FX Riski Nasıl Çalışır?
FX riskini "kur artarsa zarar, düşerse kazanır" seviyesinin ötesine taşımak. Açık pozisyon mantığı, hedge kararı, forward points ve carry — bunların hepsi aynı hikayenin farklı bölümleri.
Açık döviz pozisyonu: risk nasıl birikir?
FX riski bir pozisyonun net açık döviz tutarından kaynaklanır. Banka USD cinsinden varlık (kredi, tahvil, mevduat) tutuyorsa ve bu varlığa karşılık gelen USD yükümlülüğü yoksa long USD pozisyondadır — kur düştüğünde TL değeri azalır.
Önemli: FX riski sadece "dövizli kredi" vermekten değil, fonlama ile varlık dövizlerinin uyumsuzluğundan da doğar. TL mevduat toplayıp USD kredi açmak açık pozisyon yaratır. Slider ile pozisyon büyüklüğünü ve kur değişimini yönet.
Hedge'li vs hedge'siz: hangi kur senaryosunda ne olur?
Hedge etmek riski sıfırlar ama maliyeti var — forward points olarak ödenir. Hedge etmemek ise kur hareketine tam maruz kalmak demektir. Hangisi daha iyi? Senaryoya bağlı. Her sekmede farklı bir gerçek dünya durumunu gör.
Forward kur neden spot kurdan farklı?
Forward kur "gelecekteki kur tahmini" değil, covered interest rate parity'nin sonucudur: iki para biriminin faiz farkı, forward/spot kur farkına eşit olmak zorunda — yoksa risksiz arbitraj doğar. Bu farka forward points denir.
F = S × (1 + r_TL/100)^(T/12) / (1 + r_USD/100)^(T/12)Forward Points = F − S. TL faizi USD faizinden yüksekse (genellikle EM'de böyle) forward kur spot kurun üzerindedir — TL forward'da USD'ye karşı daha değersiz. Bu bir "tahmin" değil, arbitrajsız denge noktasıdır.
Translation riski vs transaction riski
FX riski her zaman "bir işlem yapılıyor" demek değil. Bazen bilanço kalemi olmak da yeterli. Bu iki kavramın farkını bilmek — validasyonda hangi risk nerede modellenmiş sorusunu doğru sormak için şart.
Örnek: Banka'nın USD cinsinden tutulan yabancı iştiraki var. Bilanço konsolidasyonunda USD değerleri TL'ye çevrilir. Kur değişince konsolide özkaynaklar değişir — nakit akışı olmaksızın.
Etkisi: Muhasebe etkisi (OCI veya P&L). Nakit etkisi yok. Hedge edilemez kolayca.
Örnek: Türk ihracatçı 3 ay sonra 1M USD alacak. Bugün kur ₺32 ama 3 ay sonra ne olacak belirsiz. Bu belirsizlik transaction riskidir — forward ile hedge edilebilir.
Etkisi: Gerçek nakit akışı riski. Forward, opsiyon, doğal hedge ile yönetilebilir.
Carry trade ve FX risk primi
Faiz paritesi teorik olarak forward points'in kur beklentisini tam yansıttığını söyler. Pratikte bu tutmaz — yüksek faizli para birimleri bazen beklentinin aksine değer kazanır. Bu fark carry trade'in kaynağıdır.
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- FX delta = net açık pozisyon × kur → kur 1% değişince P&L = pozisyon × 1%
- Açık pozisyon sadece "dövizli kredi"den değil, varlık-yükümlülük döviz uyumsuzluğundan da doğar
- Forward kur = spot × (1+r_TL)^T / (1+r_USD)^T — tahmin değil, arbitrajsız denge noktası
- TL faizi USD faizinden yüksekse forward kur > spot kur — hedge etmek maliyetlidir
- Translation riski (bilanço çevrimi) vs transaction riski (nakit akışı) — ikisi farklı yönetilir
- Carry trade: yüksek faizli TL faizini kazanmak — ama kur hareketi bu kazancı silebilir (FX risk primi)