Ekonomik kayıp ve iskonto
Tahsilat tutarı kadar tahsilat zamanı neden önemlidir?
LGD hesabı, nominal tahsilatı değil ekonomik kaybı esas alır. Tahsilatlar, doğrudan ve dolaylı maliyetler ile bunların tarihleri birlikte değerlendirilir. Aynı tutarın geç tahsil edilmesi daha yüksek ekonomik kayıp doğurabilir.
Nereye bakılır
| Katman | Kaynak | Ne söyler |
|---|---|---|
| Tüzük | CRR3 Md. 181(1)(a) | THK, tesis derecesi/havuzu bazında, veri kaynaklarındaki tüm gözlenen temerrütler kullanılarak gerçekleşen THK ortalamasından — temerrüt ağırlıklı |
| Tüzük | CRR3 Md. 181(1)(e) | Teminat dikkate alınıyorsa tahmin salt piyasa değerine dayanamaz; teminata hızla el koyup nakde çevirememe olasılığı yansıtılmalı |
| Tüzük | CRR3 Md. 181(1)(c)(d) | Borçlu riski ile teminat riski arasındaki bağımlılık; para birimi uyumsuzluğu — ikisi de ihtiyatlı ele alınmalı |
| Tüzük | CRR3 Md. 181(1)(i) | Gelir tablosunda aktifleştirilen ödenmemiş gecikme faizleri maruziyet ve kayıp ölçüsüne eklenmeli |
| Tüzük | CRR3 Md. 181(1)(j) · 181(2) | Asgari gözlem dönemi: kurumsalda 5'ten 7 yıla, perakendede 5 yıl |
| GL | EBA/GL/2017/16 · Bölüm 6 | İskonto oranı, doğrudan/dolaylı maliyetler, temerrüt öncesi maliyetler, sıfır tabanı, tamamlanmamış süreçler |
Ekonomik kaybın parçaları
Rehber, bankalararası fonlama oranı artı %5 ek yaklaşımını benimsedi. Oran bankanın kredi kalitesine bağlı olmamalı — fonlama maliyetini değil, tahsilat sürecindeki belirsizliği ve paranın zaman değerini yansıtır. Euro dışı para birimlerinde eşdeğer ve yeterince likit bir oran kullanılır.
Belirli bir maruziyete doğrudan atfedilebilen maliyetler. Tamamı önemli sayılır — önemsizlik gerekçesiyle dışlanamaz.
Doğrudan atfedilemeyen maliyetler. Önemsiz olanlar hesaplamadan çıkarılabilir — ama önemsizlik bir iddiadır ve gösterilmelidir.
Kredi kalitesindeki bozulma nedeniyle temerrüt tanınmadan önce katlanılan maliyetler, temerrüt anındaki maruziyet değerine dahil değilse ekonomik kayıp hesabına alınmalı. Aksi hâlde bu maliyetler hiç sayılmaz ve THK düşük tahmin edilir.
Gerçekleşen THK negatif çıkıyorsa — yani temerrüde düşmüş bir maruziyette kâr edilmişse — bireysel gözlem düzeyinde sıfırlanır. Gözlemler arası netleştirmeye izin verilmez, özellikle farklı dönemlerde gözlenmişlerse.
Gelir tablosunda aktifleştirilmiş ödenmemiş gecikme faizleri hem maruziyet hem kayıp ölçüsüne eklenir. Muhasebe ile risk ölçümü arasındaki en sık atlanan köprü.
Netleştirme yasağını atlama. Sıfır tabanı bireysel gözlem düzeyinde uygulanır. Kârlı dosyaların zararlı dosyalarla netleştirilmesi, özellikle farklı dönemlere aitlerse, uygun görülmez. Uygulamada bu, ortalama alınırken sessizce yapılır ve fark edilmesi zordur.
Test: hesaba giren gözlemlerin dağılımını çıkar. Negatif değer görünüyorsa taban uygulanmamış demektir — tek bir sorgu ile gösterilir.
Karıştırılan kavramlar
Koşul, taraf, eylem ve kapsam
Açıklayıcı özet üzerinde bir rol seçip ilgili parçayı işaretleyin. Cümle resmî alıntı değildir.
Kavram kontrolü
Test zinciri
| Gereklilik | Validasyon testi | Beklenen kanıt |
|---|---|---|
| İskonto oranı kurumun kredi kalitesine bağlı olmamalı | Kullanılan oranı ve türetme yöntemini incele; fonlama maliyeti bileşeni içeriyor mu | İskonto oranı metodolojisi ve gerekçesi; para birimi bazında oranlar |
| Tüm doğrudan maliyetler dahil edilmeli | Maliyet kalemlerinin doğrudan/dolaylı sınıflamasını incele; doğrudan sayılması gereken kalemler dolaylı olarak sınıflanıp dışlanmış mı | Maliyet taksonomisi; sınıflama gerekçeleri |
| Önemsiz dolaylı maliyetler dışlanabilir | Önemsizlik iddiası nicel olarak gösterilmiş mi; eşik tanımlı mı | Önemlilik analizi ve eşik tanımı |
| Temerrüt öncesi maliyetler ele alınmalı | Kredi kalitesi bozulduktan sonra temerrüt tanınana kadarki maliyetler nerede muhasebeleşiyor; maruziyet değerine dahil mi | Maliyet zamanlaması analizi; mutabakat |
| Negatif THK bireysel gözlem düzeyinde sıfırlanmalı | Hesaba giren gerçekleşen THK dağılımını çıkar; negatif değer var mı | Gözlem dağılımı; taban uygulama kaydı |
| Teminat salt piyasa değerine dayanmamalı | Tahsilat tahminleri, el koyma ve nakde çevirme süresi ile iskontoyu içeriyor mu; gerçekleşen tahsilatlarla karşılaştırılmış mı | Teminat değer düşürme oranları; gerçekleşenle karşılaştırma |
| Aktifleştirilen gecikme faizi eklenmeli | Muhasebe kayıtlarındaki aktifleştirilmiş gecikme faizi ile risk verisindeki maruziyet tutarını mutabık kıl | Muhasebe–risk mutabakatı |
Bir uygulama sorusu
Aşağıdaki senaryo açıklama amacıyla kurgulanmıştır.
Temerrüt tutarı 100, iki yıl sonra tek tahsilat 80 ve o tarihte maliyet 5 olsun. Yıllık %10 örnek iskonto oranında net bugünkü tahsilat 75/1,1² = 61,98; ekonomik kayıp oranı %38,02’dir. Buradaki oran mekanizmayı gösterir; düzenleyici iskonto yöntemi ayrıca uygulanır.