Spot, forward, FX swap ve çapraz para takaslarının nakit akışları; kur kotasyonu, vade ve korunma ilişkisinin birlikte okunması.
Faz 2 · FX Ailesi
FX ürün ailesi
FX ürünleri tek bir risk faktörü olan kur üzerine kurulu görünse de her ürün farklı bir zaman boyutu, farklı bir nakit akışı yapısı ve farklı bir risk profili taşır. Bir ürüne tıkla.
FX Spot
T+2 anlık teslimat · en basit FX
FX Forward
gelecek tarihte sabit kur
FX Swap
spot + vadeli · likidite aracı
Cross-Currency Swap
uzun vade · anapara + faiz takası
Ekonomik amaç
Taşıdığı riskler
Fiyatlama mantığı
MTM nasıl değişir?
İnteraktif — Payoff Görselleştirici
FX Forward: kur değişince ne olur?
USD ihracatçı bir müşteri 3 ay sonra gelecek 1M USD'yi bugünden ₺32/USD kurdan sattı (forward). Vade geldiğinde kur ne olursa olsun ₺32M alacak. Sliderı hareket ettirerek payoff'u gör.
FX Forward Payoff — Müşteri Pozisyonu (USD Short Forward)
Sözleşme kuru: ₺32.00 / USD · Nominal: 1,000,000 USD
Vade kuru₺32.00
₺32.00
Vade kuru
₺0
Müşteri P&L
₺0
Banka P&L (karşı taraf)
İnteraktif — Nakit Akışı Diyagramı
FX Swap: kısa vade döviz likiditesi nasıl çalışır?
FX Swap aslında iki işlemin birleşimidir: bugün spot FX + aynı anda anlaşılan vadeli FX. "Bugün TL ver, USD al — 1 hafta sonra USD geri ver, TL geri al" demektir. Treasury'nin en sık kullandığı likidite aracı.
FX Swap Nakit Akışı
Bugün (Spot Bacağı)
Vadede (Forward Bacağı)
Neden kullanılır?
Senaryo: Banka kısa vadeli USD likidite ihtiyacında. 100M TL fazlası var. USD/TL spot kur: 32.00. 1 haftalık FX swap yapıyor.
1 hafta sonra: Forward bacağı kapanıyor. Banka USD'yi geri veriyor, TL'yi geri alıyor. Ama kur bugünün spot kurundan değil, başta anlaşılan forward kurdan — burada faiz farkı yansıyor.
Peki neden forward outright değil de FX swap kullanılır? Çünkü FX swap pozisyon değil, likidite operasyonu. Tek bacak olan forward döviz pozisyonu açar — ama FX swap'ın iki bacağı birbirini dengeler.
FX Swap Kullan
Forward Outright Kullan
✓ Net FX pozisyon açılmaz
✓ FX limit tüketmez (net sıfır)
✓ Piyasada en likit FX ürünü
✓ Likidite ihtiyacı geçiciyse ideal
⚠ Net FX pozisyon açar
⚠ FX limit tüketir
⚠ Uzun vadede daha pahalı
✓ Kur görüşüne dayalı pozisyon için uygun
Operasyonel Akış
Müşteri işlemi treasury'ye nasıl akar?
Müşteri bankaya gelip "USD almak istiyorum" dediğinde banka bu riski üstlenir. Ama banka bu riski tutmak zorunda değil — hemen piyasada hedge edebilir. Bu akış bankanın market making operasyonunun temelidir.
Özel Durum
NDF: teslimat olmadan kur hedge'i
Non-Deliverable Forward
Fiziksel döviz teslimi olmayan forward
NDF, anlaşılan kur ile sözleşmedeki fixing kuru arasındaki farkı belirlenmiş takas para biriminde nakden uzlaştırır. Dayanak para biriminin fiziksel teslimini gerektirmez. Kullanım nedenleri ve dönüştürülebilirlik koşulları para birimine ve sözleşmeye göre değişir.
Forward vs NDF
Forward: vade gelince döviz fiziksel teslim NDF: vade gelince sadece fark ödenir
Uzlaşı genellikle USD veya başka rezerv döviz ile
Riskler
Fixing riski — NDF kuru genellikle resmi oran ile uzlaşır
Karşı taraf riski (nakit uzlaşı olsa da CCR var)
Kısıtlı piyasa likiditesi
Validasyon Merceği — Kolay Kaçan İki Nokta
Ders kitabı ile gerçek piyasa ayrışır
① Cross-currency basis
Forward points'i salt faiz farkı sanmak eksik kalabilir. Teorik çıpa covered interest parity (CIP)'dir; ancak özellikle 2008 sonrasında bilanço maliyeti, fonlama talebi ve piyasa sürtünmeleri ölçülebilir cross-currency basis sapmaları yarattı. Bu sapmanın yönü ve büyüklüğü para birimi ile vadeye göre değişir. Validasyon: fiyatlama modeli gözlenen basis'i ayrı bir eğri olarak içeriyor mu, yoksa onu açıklamasız biçimde faiz farkına mı yüklüyor?
② Settlement (Herstatt) riski
FX'te asıl tehlike kur değil uzlaşı riski olabilir: zaman dilimleri farkından, siz dövizinizi gönderirsiniz ama karşı taraf kendi bacağını göndermeden batar (1974 Herstatt vakası). Çözüm CLS / PvP (payment-versus-payment) — iki bacak ya birlikte uzlaşır ya hiç. CLS dışı para birimlerinde (çoğu TL işlemi dahil) bu risk hâlâ canlıdır. Validasyon: exposure ölçümü settlement riskini ayrı sayıyor mu, yoksa sadece pre-settlement (MTM) riskine mi bakıyor?
Özet
Temel ayrımlar
Anahtar çıkarımlar
FX spot = kısa valörlü teslimat (çoğu paritede standart valör T+2, istisnalar var); forward = geleceğe sabitlenmiş kur; swap = iki zıt valörlü FX bacağı
Forward payoff'u doğrusaldır — kur 1 birim hareket ederse P&L nominal × 1 hareket eder (delta = nominal)
Eşleşmiş bir FX swap başlangıçta iki zıt bacakla yönsel FX riskini büyük ölçüde dengeler; basis, MTM, settlement, rollover ve nakit akışı riski yine kalır
Forward points ≈ iki para birimi faiz farkı; ama pratikte CIP kırılır → forward fiyatına cross-currency basis eklenir (TL'de büyük ve oynak)
FX'te kur kadar settlement (Herstatt) riski de var; CLS/PvP ile azaltılır ama CLS dışı TL işlemlerinde canlı kalır
Müşteri işlemi → FX Desk → interbank hedge: banka aracı olur, riski tutmak zorunda değildir
CCS uzun vade + anapara takası ekler → hem FX hem faiz riski, hem de cross-currency basis riski taşır