Piyasa Riskinde Temel Risk Faktörleri
Tüm risk ölçümünün yapı taşları. Hangi ürünü tutarsan tut — exposure nihayetinde bu faktörlere indirgenir. Risk faktörünü anlamadan metrik anlamak mümkün değil.
Risk faktörü nedir?
Bir pozisyonun değerini etkileyen piyasa değişkenlerine risk faktörü denir. EUR/TRY kuru bir risk faktörü. 10 yıllık Türk devlet tahvili getirisi bir risk faktörü. EUR/USD implied volatilite yüzeyi bir risk faktörü ailesi.
Risk ölçümü özünde şu soruyu yanıtlar: "Bu risk faktörleri değiştiğinde portföyümün değeri ne kadar değişir?" VaR, DV01, vega — bunların hepsi risk faktörlerine karşı duyarlılıkları ölçer.
Validasyon perspektifinden kritik: modelin hangi risk faktörlerini kapsadığı, hangilerini dışarıda bıraktığı ve dışarıda bıraktıklarını neden bıraktığı — bunların hepsi challenge edilmesi gereken noktalardır.
Dokuz temel risk faktörü
Piyasa riskinin tamamını bu dokuz faktör ailesi kapsar. Her biri sonraki sayfalarda ayrıntılı ele alınacak — burada haritayı kurmak yeterli. Bir faktöre tıkla.
Bu ürün hangi risk faktörlerine maruz?
Bir ürün seç — hangi risk faktörlerini taşıdığını ve her birinin görece önemini gör. Bu harita sonraki sayfalardaki ölçüm tartışmaları için zemin.
Risk faktörleri birbirini etkiliyor
Gerçek portfolyolarda risk faktörleri bağımsız hareket etmez. VaR hesaplamasında korelasyon varsayımları kritik — ve bu varsayımlar stres dönemlerinde tutmaz. Validasyonun sorgulaması gereken nokta tam burasıdır.
TL/USD kuru ile TL faiz oranı
CDS spreadi ile implied vol
Kur + CCR (wrong-way)
Risk-free rate + equity
FRTB: risk faktörlerinin resmi sınıflandırması
FRTB (Fundamental Review of the Trading Book) piyasa riskini altı risk sınıfına ayırır. Sermaye hesabı bu sınıflara göre yapılır. Risk faktörlerini bu çerçevede bilmek — validasyonda neyin nereye girdiğini anlamak için şart.
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- Her pozisyon nihayetinde risk faktörlerine indirgenir — VaR, DV01, vega hepsi bu faktörlere karşı duyarlılık
- Dokuz temel aile: faiz, FX, hisse, kredi spread, volatilite, emtia, basis, korelasyon, optionality
- Bir ürün birden fazla risk faktörü taşır — CCS hem FX hem faiz hem cross-currency basis
- Risk faktörleri arasındaki korelasyon kriz döneminde değişir — sabit korelasyon varsayımı tehlikelidir
- FRTB altı risk sınıfı: GIRR, CSR non-sec, CSR sec, EQ, FX, COMM — sınıflandırma sermayeyi doğrudan etkiler
- Validasyonda ilk soru: model hangi risk faktörlerini kapsıyor, hangilerini dışarıda bırakıyor ve neden?