Market Risk

10 / 32 · Faz 3

Faiz Riski Nasıl Çalışır?

DV01, duration, yield curve shift — bunlar aynı sorunun farklı dilleri: faiz değişince portföy değeri ne kadar değişir? Bu sayfa o soruyu görünür kılıyor.

Faz 3 · Faiz Riski

Her şey iskontolama ile başlar

Bir sabit getirili ürünün değeri, gelecekteki nakit akışlarının bugünkü piyasa faiz oranıyla iskonto edilmiş toplamıdır. Formül değişmez: PV = Σ CF_t / (1+r)^t. Payda büyüyünce sonuç küçülür.

Bu ilişki neden önemli? Çünkü faiz riski özünde şudur: banka bugün sabit nakit akışı vaat etmiştir, piyasa faizi yarın değişebilir. Değişince portföyün değeri değişir — ama nakit akışları değişmez. Bu fark işte faiz riskidir.

Bu sezgiyi DV01, duration ve bucket sensitivities üzerine kuracağız. Önce yield curve'ün nasıl hareket ettiğini görelim.

İnteraktif — Yield Curve Hareketleri

Curve nasıl hareket eder ve portföy ne kadar etkilenir?

Yield curve aynı anda her noktasında eşit hareket etmez. Dört temel hareket tipi var — her biri farklı ürünleri, farklı ölçüde etkiler. Sliderı hareket ettir, portfolio P&L değişimini gör.

Yield Curve Shift Analizi

Baz portföy: ₺100M 5Y tahvil (%20 kupon) + ₺50M 10Y tahvil (%18 kupon) + ₺80M receiver IRS 3Y

Paralel Shift

Steepener

Flattener

Kısa Uç ↑

Shift büyüklüğü 0 bp

%20.00

5Y faiz

%18.00

10Y faiz

₺0

Portföy P&L

₺0

Portföy DV01

Slider'ı hareket ettir — curve shift tipini seç ve büyüklüğü ayarla.

İnteraktif — DV01 & Duration Hesaplayıcı

DV01 ve duration: faiz riskinin iki dili

DV01 (Dollar Value of 1 basis point): faiz 1 baz puan (0.01%) değiştiğinde pozisyonun değer değişimi. Mutlak para birimi cinsinden — günlük risk yönetiminin ortak dili.

Modified Duration: faiz 1% değiştiğinde fiyatın yüzde kaç değişeceği. DV01 = Modified Duration × Fiyat / 10,000. İkisi aynı riski farklı birimde ifade eder.

Tahvil DV01 / Duration Hesaplayıcı

Parametreleri değiştir — DV01, duration ve senaryo etkileri anında güncellenir

Nominal (₺M)

Kupon oranı (%)

Vade (yıl)

Piyasa faizi (%)

₺100.00

Temiz Fiyat (par %)

₺33,522

DV01 (₺/bp)

3.35

Mod. Duration (yıl)

Senaryo Etkileri (₺ P&L)

+25 baz puan (çeyrek artış) −₺838,050

+100 baz puan (100bp artış) −₺3,352,200

+200 baz puan (stres) −₺6,704,400

−100 baz puan (faiz düşüşü) +₺3,352,200

İnteraktif — Bucket Sensitivity

Bucket sensitivities: risk nerede birikmiş?

DV01 portföyün toplam faiz riskini gösterir ama hangi vadede o riskin biriktiğini göstermez. Bucket sensitivities yield curve'ün her tenor noktasındaki DV01'i ayrı ayrı ölçer. Aynı toplam DV01, çok farklı konfigürasyonlarda olabilir.

Portföy DV01 — Tenor Bazında Dağılım

Farklı portföy profillerini karşılaştır

Uzun Tahvil Portföyü

ALM Portföyü

Hedge'li Portföy

Steepener Trade

ALM Boyutu

Repricing gap: banking book'ta faiz riski

Trading book faiz riski MTM ve DV01 ile ölçülür. Banking book'ta ise soru farklıdır: Faiz değişince bankanın net faiz geliri (NII) ne kadar değişir? Bu sorunun cevabı repricing gap'tedir — faiz değişiminde yeniden fiyatlanan aktif ile pasifler arasındaki fark.

Repricing Gap — Basit Bilanço Örneği

Her çubuk bir vade dilimini gösterir. Pozitif gap: o vadede aktifler pasiflerden fazla yeniden fiyatlanıyor → faiz yükselince NII artar.

Özet

Bu sayfadan ne götürmelisin?

Anahtar çıkarımlar

Faiz yükselince sabit nakit akışının bugünkü değeri düşer — bu ilişki tüm sabit getirili ürünlerin temelidir
DV01: 1 baz puan faiz değişiminin ₺ cinsinden fiyat etkisi — günlük risk dilinin ortak birimi
Modified duration: faiz 1% değişince fiyat yüzde kaç değişir — DV01 = Mod.Dur × Fiyat/10.000
Yield curve her noktasında eşit hareket etmez — steepener/flattener/paralel shift farklı pozisyonları farklı etkiler
Bucket sensitivities: riskin hangi vadede biriktiğini gösterir — aynı toplam DV01, çok farklı risk profili demek olabilir
Repricing gap: banking book'ta NII'yi etkileyen aktif-pasif vade farkı — IRRBB çerçevesinin özü

önceki sayfa ← 09 · Temel Risk Faktörleri sonraki sayfa 11 · FX Riski →