Banka muhasebesi · Modül 10 / 20
Repo ve para piyasası işlemleri
Repo nakit sağlar; ancak finansal varlığın bilanço dışı bırakılıp bırakılmayacağı işlemin ekonomik koşullarına bağlıdır. Menkulün fiyat riski ile fonlama maliyetini aynı anda izlemek bu ayrımı görünür kılar.
Repo ile kesin satış
Menkule ilişkin risk ve getirilerin önemli ölçüde korunduğu standart repo örneğinde menkul bilançoda kalır, alınan nakit kadar borç doğar. Hukuki satış biçimi, tek başına muhasebede finansal tablo dışı bırakma sonucunu belirlemez. TFRS 9’un devir ve risk/getiri değerlendirmesi uygulanır.
Görselin başlangıcında 500 menkul, 100 nakit ve 400 diğer varlık; karşı tarafta 700 mevduat ve 300 özkaynak vardır. 300 tutarında repo toplam varlık ve kaynakları 1.300’e çıkarır. Aynı tutardaki kesin satışta, defter değerine eşit bedel varsayımıyla yalnızca varlık bileşimi değişir. Satış tutarı mevcut 500 menkulü aşamaz.
Repo ve kesin satışın bilanço etkisi
Taşıma gelirinin fonlama maliyeti
Menkul faiz geliri ve repo faiz gideri farklı hesaplarda tahakkuk eder. Sade günlük hesapta net katkı = tutar × (yıllık getiri − yıllık fonlama oranı) / 365’tir. Bu hesap eşit varlık ve fonlama tutarı varsayar; teminat kesintisi, yeniden değerleme çağrıları ve farklı vadeler sonucu değiştirebilir.
Ters repo, nakit veren taraf açısından değerlendirilir. Standart teminatlı finansman niteliğindeki örnekte nakit azalır ve ters repo alacağı doğar; alınan teminat otomatik olarak satın alınmış menkul portföyüne dönüşmez. Para piyasası alacak ve borçları da karşı taraf, vade ve para birimiyle birlikte sınıflanır.
Menkul geliri ve repo gideri
Taşıma geliri toplam getiri değildir
Pozitif faiz farkı; fiyat zararını, likidite maliyetini, temerrüt riskini veya fonlamanın yenilenememesini dışlamaz. Repo borcu ile teminattaki menkul, koşulları oluşmadan bilançoda netleştirilmez.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.