Banka muhasebesi · Modül 11 / 20
Yabancı para pozisyonu ve kur farkı
Yabancı para işlemlerin TL karşılığı kurla değişir. Ancak bir hesabın YP kodu taşıması, bütün değer değişiminin aynı şekilde muhasebeleştirileceği anlamına gelmez. Parasal kalem ayrımı ve ölçüm kategorisi birlikte değerlendirilir.
Kur değişiminin tutar etkisi
TMS 21’de yabancı para parasal kalemler raporlama dönemi sonunda kapanış kuruyla çevrilir. Tarihi maliyetle ölçülen parasal olmayan kalemlerde işlem tarihindeki; gerçeğe uygun değerle ölçülenlerde değerleme tarihindeki kur esas alınır. Kur farklarının kâr/zarar veya OCI’de sunumu ilgili istisnalar ve diğer standartlarla birlikte belirlenir.
İlk örnekte tek para birimi ve doğrusal pozisyon kullanılır. Tamamen varsayımsal başlangıç kuru 34 TL/USD’dir; güncel piyasa verisi değildir. 50 milyon USD net alacakta kurun %1,5 yükselmesi 25,5 milyon TL değer artışı verir. Bu, doğrudan spot kur etkisidir; faiz ve türev değerlemesinin diğer bileşenleri içerilmez.
Tek para biriminde spot kur etkisi
Varlık, yükümlülük ve bilanço dışı etki
Net pozisyon bu sade modelde YP varlık − YP yükümlülük + bilanço dışı net döviz eşdeğeridir. Eksi bilanço dışı değer, net döviz satış yönünü ifade eder. Grafik bütün bileşenlerin işaretini korur; toplam yalnızca tek para birimi içindeki karşılaştırma için kullanılır.
300 milyon USD varlık ve 260 milyon USD yükümlülük, bilanço dışı etki yoksa 40 milyon USD net alacak bırakır. Aynı varsayımsal kurda %1 artışın doğrudan etkisi 13,6 milyon TL’dir. Ters yöndeki bir vadeli işlem bu duyarlılığı azaltabilir; sözleşme nominali her durumda doğru risk eşdeğeri değildir.
İşaretli pozisyon bileşenleri
Sıfır net pozisyonun sınırı
Sıfır net sonuç bu modeldeki doğrusal spot kur duyarlılığını kapatır. Farklı para birimleri, vade uyumsuzluğu, opsiyonların doğrusal olmayan etkisi, baz riski ve muhasebe sunum farkları devam edebilir. Bu örnek düzenleyici yabancı para net genel pozisyon hesabı değildir.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.