CCR Metrikleri & SA-CCR
Counterparty credit risk'in sermayeye çevrilmesi. SA-CCR Basel'in standart yöntemidir; hangi tarihte ve hangi portföylere bağlayıcı olduğu ulusal uygulamaya göre teyit edilir. Replacement cost ve PFE add-on mantığı validasyonun çıkış noktasıdır.
SA-CCR neden önceki yöntemlerin yerini aldı?
Eski CEM (Current Exposure Method), exposure hesabını çok kaba yapıyordu: netting avantajını tam yakalamıyor, marjin/teminat etkisini modele dahil edemiyordu. SA-CCR 2014 Basel revizyonuyla geldi — daha hassas, risk-sensitif ve netting-aware.
SA-CCR mantığı iki bileşene dayanır: Replacement Cost (RC) — bugünkü MTM pozisyonunu kaybetsek ne kadar kaybederiz? ve Potential Future Exposure (PFE) add-on — gelecekte oluşabilecek ek exposure tahmini. İkisi toplanıp alpha çarpanı ile ölçeklenerek EAD (Exposure at Default) bulunur.
RC = max(V − C, 0) + max(−NICA, 0)
PFE = multiplier × AddOn_aggregate
RC: bugünkü exposure maliyeti
RC, karşı taraf bugün temerrüt etse ne kadar kaybedilir sorusunu yanıtlar. Çekirdeği V − C: portföy MTM'i eksi teminat. Teminat eğer MTM'i aşıyorsa RC sıfır olabilir (over-collateralized).
Marjinli işlemler (CSA olan): RC = max(V − C, TH + MTA − NICA, 0). TH = eşik (threshold), MTA = minimum transfer miktarı. Marjinsiz işlemler: RC = max(V, 0) — netting var mı yok mu buna göre.
PFE add-on: gelecek exposure'un tahminli büyüklüğü
Add-on, her işlem için "adjusted notional × supervisory delta × supervisory factor" formülüyle hesaplanır. Sonra varlık sınıfı bazında (faiz, FX, kredi, hisse, emtia) toplanır. Aynı varlık sınıfı içinde korelasyon avantajı tanınır.
Multiplier PFE'yi aşağı çekebilir: portföy derin negatif MTM'de (banka büyük borçlu) ise gelecekte aynı yönde hareket etmesi daha olası — dolayısıyla PFE düşürülür. Multiplier = min(1, 0.05 + 0.95 × exp(...)).
| Varlık Sınıfı | Alt Sınıf | Supervisory Factor |
|---|---|---|
| Faiz (IR) | Tüm para birimleri (TL dahil) | %0.50 |
| FX | Tüm döviz çiftleri | %4.00 |
| Kredi (Credit, tek isim) | IG (AAA–A) | %0.38 – %0.42 |
| BBB | %0.54 | |
| HY (BB / B) · CCC | %1.06 / %1.60 · %6.00 | |
| Hisse (Equity) | Tek hisse | %32 |
| Endeks | %20 | |
| Emtia | Elektrik | %40 |
| Diğer emtia | %18 |
Tek işlem için SA-CCR EAD hesabı
Basitleştirilmiş tek işlem senaryosu. Gerçek uygulamada netting set bazında agregasyon var, ama temel mantık aynı. Parametreleri değiştir — her adım görünür.
CEM, SA-CCR ve IMM: ne zaman hangisi?
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- SA-CCR = RC + PFE add-on, α=1.4 çarpanı ile EAD hesabı
- RC: bugünkü net MTM − teminat. Marjinli işlemlerde TH ve MTA da dahil
- PFE add-on: adjusted notional × supervisory delta × supervisory factor. SF'te para birimi/vade ayrımı yok (IR %0.50); vade süre-ayarlı nominalden, para birimi ayrı hedging set'ten yansır
- Multiplier: portföy derin negatifse (banka büyük borçlu) PFE add-on aşağı çekilir. 0.05 floor var
- Basel standardında CEM'in yerini SA-CCR aldı: netting ve marjin etkisi daha risk-duyarlı tanınır, fakat ekonomik riskin “tam” modeli değildir
- IMM (iç model): Monte Carlo bazlı, en hassas ama regülasyon onayı gerekiyor. Validasyonun en yoğun ilgilendiği alan
- Maturity factor & MPOR: marjinli işlemlerde teminat dönemi (margin period of risk — tipik 10 iş günü, anlaşmazlık/illikit durumda uzar) EAD'yi doğrudan büyütür; doğru MPOR ataması validasyonun kritik kontrolü