Banka muhasebesi · Modül 07 / 20
Tahakkuk, reeskont ve işlemiş faiz
Faiz geliri veya gideri, nakdin tahsil ya da ödeme tarihinden önce ilgili döneme ait olabilir. Tahakkuk bu dönem ilişkisinin kayda alınmasıdır; bankacılık hesap planındaki reeskont hesapları bu sürecin izlenmesinde kullanılır.
İki kupon arasındaki birikim
180 günlük dönemde 50 milyon TL kupon ödeyen sade bir tahvilde, doğrusal gün hesabıyla 90. gündeki işlemiş faiz 25 milyon TL’dir. Aşağıdaki çizgi kuponun ödenmesinden hemen önceki birikimi gösterir. 180. günde 50 görünür; tahsil fişi işlendiğinde bu alacak kapanır ve sonraki kupon dönemi başlar.
Bu çizgi kupon birikimini anlatır; etkin faiz yönteminin tamamı değildir. İskonto, prim, işlem maliyetleri ve sözleşmenin gün sayım kuralı faiz gelirini değiştirebilir. Menkul satın alınırken satıcıya ödenen işlemiş faiz de alıcının o dönemde elde ettiği gelirle aynı şey değildir.
Kupon ödemesi öncesinde işlemiş faiz
Gelir ve gider tahakkuku
Menkul faiz reeskontu 222/223 ailesinde; faiz ve gider reeskontları 360/361 ailesinde izlenir. Kredilere ilişkin 220/221 hesapları ayrı bir ailedir. Ayrıntılı alt hesap seçimi ürün ve hesap planı açıklamalarına göre yapılır.
İkinci örnek, eşit tutarda varlık ve fonlamanın yıllık basit oranlarını 365 güne böler. 1.000 milyon TL üzerinde %42 getiri ile %38 maliyet günlük yaklaşık 0,110 milyon TL net faiz katkısı üretir. Fonlama maliyeti getiriyi aştığında sonuç negatife döner; grafik bu kaybı sıfırın altında gösterir.
Günlük gelir ve gider tahakkuku
Bakiye ile dönem geliri
Bugünkü birikmiş faiz bakiyesi ile bugünün faiz geliri farklı büyüklüklerdir. Dönem geliri için açılış bakiyesi, tahsilatlar, düzeltmeler ve satın alınan işlemiş faiz ayrıştırılmalıdır. Aynı tahakkukun hem fiyat değişiminde hem faiz gelirinde sayılması çift sayım yaratır.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.