Sensitivity Bazlı Risk Ölçümleri
Market risk ekiplerinin günlük çalışma dili: DV01, CS01, delta, vega, gamma. Bunlar risk faktörü hareketine karşı duyarlılığı ölçer — VaR hesabından önce, limit yönetiminin temeli.
Neden sensitivity metrikleri?
VaR tek bir sayı verir: "kötü günlerde ne kadar kayıp?" Bu güçlüdür ama nerede ve neden o kadar risk olduğunu göstermez. Sensitivity metrikleri her risk faktörüne ayrı ayrı bakar — hangi faktör ne kadar hareket ederse ne kadar P&L etkisi yaratır?
Günlük risk yönetiminde sensitivity ön planda çalışır: DV01 limiti, vega limiti, delta limiti. Bunlar hem anlık hem de anlamlı — bir trader DV01'i aşarsa risk manager hemen bunu görür, VaR aşımı yerine çok daha hızlı tepki verebilir.
FRTB standart yaklaşımının SBM bileşeni sensitivite bazlıdır: delta, vega ve curvature ölçüleri risk ağırlıklarıyla agregasyona girer. Toplam FRTB-SA yüküne ayrıca sensitivite bazlı olmayan DRC ve RRAO eklenir.
Altı temel sensitivity metriği
Her birine tıkla: tanımı, formülü, tipik değer aralığı ve validasyonda ne aranır.
Portföy riskini risk faktörlerine ayır
Farklı portföy profillerinde toplam risk hangi faktörlerden geliyor? Sekmeyi değiştir, her portföyün sensitivity dağılımını gör. Risk yöneticisi sabah işe geldiğinde bu tabloyu inceler — limitler nerede, risk nerede birikmiş?
Kendi portföyünü kur, bucket riskini gör
Yield curve üzerinde farklı vadeli pozisyonlar gir. Toplam DV01 hesaplanır ve yield curve üzerindeki dağılım gösterilir. Aynı toplam DV01, çok farklı curve şekil riskleri taşıyabilir.
Risk faktörü değişince P&L ne olur?
Senaryo merdiveni (ladder), bir risk faktörü için birden fazla şok seviyesini tek tabloda gösterir. Hem küçük harekette lineer yaklaşım hem de büyük harekette non-linearity etkisi görünür hale gelir.
FRTB-SA: ham sensitivite nasıl sermaye olur?
Bir DV01 ya da vega rakamı tek başına sermaye değildir. FRTB standart yaklaşımı (SBM), bu ham sensitiviteleri öngörülmüş bir boru hattından geçirir. Zinciri görmek, "neden benim DV01'im X ama sermayem Y?" sorusunun cevabıdır:
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- DV01: faiz 1bp değişince ₺ P&L — faiz pozisyonlarının ortak birimi, her gün limit takibi
- CS01: credit spread 1bp değişince ₺ P&L — kredi portföyünün karşılığı
- Delta (FX/equity): 1% hareket için ₺ P&L — lineer pozisyonlarda yeterli
- Vega: implied vol 1% değişince ₺ P&L — opsiyon kitabında en kritik ikinci metrik
- Gamma: delta'nın değişim hızı — büyük harekette lineer hedgeın neden yetersiz kaldığının ölçüsü
- FRTB SA: delta + vega + curvature sensitivity → risk ağırlıkları ile sermaye — model onaylı olsa bile SA kalibrasyon noktası
- FRTB-SA toplama mekaniği: sensitiviteler bucket içinde ve bucketlar arası öngörülen korelasyonlarla üç senaryoda (yüksek/orta/düşük korelasyon) toplanır, en yükseği sermaye olur — front-office sensitivitesi ile regülasyon motoru mutabık mı, validasyonun kontrolü
- Sermaye boru hattı 6 adım: net sens → RW → bucket içi (ρ) → bucketlar arası (γ) → 3 korelasyon senaryosu (max) → delta+vega+curvature+DRC+RRAO toplamı
- Üç set Greek (front-office / risk motoru / regülasyon) ayrışır; bu farkı açıklamak validasyonun işi — açıklanamayan sapma PLAT başarısızlığının habercisidir