Market Risk

05 / 32 · Faz 2

FX Ürünleri

Kur riski bankanın en geniş müşteri tabanına dokunan risk türü. FX spot'tan cross-currency swap'a kadar her ürünün ekonomik mantığı, payoff yapısı ve taşıdığı risk farklı.

Faz 2 · FX Ailesi

FX ürün ailesi

FX ürünleri tek bir risk faktörü olan kur üzerine kurulu görünse de her ürün farklı bir zaman boyutu, farklı bir nakit akışı yapısı ve farklı bir risk profili taşır. Bir ürüne tıkla.

FX Spot

T+2 anlık teslimat · en basit FX

FX Forward

gelecek tarihte sabit kur

FX Swap

spot + vadeli · likidite aracı

Cross-Currency Swap

uzun vade · anapara + faiz takası

Ekonomik amaç

Taşıdığı riskler

Fiyatlama mantığı

MTM nasıl değişir?

İnteraktif — Payoff Görselleştirici

FX Forward: kur değişince ne olur?

USD ihracatçı bir müşteri 3 ay sonra gelecek 1M USD'yi bugünden ₺32/USD kurdan sattı (forward). Vade geldiğinde kur ne olursa olsun ₺32M alacak. Sliderı hareket ettirerek payoff'u gör.

FX Forward Payoff — Müşteri Pozisyonu (USD Short Forward)

Sözleşme kuru: ₺32.00 / USD · Nominal: 1,000,000 USD

Vade kuru ₺32.00

₺32.00

Vade kuru

₺0

Müşteri P&L

₺0

Banka P&L (karşı taraf)

İnteraktif — Nakit Akışı Diyagramı

FX Swap: kısa vade döviz likiditesi nasıl çalışır?

FX Swap aslında iki işlemin birleşimidir: bugün spot FX + aynı anda anlaşılan vadeli FX. "Bugün TL ver, USD al — 1 hafta sonra USD geri ver, TL geri al" demektir. Treasury'nin en sık kullandığı likidite aracı.

FX Swap Nakit Akışı

Bugün (Spot Bacağı)

Vadede (Forward Bacağı)

Neden kullanılır?

Senaryo: Banka kısa vadeli USD likidite ihtiyacında. 100M TL fazlası var. USD/TL spot kur: 32.00. 1 haftalık FX swap yapıyor.

1 hafta sonra: Forward bacağı kapanıyor. Banka USD'yi geri veriyor, TL'yi geri alıyor. Ama kur bugünün spot kurundan değil, başta anlaşılan forward kurdan — burada faiz farkı yansıyor.

Peki neden forward outright değil de FX swap kullanılır? Çünkü FX swap pozisyon değil, likidite operasyonu. Tek bacak olan forward döviz pozisyonu açar — ama FX swap'ın iki bacağı birbirini dengeler.

FX Swap Kullan

Forward Outright Kullan

✓ Net FX pozisyon açılmaz
✓ FX limit tüketmez (net sıfır)
✓ Piyasada en likit FX ürünü
✓ Likidite ihtiyacı geçiciyse ideal

⚠ Net FX pozisyon açar
⚠ FX limit tüketir
⚠ Uzun vadede daha pahalı
✓ Kur görüşüne dayalı pozisyon için uygun

Operasyonel Akış

Müşteri işlemi treasury'ye nasıl akar?

Müşteri bankaya gelip "USD almak istiyorum" dediğinde banka bu riski üstlenir. Ama banka bu riski tutmak zorunda değil — hemen piyasada hedge edebilir. Bu akış bankanın market making operasyonunun temelidir.

Özel Durum

NDF: teslimat olmadan kur hedge'i

Non-Deliverable Forward

Fiziksel döviz teslimi olmayan forward

Bazı para birimleri offshore piyasalarda fiziksel olarak teslim edilemez (Çin CNY, Hindistan INR, Türkiye TRY kısmen). NDF'de iki taraf baştan bir kur üzerinde anlaşır; vade geldiğinde sadece fark nakit olarak ödenir — döviz el değiştirmez.

Forward vs NDF

Forward: vade gelince döviz fiziksel teslim
NDF: vade gelince sadece fark ödenir
Uzlaşı genellikle USD veya başka rezerv döviz ile

Riskler

Fixing riski — NDF kuru genellikle resmi oran ile uzlaşır
Karşı taraf riski (nakit uzlaşı olsa da CCR var)
Kısıtlı piyasa likiditesi

Validasyon Merceği — Kolay Kaçan İki Nokta

Ders kitabı ile gerçek piyasa ayrışır

① Cross-currency basis

Forward points'i salt faiz farkı sanmak eksik kalabilir. Teorik çıpa covered interest parity (CIP)'dir; ancak özellikle 2008 sonrasında bilanço maliyeti, fonlama talebi ve piyasa sürtünmeleri ölçülebilir cross-currency basis sapmaları yarattı. Bu sapmanın yönü ve büyüklüğü para birimi ile vadeye göre değişir. Validasyon: fiyatlama modeli gözlenen basis'i ayrı bir eğri olarak içeriyor mu, yoksa onu açıklamasız biçimde faiz farkına mı yüklüyor?

② Settlement (Herstatt) riski

FX'te asıl tehlike kur değil uzlaşı riski olabilir: zaman dilimleri farkından, siz dövizinizi gönderirsiniz ama karşı taraf kendi bacağını göndermeden batar (1974 Herstatt vakası). Çözüm CLS / PvP (payment-versus-payment) — iki bacak ya birlikte uzlaşır ya hiç. CLS dışı para birimlerinde (çoğu TL işlemi dahil) bu risk hâlâ canlıdır. Validasyon: exposure ölçümü settlement riskini ayrı sayıyor mu, yoksa sadece pre-settlement (MTM) riskine mi bakıyor?

Özet

Bu sayfadan ne götürmelisin?

Anahtar çıkarımlar

FX spot = kısa valörlü teslimat (çoğu paritede standart valör T+2, istisnalar var); forward = geleceğe sabitlenmiş kur; swap = iki zıt valörlü FX bacağı
Forward payoff'u doğrusaldır — kur 1 birim hareket ederse P&L nominal × 1 hareket eder (delta = nominal)
Eşleşmiş bir FX swap başlangıçta iki zıt bacakla yönsel FX riskini büyük ölçüde dengeler; basis, MTM, settlement, rollover ve nakit akışı riski yine kalır
Forward points ≈ iki para birimi faiz farkı; ama pratikte CIP kırılır → forward fiyatına cross-currency basis eklenir (TL'de büyük ve oynak)
FX'te kur kadar settlement (Herstatt) riski de var; CLS/PvP ile azaltılır ama CLS dışı TL işlemlerinde canlı kalır
Müşteri işlemi → FX Desk → interbank hedge: banka aracı olur, riski tutmak zorunda değildir
CCS uzun vade + anapara takası ekler → hem FX hem faiz riski, hem de cross-currency basis riski taşır

önceki sayfa ← 04 · Finansal Ürünler Haritası sonraki sayfa 06 · Faiz Ürünleri →