Banka muhasebesi · Modül 15 / 20
Beklenen kredi zararı ve karşılıklar
Kredi zararı, yalnızca temerrüt gerçekleştiğinde muhasebeye girmez. TFRS 9 kapsamındaki beklenen kredi zararı yaklaşımı, tahsil edilemeyebilecek nakit akışlarının olasılığını ve zamanını dikkate alır.
Beklenen zarar bileşenleri
PD temerrüt olasılığını, LGD temerrüt halinde kayıp oranını, EAD ise temerrüt anındaki risk tutarını ifade eder. PD × LGD × EAD çarpımı kayıp mantığını anlatan tek dönemli bir örnektir. Tam ECL ölçümü, olasılıkla ağırlıklandırılmış senaryoları, nakit akışlarının zamanını ve indirgemeyi de içerir.
%3 PD, %45 LGD ve 500 milyon TL EAD, sade hesapta 6,75 milyon TL verir. İlk örnekte açılış karşılığı sıfır ve kredi itfa edilmiş maliyetle ölçülüyor kabul edilmiştir; bu yüzden yeni karşılık bütünüyle giderdir. Mevcut karşılık varsa dönem gideri, gerekli kapanış karşılığının tamamına değil hareketine bağlıdır.
Tek dönemli beklenen zarar örneği
Üç aşamanın anlamı
Genel modelde ilk muhasebeleştirmeden beri kredi riskinde önemli artış yoksa 12 aylık; önemli artış varsa ömür boyu ECL ölçülür. 12 aylık ECL, önümüzdeki 12 ayda oluşabilecek temerrütlerden kaynaklanan ömür boyu nakit açıklarını kapsar; yalnızca 12 ayda tahsil edilemeyecek taksitler değildir. Birinci aşama “risksiz kredi” anlamına gelmez.
Kredi değer düşüklüğü bulunan üçüncü aşamada, örneğin beklenen tahsilatların bugünkü değeri brüt değerden düşülerek zarar bulunabilir. Görselde üçüncü aşama için brüt değerin %55’i kadar tahsilatın bugünkü değeri varsayılır. Aşama seçimi tek başına sabit bir zarar oranı belirlemez; burada üç ayrı temsili risk durumu karşılaştırılır.
Üç temsili kredi riski durumu
Kapsam ve sunum farkları
Genel modelde üçüncü aşama faiz geliri net defter değeri üzerinden hesaplanır; satın alındığında veya oluşturulduğunda kredi değer düşüklüğü bulunan varlıkların (POCI) özel hükümleri ayrıdır. FVOCI borçlanma aracında zarar karşılığı, bilançodaki gerçeğe uygun değeri ayrıca azaltmaz; kapanış vakası bu farkı gösterir.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.