Banka muhasebesi · Modül 03 / 20
Büyük defter ve hesap ayrıntıları
Bir portföy toplamı, tek tek işlem ve hesap bakiyelerinin ortak kurallarla birleştirilmesinden oluşur. Büyük defter, yardımcı defter ve analitik kırılımlar arasındaki ilişki, toplamın hangi kayıtlardan geldiğini görünür kılar.
Ayrıntıdan bütüne
Kebir, büyük defter için kullanılan addır. Yardımcı defter veya muavin kayıtlar, büyük defterdeki bir hesabı müşteri, ürün, işlem ya da başka bir boyutla ayrıntılandırır. Yazılımlar aynı kelimeleri farklı rapor seviyeleri için kullanabilir; değişmeyen gereklilik, ayrıntıdan toplama iz sürülebilmesidir.
Aşağıdaki hesap ağacı 030 hesabının altında ürün ve işlem ayrıntısı gösteren temsili bir rapordur. “Devlet tahvili / TL banka bonosu / özel sektör tahvili” etiketleri kurum içi analitik boyutlardır; resmî alt hesap kodu olarak sunulmaz. Para birimi, ölçüm sınıfı ve raporlama tarihi tüm satırlarda aynı kabul edilir.
Büyük defterden işlem ayrıntısına
Toplamanın koşulları
500, 400 ve 300 milyon TL tutarındaki üç defter değeri 1.200 milyon TL’ye ulaşır. Bu toplama ancak tutarlar aynı birimde, aynı tarih ve aynı kapsamda ise anlamlıdır. Nominal tutarla gerçeğe uygun değeri veya temiz fiyatla işlemiş faiz dâhil tutarı doğrudan toplamak, biçimsel olarak düzgün fakat ekonomik olarak yanlış bir sonuç üretir.
Ayrıntı raporunda iptal edilen işlemler, mükerrer kayıtlar ve sınıflama dışı kalan satırlar ayrıca kontrol edilir. Yalnızca toplamın eşleşmesi yeterli değildir: birbirini götüren iki hata toplam farkını sıfırda bırakabilir.
Ayrıntı bakiyelerinin toplamı
İzlenebilirlik
Bir mizan raporu yalnızca üç haneli hesap düzeyinde olmak zorunda değildir. Ayrıntı seviyesi rapor tasarımına bağlıdır. Güvenilir bir eşleştirme; kaynak işlem kimliği, büyük defter hesabı, para birimi, değerleme temeli ve kesim zamanını birlikte taşır.
Dayanak ve ileri okuma: ilgili kaynaklar ve madde eşleştirmesi.