Risk-free türev değeri başlangıç noktasıdır; CVA karşı taraf kredi riskini, FVA fonlama maliyetini ve MVA marjin maliyetini ekonomik değere taşır. XVA'nın kapsamı, işareti ve muhasebe/fiyatlama kullanımı kurum politikasına göre açıkça tanımlanmalıdır.
Faz 6 · CVA & XVA
CVA: karşı taraf riskinin fiyatı
Risk-free IRS'in değeri net present value of cash flows. Ama karşı taraf temerrüt edebilir. CVA (Credit Valuation Adjustment), bu temerrüt olasılığını fiyata yansıtmak için risk-free değerden çıkarılan tutardır.
Tek taraflı CVA'nın ekonomik büyüklüğü, risk-free değer ile karşı tarafın temerrüt riskini içeren değer arasındaki farktır. EE profili × marjinal temerrüt olasılığı × LGD bileşenlerinin vade boyunca iskonto edilmiş toplamıyla yaklaşık hesaplanır. CVA “pozitif bir değer indirimi” olarak da, değerleme denkleminde “negatif bir düzeltme” olarak da gösterilebilir; işaret kullanılan sözleşmeye bağlıdır.
2008 krizi, karşı taraf kredi spreadlerindeki değişimin türev değerlerini ve sermayeyi ne kadar güçlü etkileyebildiğini görünür kıldı. Sonraki muhasebe fair-value uygulamaları karşı tarafın ve bankanın kendi kredi riskinin değerlemeye yansıtılmasını; Basel çerçevesi ise CVA riskine karşı ayrı sermaye tutulmasını düzenledi.
CVA ≈ −LGD × Σₜ EE(t) × ΔPD(t) × df(t)
XVA Ailesi
CVA'dan XVA'ya: tüm valuation adjustment'lar
CVA başlangıç noktasıydı. Sonra bankaların fiyatlamaya dahil etmediği başka maliyetler de gün yüzüne çıktı: fonlama, marjin, sermaye, teminat. "XVA" bu adjustment'ların tamamı için kullanılan şemsiye terim.
CVA
Credit Valuation Adj.
Karşı tarafın temerrüt riski. Pozitif EE × marjinal PD × LGD. Ekonomik olarak risk-free değerden bir indirimdir; raporlanan işaret kurumun gösterim sözleşmesine bağlıdır. IFRS 13 fair value ilkeleri ve Basel sermaye çerçevesi farklı amaçlarla ele alır.
fair value · Basel sermayesi
DVA
Debit Valuation Adj.
Bankanın kendi temerrüt riski. Tek taraflı CVA'ya karşı yönde bir değer etkisi yaratabilir. Pozitif fayda veya değerleme denkleminde ayrı işaretle gösterilir; kurumun işaret sözleşmesi açık olmalıdır. Tartışma: kendi kredi spreadi açılınca muhasebe kazancı doğması.
bilateral · tartışmalı
FVA
Funding Valuation Adj.
Fonlama maliyeti. Türev pozisyonu tutmak için banka kendi spreadiyle fon toplamak zorunda. Bu maliyet risk-free fiyata yansımaz ama gerçektir. Büyük bankalar arasında FVA muhasebesi tartışmalıdır.
fonlama · piyasa pratiği
MVA
Margin Valuation Adj.
Initial Margin'i finanse etme maliyeti. Kapsamdaki takaslı veya UMR işlemlerinde IM fonlama ihtiyacı doğar. MVA bu maliyetin kurumun fiyatlama politikasına göre ekonomik değere taşınmasıdır.
UMR sonrası · IM maliyeti
KVA
Capital Valuation Adj.
Sermaye maliyeti. Türev işlem sermaye tüketir (SA-CCR EAD × RWA). Bu sermayenin hurdle rate'i üzerinde getiri beklentisi vardır. KVA bu beklentinin fiyata yansıması.
sermaye · ROE eşiği
ColVA
Collateral Valuation Adj.
Teminat portföyünün maliyeti. Hangi varlığın teminat olarak bırakıldığına bağlı fırsat maliyeti. Nakit teminat faiz kaybı yaratır. Hisse senedi teminat haircut maliyeti taşır.
fırsat maliyeti · optimizasyon
Toplam XVA: Fiyat = Risk-free değer + CVA + DVA + FVA + MVA + KVA + ColVA. Her bankanın XVA modellemesi farklı — hangi bileşenlerin dahil edildiği, nasıl modellendiği büyük fark yaratır. Bu da XVA'yı model riskinin en yoğun olduğu alan yapar.
İnteraktif — CVA Hesaplayıcı
CVA büyüklüğünü etkileyen faktörler
CVA'nın üç bileşeni: karşı tarafın kredi spreadi (PD proxy), kurtarma oranı (LGD = 1 − Recovery), ve beklenen exposure profili (EPE). Her birini değiştir — CVA'nın nasıl tepki verdiğini gör.
CVA Hesaplayıcı — Basitleştirilmiş IRS Portföyü
₺100M notional, 5Y IRS · EPE profili hump-shaped varsayım
₺0M
Fair Value (bilateral)
CVA Sensitivitesi — hangi faktör daha etkili?
Organizasyon Boyutu
CVA Desk: karşı taraf riskini kim yönetir?
CVA hesaplamak yeterli değil — bu riski aktif olarak hedge etmek gerekiyor. CVA Desk bu amaçla kurulur. Tüm iş birimlerinin türev portföyünün CVA riskini merkezi olarak üstlenir, CDS ve diğer kredi enstrümanlarıyla hedge eder.
CVA Desk'in aldığı riskler
CVA Desk'in kullandığı hedge araçları
· Karşı taraf kredi spread riski (CS01)
· Karşı taraf temerrüt riski (jump-to-default)
· Piyasa riski (EE profilindeki değişim)
· WWR: spread ile exposure korelasyonu
· Correlation riski (credit-market)
· CDS (karşı taraf veya sektör bazlı)
· CDS endeks (CDX, iTraxx)
· IRS/FX forward (EE profilini hedge için)
· Kredi opsiyonları (tail risk için)
· Proxy hedge (likit varlıklarla)
Validasyon notu: CVA Desk'in P&L'i CVA model sonuçlarına doğrudan bağlıdır. Model yanlışsa P&L attribution hatalı çıkar. CVA modelinin hem piyasa riski hem kredi riski boyutları bağımsız olarak test edilmeli — bu iki disiplinin kesişim noktası.
Regülasyon Çerçevesi
Revize CVA sermaye çerçevesi
Basel'in güncel CVA sermaye standardı iki ana yöntem sunar: BA-CVA ve denetim onayına tabi SA-CVA. SA-CVA sensitivite bazlıdır. Eski CVA VaR yaklaşımı Basel standardında kaldırılmış olsa da ulusal geçiş tamamlanana kadar bazı ülkelerde eski rejim fiilen sürebilir; bu yüzden “küresel standart” ile “bugün bağlayıcı ulusal kural” ayrılmalıdır.
BA-CVA (Temel Yaklaşım)
SA-CVA (Standart Yaklaşım)
Hesaplama mantığı
SA-CCR EAD bazlı formül. Her netting set için EAD × (kredi spread risk ağırlığı) × maturity. Basit ve hızlı — hedge etkisi sınırlı yansıtılır.
CVA sensitiviteleri hesaplanır (delta, vega). FRTB SA piyasa riski gibi risk bucket bazlı agregasyon. CDS hedge'lerinin gerçek etkisi modellenebilir.
Hedge tanıma
BA-CVA'nın tam sürümünde uygun tek-isim CDS, contingent CDS ve endeks CDS hedgeleri öngörülmüş kısıtlarla tanınır; azaltılmış sürüm hedge tanımaz.
Yalnızca uygun hedge'ler, öngörülmüş kapsam ve agregasyon kurallarıyla sensitivitelere yansıtılır; her ekonomik hedge otomatik olarak tanınmaz.
Uygun bankalar
SA-CVA onayı bulunmayan bankalar için temel yöntem; azaltılmış sürüm yalnızca belirli kapsam koşullarında kullanılabilir.
Denetim onayı, uygun CVA sensitivite altyapısı ve Basel'in nitel koşulları gerekir.
Sermaye seviyesi
Genellikle daha yüksek sermaye — hedge faydası sınırlı. "Conservatism buffer" var.
Daha düşük olabilir — hedge gerçekten etkiliyse. Ama model ve veri yatırımı büyük.
CVA riski, piyasa riski sermayesinden ayrı bir çerçevedir ve ulusal uygulama tarihi aynı olmak zorunda değildir. Türkiye'de BDDK'nın 2025 CVA metni taslak statüsündedir. SA-CVA için CVA sensitivite ve model altyapısı gerekir; BA-CVA kullanan her bankanın aynı düzeyde SA-CVA altyapısı kurması zorunlu değildir.
◆ Tuzak — Muhasebe CVA ≠ Regülasyon CVA
Aynı "CVA" kelimesi iki ayrı sayıyı işaret eder ve validatörün bunları karıştırmaması kritiktir. Muhasebe CVA (yukarıdaki hesaplayıcı): fair value'nun bir parçası, P&L'i oynatır, risk-nötr piyasa-implied PD ile hesaplanır, CVA Desk bunu hedge eder. Regülasyon CVA (BA-CVA/SA-CVA): sermaye yükü, farklı (çoğu zaman daha muhafazakâr) kalibrasyon, öngörülmüş risk ağırlıkları, ve yalnızca uygun (eligible) hedge'leri tanır. Sonuç: CVA Desk muhasebe CVA volatilitesini mükemmel hedge etse bile, o hedge regülasyon sermayesinde tanınmazsa sermaye CVA'sı oynamaya devam eder — "hedge edilmiş ama sermayesi artan" paradoksu. Ayrıca kapsam ayrımı var: bazı işlemler (örn. takaslı, belirli karşı taraflar) jurisdiction'a göre regülasyon CVA'sından muaf tutulabilir; AB tarihsel olarak Basel'den daha geniş muafiyet uyguladı. Validatör: hangi CVA'dan bahsediliyor, hedge tanıma kuralları doğru uygulanmış mı, kapsam/muafiyet kararları belgeli mi?