Kapanış vakası · bir kredi portföyü
Aynı portföy üzerinde üç ayrı soru: tahmin hangi veriye dayanıyor, parametreler hangi sırayla uygulanıyor ve sonuç hangi kararı destekliyor?
Döner kredi portföyü
Örnek portföyün toplam limiti 100 milyon TL, kullanılan bakiyesi 60 milyon TL. En iyi yıllık PD tahmini %1; toplam MoC 0,10 yüzde puan. Tahmini KDF %50, nihai LGD %40. Modelin bu kapsam için kullanımına izin verildiği varsayılıyor.
Temerrüt tanımı, yıllık gözlem kitleleri, uzun dönem temsil ve kalibrasyon.
Referans tarihi, limit ve bakiye eşleşmesi, KDF kapsamı.
Tahsilat ve maliyetler, iskonto, açık dosyalar ve durgunluk etkisi.
Parametre akışı, karar izi ve bağımsız değerlendirme.
Başlangıç senaryosunun çözümü
Nihai PD %1,10; kullanılmamış limit 40 milyon TL ve beklenen ek çekiliş 20 milyon TL’dir. Böylece EAD 80 milyon TL, beklenen kayıp 352 bin TL olur. MoC ve taban öncesi aynı hesap 320 bin TL üretir; 32 bin TL fark bu senaryoda MoC’den kaynaklanır.
Bu çarpım beklenen kaybı gösterir. IRB sermaye gereksinimi; maruziyet sınıfı, korelasyon, vade, parametre tabanları ve diğer uygulanabilir kuralların yer aldığı ayrı bir hesaptır.
Sonucun arkasındaki kanıt
1 · PD verisi yalnız son iki iyi yılı kapsıyorsa?
İlk soru MoC’nin büyüklüğü değildir. Önce bu dönemin uzun dönem deneyimini ne ölçüde temsil ettiği değerlendirilir. Eksik dönem kapsamı için düzeltme ihtiyacı ve kalan belirsizlik ayrı ölçülür. MoC eklenmesi, temsil sorununu kendiliğinden çözmez.
2 · Limit referans tarihinden sonra artmışsa?
Temerrüt bakiyesi ile referans bakiyesi karşılaştırılırken paydadaki limit aynı referans tarihinden alınır. Limit artışının bakiye gelişimine etkisi ve gözlemin kapsama uygunluğu ayrıca değerlendirilir. Farklı tarihlerin karıştırılması hesaplanan dönüşüm oranını değiştirir.
3 · LGD yalnız hızlı kapanan dosyalardan geliyorsa?
Kapanış hızına bağlı seçim yanlılığı araştırılır. Açık dosyaların gerçekleşmiş akışları ve kalan tahsilat tahminleri uygun yöntemle hesaba katılır. Sonraki gerçekleşmeler, önceki tahminlerin doğruluğunu sınamak için kullanılır.
Hesap doğruluğu ve model yeterliliği
352 bin TL sonucunun yeniden üretilebilmesi, yalnız aritmetiğin ve girdi akışının tutarlılığını gösterir. PD’nin temsil ediciliği, KDF’nin kapsamı ve LGD’nin ekonomik kaybı yansıtması ayrı kanıt gerektirir. Sonuç raporu bu ayrımı açıkça kurmalı; gözlem, varsayım ve değerlendirmeyi birbirine karıştırmamalıdır.
Örnek sonuç. Başlangıç girdileriyle hesaplanan beklenen kayıp 352 bin TL’dir. Parametrelerin yeterliliği hakkında karar vermek için kalibrasyon, limit verisi ve açık tahsilat dosyalarına ilişkin incelemelerin tamamlanması gerekir. Bu veri sağlanmadan hesaplanan tutar, modelin doğrulandığı anlamına gelmez.