stres senaryoları ile C2 modülündeki metodoloji tutarlı mı? Stres altında sermaye planlaması gerçekçi eylemleri (sermaye artırımı, temettü durdurma) mı içeriyor?

ILAAP & Likidite Yönetimi — Kritik Kontroller

Acil fonlama planı gerçekçiliği: Bankanın "acil merkez bankası repo kapasitesi var" demesi yeterli değil. Teminat havuzu mevcut mu, repo prosedürleri test edildi mi, operasyonel hazırlık doğrulandı mı? İlk kriz gününde kullanılabilirlik kritik.

Döviz kanalı: Türkiye gibi dolarize ekonomilerde döviz bazlı LCR (yabancı para LCR) ayrıca hesaplanmalı. Toplam LCR %120 ama döviz cinsinden LCR %85 olabilir — bu sistemik risk kaynağı. ILAAP bu ayrımı yapıyor mu?

İntragroup transferler: Grup bünyesindeki likidite transferi anlaşmaları (likidite havuzu) yasal kısıtlar altında gerçekten çalışıyor mu? Kriz döneminde grup içi transfer yasal veya düzenleyici engellerle kısıtlanabilir.

Bağımsız Görüş Kapsamı

Sürecin bütünlüğü: Validatör sadece modelleri mi inceliyor yoksa ICAAP sürecinin kalitesini (yönetişim, board onayı, denetim yönetimi bağlantısı) da mı değerlendiriyor? ECB ICAAP Rehberi (2018, 7 prensip): değerlendirme hem kantitatif hem kalitatif boyutu kapsamalı.

Geçmiş SREP ile karşılaştırma: Denetim otoritesinin önceki SREP'te tespit ettiği eksiklikler ICAAP'ta giderildi mi? Yıllar içindeki P2R/P2G değişiminin içsel açıklaması yapılıyor mu?

Kendini kontrol et

Normatif ve ekonomik ICAAP perspektifi neden ayrıdır?

Biri düzenleyici oranların sürekliliğine, diğeri bankanın iç ekonomik değer ve risk görünümüne odaklanır.

P2G ihlali otomatik MDA tetikler mi?

Hayır; P2G bağlayıcı minimum değildir, ancak yoğun denetim ve sermaye planı diyaloğu doğurabilir.

ILAAP neden LCR/NSFR’dan geniştir?

Funding concentration, intraday, collateral, currency mismatch, stress survival horizon ve contingency plan gibi boyutları kapsar.

Birincil kaynaklar ve güncellik

Son içerik kontrolü: 13 Temmuz 2026. Düzenleyici kapsam ve yürürlük tarihi kurumun yargı alanına göre ayrıca doğrulanmalıdır.

← C2 · Stres Testi C4 · CRR3/Output Floor →