Banka muhasebesi · Modül 08 / 20
Değerleme farkları ve OCI’den aktarım
Değerleme fişinin karşı hesabı, kâr/zarar ile özkaynak arasındaki bağlantıyı belirler. Borçlanma araçlarında fiyat farkı, faiz, kur ve kredi zararı ayrı bileşenler olarak izlenmelidir.
Fiyat değişiminin kaydı
Bu örnekte yalnızca TL cinsinden menkulün saf fiyat farkı değişir. FVTPL kazancı gelir, kaybı gider yaratır. FVOCI borçlanma aracının aynı fiyat hareketi diğer kapsamlı gelire yansır. Varlığın artışı borç; azalışı alacak hareketidir. Karşı kaydın yönü buna göre belirlenir.
THP’de menkul değerleme işlemleri değer düşüş karşılıkları ve değer artış alt hesapları üzerinden de izlenebilir. Görsel, resmî alt hesap fişi üretmek yerine varlığın net değişimini ve karşı etkinin yönünü gösterir. Uygulanacak kayıt, hesap planının kullanım açıklamalarıyla tamamlanır.
Saf fiyat farkının kayıt yönü
Satışta yeniden sınıflandırma
FVOCI olarak ölçülen bir borçlanma aracı finansal tablo dışı bırakıldığında, birikmiş OCI tutarı kâr/zarara yeniden sınıflandırılır. Örnekte satış öncesi birikmiş kazanç 22 milyon TL’dir. Satış gününde bu tutar OCI’den çıkar ve kâr/zararda görünür; aynı kazanç toplam özkaynağa ikinci kez eklenmez.
Grafikteki aylık tutarlar birikmiş fiyat farklarıdır, ayrı aylık gelirler değildir. Örnek boyunca faiz, kur, kredi zararı, işlem maliyeti ve vergi yoktur. Bu varsayımlar altında satış aktarımı toplam kapsamlı gelirde yeni bir artış yaratmaz.
FVOCI borçlanma aracında satış aktarımı
Borçlanma aracı ile hisse senedi ayrımı
Buradaki satış aktarımı FVOCI borçlanma araçları içindir. TFRS 9’daki uygun özkaynağa dayalı araçlar için yapılan OCI sunum seçiminde birikmiş değer farkı satışta kâr/zarara aktarılmaz; özkaynak içinde aktarım yapılabilir.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.