Market Risk

26 / 32 · Faz 6

SA-CCR: Adım Adım Hesap Mantığı

Tek işlem SA-CCR'ı öğrendik. Şimdi gerçek dünya: çok işlemli netting set, hedging set agregasyonu, opsiyon delta ayarlaması. Çerçeveyi bütün görmek validasyon sorularını doğru sormayı sağlar.

Faz 6 · SA-CCR Yapısı

SA-CCR'ın katmanlı yapısı

SA-CCR tek işlem için basit görünür ama gerçek portföylerde hiyerarşik bir yapı var: Netting Set → Asset Class → Hedging Set → Trade düzeyinde hesap, sonra yukarı doğru agregasyon. Her katmanda farklı offsetting kuralları geçerli.

Seviye	Tanım	Offsetting kuralı
1. Netting Set	ISDA anlaşması kapsamındaki tüm işlemler. RC bu seviyede hesaplanır (net MTM).	RC hesabında tam offsetting (V−C). PFE add-on için asset class'a iner.
2. Asset Class	Faiz (IR), FX, Kredi, Hisse, Emtia. Her işlem tek bir asset class'a atanır.	Farklı asset class'lar arasında offset YOK. Her biri bağımsız AddOn hesaplar.
3. Hedging Set	Asset class içindeki daha küçük gruplar. IR için para birimi bazlı; FX için her döviz çifti ayrı.	Aynı hedging set içinde tam offsetting. Farklı hedging set'ler arasında kısmi (korelasyon ile).
4. Trade (İşlem)	Her bir türev sözleşme. Adjusted notional, supervisory delta, SF ile katkı hesaplanır.	Offsetting hedging set seviyesinde gerçekleşir — trade bazında değil.

Hedging Set Örnekleri

Hangi işlemler birbirini offsetleyebilir?

Hedging set mantığı "gerçek hayatta bu iki pozisyon birbirini riske karşı korur mu?" sorusunu yanıtlar. Aynı dövizde IRS'ler birbirini offsetleyebilir; TL IRS ile USD IRS offsetleyemez çünkü faiz riskleri korelasyonlu ama özdeş değil.

IR — TL Hedging Set

IRS 5Y (sabit alıcı) — 200M+6,700K

IRS 3Y (sabit ödeyen) — 100M−2,500K

FRA 6M (alıcı) — 50M+250K

AddOn (TL IR) ₺4,450K

IR — USD Hedging Set

USD IRS 7Y (sabit ödeyen) — $50M−2,100K

USD IRS 2Y (sabit alıcı) — $30M+450K

AddOn (USD IR) ₺−1,650K

FX — TL/USD Hedging Set

FX Forward (long USD) — $30M+3,840K

FX Swap (short USD) — $10M−1,280K

AddOn (TL/USD FX) ₺2,560K

Hisse — Tekil Hisse

Equity TRS THYAO — ₺20M+6,400K

Farklı hisse = farklı hedging setoffset yok

AddOn (EQ) ₺6,400K

IR asset class'ta farklı para birimi hedging set'leri (TL vs USD) SA-CCR'da %60 korelasyon varsayımıyla kısmi offset sağlar. Yani TL uzun pozisyon ve USD kısa pozisyon tam offset değil — aralarındaki korelasyon avantajı sınırlı. Validasyonda hangi para birimi hedging set'ine atandığı kritik.

Opsiyon Ayarlaması

Supervisory delta: opsiyonları lineer eşdeğere çevirme

SA-CCR tüm işlemlere "adjusted notional" üzerinden çalışır. Opsiyon içermeyen işlemler için delta ±1 veya −1. Ama opsiyonlar için delta, Black-Scholes formulü ile hesaplanır — opsiyonun ne kadar "etkili" bir yön pozisyonu tuttuğunu gösterir.

Uzun Call / Receiver IRS

Kısa Call / Payer IRS

Uzun Put / Sold Receiver

δ = +N(d₁) — ATM için ≈ +0.50
Deep ITM: δ → +1.0
Deep OTM: δ → 0

d₁ = [ln(P/K) + 0.5σ²T] / (σ√T)

δ = −N(d₁) — ATM için ≈ −0.50
Deep ITM: δ → −1.0
Deep OTM: δ → 0

P = current rate · K = strike · σ = vol

δ = −N(−d₁) — ATM için ≈ −0.50
N(d₁) + N(−d₁) = 1
Uzun put negatif delta

Call-Put parity ile tutarlı

Opsiyonun moneyness ve volatilitesi supervisory delta'yı doğrudan belirler. Deep OTM opsiyon küçük delta → küçük AddOn katkısı. Deep ITM opsiyon delta ±1'e yakın → lineer pozisyon gibi davranır. Validasyonda: volatilite inputu güncel mi? Spot fiyat doğru mu kullanılmış?

Agregasyon Mantığı

Asset class AddOn'larını toplama — neden basit toplam değil?

Hedging set içindeki işlemler direkt toplanır (offsetleme izin var). Ama aynı asset class'ta farklı hedging set'lerin AddOn'ları korelasyonlu (kısmen offsetlenebilir) ancak farklı asset class'lar arasında korelasyon faydası yok.

AddOn_IR = √[ Σᵢ (AddOnᵢ)² + 2ρ Σᵢ≠ⱼ AddOnᵢ × AddOnⱼ ]

ρ = IR hedging setleri arası korelasyon (BCBS: %70 aynı para birimi, %60 farklı)

AddOn_FX = Σᵢ |AddOnᵢ|

FX: her döviz çifti bağımsız (offset yok)

AddOn_Total = AddOn_IR + AddOn_FX + AddOn_EQ + AddOn_Comm + AddOn_Credit

Farklı asset class'lar: basit toplam (korelasyon faydası yok)

PFE = multiplier × AddOn_Total EAD = 1.4 × (RC + PFE)

IR agregasyonu en karmaşık: TL IRS ve USD IRS aynı asset class ama farklı hedging set. %60 korelasyon varsayımıyla kısmi offset var. Tam bağımsız da değil, tam aynı da değil. Validasyonda: farklı hedging set'ler arasındaki korelasyon doğru mü kullanılmış?

İnteraktif — Portföy EAD Builder

Kendi portföyünü kur — SA-CCR EAD hesapla

Aşağıdaki tabloda 4 işlem tanımlanmış. Her birinin SF ve delta'sı otomatik atanıyor. Nominal ve MTM değiştirerek toplam EAD'i gör. Hedging set mantığının EAD'i nasıl etkilediğini gözlemle.

Portföy SA-CCR EAD — 4 İşlem

Aynı karşı tarafla ISDA kapsamında. RC net MTM'den, AddOn her işlemden ayrı.

Ürün Asset / HS Nominal (₺M) MTM (₺M) AddOn (₺K) δ

TL IRS 5Y (sabit alıcı) IR / TL — +1

TL IRS 2Y (sabit ödeyen) IR / TL — −1

TL/USD FX Forward FX / TL-USD — +1

Hisse TRS (long) EQ / tek hisse — +1

₺0M

RC (net MTM)

₺0M

Toplam AddOn

₺0M

PFE (mult × AddOn)

₺0M

EAD (α=1.4)

Özet

Bu sayfadan ne götürmelisin?

Anahtar çıkarımlar

SA-CCR hiyerarşik: Netting Set → Asset Class → Hedging Set → Trade. Her seviyede farklı offset kuralları
Aynı hedging set içinde tam offset. Farklı hedging set'ler arasında korelasyonlu offset. Farklı asset class'lar arası offset yok
IR: para birimi bazlı hedging set'ler. FX: her döviz çifti ayrı hedging set. EQ: her hisse/endeks ayrı
Opsiyonlar için supervisory delta = N(d₁) — ATM ≈ 0.5, ITM → 1.0, OTM → 0. AddOn buna göre ölçeklenir
IR agregasyonu: AddOn'lar korelasyonlu toplamla birleşiyor (BCBS ρ = %70 / %60). Basit toplam değil
Validasyon kritik noktaları: hedging set atama doğruluğu, opsiyonlarda vol inputu, para birimi sınıflandırması (G10 vs EM)

önceki sayfa ← 25 · Netting & Teminat sonraki sayfa 27 · CVA & XVA →