Market Risk

06 / 32 · Faz 2

Faiz Ürünleri

Faiz riski bankanın bilançosunun her köşesine sızar. Tahvilden IRS'e, repo'dan OIS'e — her ürün faizi farklı bir boyutta paketler. Fiyat ile faiz arasındaki ters ilişki bu sayfanın zemini.

Faz 2 · Faiz Ailesi

Sabit getiri mantığı: neden fiyat faizle ters hareket eder?

Bir tahvil satın aldığında gelecekteki nakit akışları sabit. Piyasa faizi yükseldiğinde bu sabit akışlar daha yüksek bir iskonto oranıyla indirgenir — dolayısıyla bugünkü değer düşer. Bu ilişki faiz ürünlerinin temel sezgisidir.

Formül basit: PV = Σ (CF_t / (1+r)^t). Payda büyüyünce sonuç küçülür. Bu ters ilişkiyi görmek için aşağıdaki görselleştiriciyi kullan.

Ürün Ailesi

Faiz ürünleri — cash ve türev

Faiz ürünleri iki ana gruba ayrılır: sabit getirili menkul kıymetler (nakit akışı gerçek) ve faiz türevleri (nakdi ödemeler ile riski transfer eder). Bir ürüne tıkla.

CASH INSTRUMENTS

Tahvil / Bono

sabit kupon · vadeye kadar

Floating Rate Note

değişken kupon · basis riski

Repo / Reverse Repo

teminatlı kısa vade fonlama

FAİZ TÜREVLERİ

Interest Rate Swap (IRS)

sabit ↔ değişken faiz takası

OIS / Overnight Swap

gecelik faiz · fonlama spread

Basis Swap

iki değişken faiz endeksi takası

FRA

forward faiz anlaşması

Bond Futures

borsada faiz türevi

İnteraktif — Tahvil Fiyatı

Faiz yükselince ne olur?

5 yıl vadeli, %20 kuponlu, ₺100 nominal tahvil. Piyasa faizi değişince fiyat, DV01 ve tahmini kayıp/kazanç nasıl değişiyor?

Tahvil Fiyatı — Faiz / Fiyat İlişkisi

5Y · %20 kupon · ₺100 nominal · yıllık kupon ödemesi

Piyasa faizi %20.00

₺100.00

Tahvil Fiyatı

₺3.35

DV01 (₺/baz puan)

3.79

Modified Duration

₺0

Par'dan Fark

İnteraktif — IRS Payoff

Faiz swapı: kim ne öder?

IRS'in iki tarafı vardır: sabit ödeyen (fixed payer) sabit faiz öder, değişken alır — faiz yükselirse kazanır. Sabit alıcı (fixed receiver) sabit faiz alır, değişken öder — faiz yükselirse zarar eder. Bankanın ALM'de banking book'u hedge etmek için kullandığı yapıdır.

IRS Nakit Akışı ve MTM

₺100M nominal · 3Y IRS · sabit oran %28 · değişken: TLREF

Sabit Ödeyen (Fixed Payer)

Sabit Alıcı (Fixed Receiver)

Piyasa Değeri (MTM)

₺28M/yıl

Sabit ödeme

TLREF değişken

Değişken alış

↑ Faiz = Kazanç

Banka pozisyonu

Sabit ödeyen genellikle faizin yükseleceğini düşünen ya da değişken faiz geliri olan ama sabit faiz maliyetini hedge etmek isteyen taraftır. Banka değişken faizli kredi açıp IRS ile sabit ödeyen pozisyon alırsa sabit faizli kredi gibi davranır.

₺28M/yıl

Sabit alış

TLREF değişken

Değişken ödeme

↑ Faiz = Kayıp

Banka pozisyonu

ALM banker'ı sabit faizli kredi açtığında "sabit alıcı" durumundadır. Faiz yükselirse bu krediler artık piyasa altı getiri sağlar (fırsat maliyeti). IRS ile banka bu riski başkasına devredebilir.

Piyasa faizi %28.00 (par)

₺0

Sabit ödeyen MTM

₺0

Sabit alıcı MTM

₺240K

DV01 (~₺/bp)

Faiz sözleşme oranına eşit olduğunda IRS'in MTM değeri sıfırdır (par swap). Faiz yükselince sabit ödeyen taraf için MTM pozitif, sabit alıcı için negatif olur.

Konsept

Yield curve: faiz yapısının haritası

Yield curve, farklı vadelerdeki faiz oranlarını bir arada gösterir. Piyasa beklentilerinin, enflasyonun ve likidite priminin bir özeti. Şeklinin değişmesi tüm faiz ürünlerini etkiler.

Yield Curve Şekilleri

Normal

Düz (Flat)

Ters (Inverted)

Dik (Steep)

Hörgüçlü

Özet

Bu sayfadan ne götürmelisin?

Anahtar çıkarımlar

Fiyat ile faiz ters ilişkide: faiz yükselince tahvil fiyatı düşer — bu sabit getiri dünyasının temel sezgisidir
DV01 = 1 baz puanlık faiz değişiminin yarattığı fiyat değişimi — günlük risk dilinin temel birimi
IRS: sabit ödeyen faiz yükselişinden kazanır, sabit alıcı faiz düşüşünden kazanır
IRS başlangıçta par (MTM = 0); piyasa faizi değiştikçe MTM sıfırdan uzaklaşır → CCR exposure doğar
OIS: gecelik faiz endeksli swap — risk-free rate göstergesi, fonlama spreadinin ölçümünde kritik
Yield curve şekli değişimi (steepener/flattener) farklı vadelerdeki pozisyonları farklı etkiler — bucket sensitivity bu nedenle önemli

önceki sayfa ← 05 · FX Ürünleri sonraki sayfa 07 · Opsiyonlar →