Banka muhasebesi · Modül 05 / 20
İşlem tarihi, valör ve gün sonu akışı
İşlemin anlaşılması, kayda alınması ve nakdin el değiştirmesi aynı anda gerçekleşmeyebilir. Tarihlerin ayrılması; takas alacak ve borçlarını, tahakkuku ve rapor kesimini anlamayı kolaylaştırır.
Bir işlem, birden fazla tarih
İşlem tarihi sözleşmenin kurulduğu; takas veya teslim tarihi varlık ve bedelin teslim edildiği tarihtir. Valör, ürünün sözleşmesi ve piyasa uygulamasındaki anlamıyla değerlendirilir. Faiz başlangıcı ve iş günü takvimi ayrıca belirlenir; tüm ürünler için tek bir T+2 kuralı yoktur.
TFRS 9, normal yoldan finansal varlık alım satımlarında işlem tarihi veya teslim tarihi muhasebesine izin verir; seçilen yöntem aynı sınıftaki işlemlere tutarlı uygulanır. Aşağıdaki takvim işlem tarihi muhasebesi seçilmiş bir alımı gösterir. T tarihinde menkul ve takas borcu kaydedilir; nakit takas gününde çıkar.
İşlem tarihi muhasebesi ve takas
Kaydın rapora dönüşmesi
Örnek akış; işlem doğrulama, muhasebe eşleştirmesi, fiş aktarımı, tahakkuk ve değerleme, mutabakat, rapor kesinleştirme aşamalarından oluşur. Uygulamada bu adımların bir kısmı gün içinde tekrar eder. Sistemlerin çalışma saati ve kapanış sırası kuruma göre değişir.
Bir aktarımın çalışmış olması bütün işlemlerin işlendiğini göstermez. Kaynak işlem sayısı ve tutarı, reddedilen kayıtlar, yeniden çalıştırmalar ve mükerrer fişler birlikte kontrol edilir. Düzeltmelerin hangi rapor sürümüne girdiği de izlenebilir olmalıdır.
İşlemden kapanış raporuna
Nakit çıkışı ile gider farklıdır
Menkul alım bedelinin ödenmesi bir varlık değişimidir. Faiz tahakkuku ve fiyat değerlemesi ise daha sonra kâr/zarar veya OCI etkisi yaratabilir. İşlem tarihi, nakit tarihi ve gelir/gider dönemi ayrı eksenlerdir.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.