Banka muhasebesi · Modül 06 / 20
Menkul kıymetlerin sınıflandırılması
Aynı piyasa hareketinin finansal tablolardaki yeri, finansal varlığın ölçüm kategorisine bağlıdır. Borçlanma araçlarında iş modeli ve sözleşmeye bağlı nakit akışlarının niteliği sınıflandırmanın temelini oluşturur.
İş modeli ve SPPI
SPPI, sözleşmeye bağlı nakit akışlarının yalnızca anapara ve anapara bakiyesine ilişkin faiz ödemeleri niteliğinde olup olmadığını sınar. İş modeli ise tek bir işlem için anlık niyetten çok, varlık gruplarının nasıl yönetildiğiyle ilgilidir. Tahsil amaçlı model ile SPPI birlikte sağlanırsa itfa edilmiş maliyet; tahsil ve satış modeli ile SPPI sağlanırsa FVOCI gündeme gelir. Diğer borçlanma araçları genel olarak FVTPL’de ölçülür.
Karar ağacı temel borçlanma aracı sınıflamasını gösterir. Özkaynağa dayalı araçlara ilişkin ayrı seçimleri ve muhasebe uyumsuzluğunu gidermek için başlangıçta kullanılabilen gerçeğe uygun değer seçeneğini içermez. Sınıflandırma, günlük kârı değiştirmek amacıyla serbestçe seçilip değiştirilemez.
Borçlanma aracı sınıflandırması
Aynı faiz şokunun üç görünümü
FVTPL’de fiyat değişimi kâr/zarara, FVOCI borçlanma aracında saf fiyat değişimi genel olarak OCI’ye yansır. İtfa edilmiş maliyette bu piyasa fiyatı hareketi doğrudan defter değerine taşınmaz. Bu sonucun ekonomik faiz riskini ortadan kaldırdığı düşünülmemelidir.
Görsel, başlangıçta nominaline eşit değer taşıyan bir tahvilde değiştirilmiş süreyi 4, dönem faiz gelirini nominalin %2’si kabul eder. Yaklaşık fiyat etkisi −süre × faiz değişimi × başlangıç değeri formülüyle bulunur. Konveksite, vergi, kur ve beklenen kredi zararı dışarıda bırakılmıştır; %2 bir piyasa getirisi tahmini değildir.
Faiz şoku ve ölçüm kategorisi
Faiz, fiyat ve kredi zararı
FVOCI borçlanma aracında etkin faiz geliri, kur farkları ve değer düşüklüğü kâr/zarar etkisi yaratabilir. “FVOCI’de her fark özkaynağa gider” genellemesi doğru değildir. İtfa edilmiş maliyette de etkin faiz, kur ve kredi zararı kayıtları devam eder.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.