Temerrüt oranı ve uzun dönem ortalama
Bir yıllık oran, havuzlanmış oran ve uzun dönem ortalama neden ayrışır?
Temerrüt oranı, tanımlı bir başlangıç kitlesinin bir yıl içindeki temerrüt deneyimini ölçer. Uzun dönem ortalama ise yıllar ve ekonomik koşullar arasında kurulan bir tahmindir. Pay ve paydayı aynı kapsamda tutmak, formülden önce gelir.
Nereye bakılır
| Katman | Kaynak | Ne söyler |
|---|---|---|
| Tüzük | CRR Md. 180(1)(a) | PD, borçlu derecesi bazında bir yıllık temerrüt oranlarının uzun dönem ortalamalarından tahmin edilir |
| Tüzük | CRR Md. 180(2)(a) | Perakendede aynı kural, derece veya havuz bazında |
| Tüzük | CRR Md. 180(1)(h) · 180(2)(e) | Asgari beş yıllık gözlem dönemi; daha uzun ve ilgili veri varsa kullanılmalı |
| Tüzük | CRR Md. 180(1)(d) | Tahmin teknikleri yalnız destekleyici analizle kullanılır; yargısal düzeltmelerin önemi kabul edilir |
| Tüzük | CRR Md. 179(1)(c) | Yeni bilgi geldiğinde ve en az yılda bir gözden geçirme |
| GL | EBA/GL/2017/16 · Bölüm 5 | Bir yıllık temerrüt oranının hesabı, gözlenen ortalama, uzun dönem ortalama, aşağı yönlü düzeltme kıstası, kalibrasyon |
| RTS/ITS | CDR 2022/439 · Bölüm 8 | Denetçinin risk nicelleştirmede aradığı kriterler |
Dört halka, dört ayrı soru
Bir yıllık temerrüt oranı
Belirli bir gözlem tarihinde temerrütsüz olan borçluların, bir yıl içinde temerrüde düşen oranı. Soru: payda kim, hangi tarihte, hangi çıkışlar nasıl ele alınıyor? Kısa vadeli sözleşmeler ve hesaplama tarihi seçimi bu oranı doğrudan değiştirir.
Gözlenen ortalama temerrüt oranı
Bir yıllık oranların ortalaması. Kural: aritmetik ortalama. Perakendede, daha güncel veri kayıpların daha iyi göstergesiyse ağırlıklı ortalama kullanılabilir. Soru: hangi ortalama alınmış ve tercih gerekçelendirilmiş mi? Büyüyen veya küçülen portföyde bu tercih sonucu ciddi biçimde kaydırır.
Uzun dönem ortalama temerrüt oranı
Gözlem dönemi olası değişkenlik aralığını temsil ediyorsa — yani iyi ve kötü yılların uygun karışımını içeriyorsa — gözlenen ortalamaya eşittir. Değilse uygun bir düzeltme tahmin edilir. Soru: dönem temsil edici mi, değilse düzeltme nasıl hesaplanmış?
Derece bazında PD
Uzun dönem ortalamanın derecelere/havuzlara dağıtılması. Bu adım kalibrasyon kitlesi üzerinde yapılır. Soru: kalibrasyon hangi seviyede yapılıyor — portföy, kalibrasyon segmenti, yoksa derece? Bu tercih modelin çevrim duyarlılığını belirler.
Aşağı yönlü düzeltmenin kıstası. Kötü yıllar gözlem döneminde fazla temsil edilmişse aşağı yönlü düzeltme yapılabilir. Ama rehber bir kıyas noktası koyuyor: son beş yılın bir yıllık temerrüt oranı ortalaması ile tüm mevcut gözlem dönemi ortalamasından büyük olanı. Kurum bu kıstasın altında bir uzun dönem ortalama tahmin edebilir — ancak bunun usulüne uygun gerekçelendirilmesi ve nihayetinde ek MoC tetiklemesi beklenir.
Bu, validasyonda doğrudan hesaplanabilir bir kontroldür: iki ortalamayı hesapla, büyüğünü al, bankanın uzun dönem ortalamasıyla karşılaştır. Altındaysa gerekçe ve MoC ara.
İki felsefe, dört kombinasyon
En sık karıştırılan ayrım. Rating felsefesi sıralama yönteminin ekonomik koşullara duyarlılığıdır. Kalibrasyon felsefesi ise PD tahminlerinin hangi düzeye hizalandığıdır. İkisi bağımsızdır ve sermayenin çevrim duyarlılığını birlikte belirler.
| Kombinasyon | Sıralama yöntemi | PD tahmininin dayanağı | Sermaye hesabında kullanılabilir mi |
|---|---|---|---|
| TTC sıralama + güncel oran | Ekonomik koşullara duyarsız sürücüler | Son mevcut bir yıllık temerrüt oranı | hayır |
| PIT sıralama + güncel oran | Ekonomik koşullara duyarlı sürücüler | Güncel temerrüt oranı | hayır |
| TTC sıralama + uzun dönem ortalama | Ekonomik koşullara duyarsız sürücüler | Derece bazında uzun dönem ortalama | evet · diğer şartlarla |
| PIT sıralama + segment düzeyinde LRA hizalama | Duyarlı sürücülerle bireysel PD tahmini | Kalibrasyon segmenti düzeyinde uzun dönem ortalamaya hizalanmış | evet · diğer şartlarla |
Ortak nokta. İlk iki satırın sermaye hesabında kullanılamamasının sebebi rating felsefesi değil — PD tahmininin güncel temerrüt oranına dayanmasıdır. Yani sorun sıralamada değil kalibrasyondadır. "Bizim modelimiz PIT" veya "bizimki TTC" cümlesi tek başına hiçbir şey söylemez; asıl soru PD'nin neye hizalandığıdır.
Koşul, taraf, eylem ve kapsam
Açıklayıcı özet üzerinde bir rol seçip ilgili parçayı işaretleyin. Cümle resmî alıntı değildir.
Kavram kontrolü
Karıştırılan kavramlar
Test zinciri
| Gereklilik | Validasyon testi | Beklenen kanıt |
|---|---|---|
| Bir yıllık temerrüt oranı yeniden üretilebilir olmalı | Ham veriden başlayarak en az iki gözlem tarihi için oranı bağımsız hesapla; payda tanımını, çıkışları ve kısa vadeli sözleşme etkisini ayrı ayrı test et | Replikasyon dosyası; payda tanımı; çıkış ve dışlama kuralları |
| Ortalama alma yöntemi gerekçelendirilmeli | Aritmetik mi ağırlıklı mı; ağırlıklıysa "güncel veri daha iyi gösterge" iddiası test edilmiş mi | Yöntem tercihi notu; portföy büyüme etkisinin analizi |
| Gözlem dönemi olası değişkenlik aralığını temsil etmeli | Dönemdeki iyi/kötü yıl karışımını ilgili makro göstergelerle karşılaştır | Makro gösterge analizi; temsil edicilik değerlendirmesi |
| Aşağı yönlü düzeltme kıstasla karşılaştırılmalı | Son beş yıl ortalaması ile tüm dönem ortalamasından büyüğünü hesapla; bankanın LRA'sı altındaysa gerekçe ve MoC ara | Kıyas hesabı; gerekçe notu; MoC bağlantısı |
| Kalibrasyon kitlesi mevcut portföyle karşılaştırılabilir ve değişkenliği yansıtır olmalı | Kalibrasyon kitlesinin seçildiği zaman noktası hangi ekonomik koşulu temsil ediyor; tek nokta mı çok nokta mı | Kalibrasyon kitlesi tanımı ve seçim gerekçesi |
| Kalibrasyon seviyesi tanımlı olmalı | Hizalama portföy, segment yoksa derece düzeyinde mi yapılıyor; tercih dokümante edilmiş mi | Kalibrasyon walkthrough; seviye kararı |
Bir uygulama sorusu
Aşağıdaki senaryo açıklama amacıyla kurgulanmıştır.
İki yılda sırasıyla 1.000 ve 2.000 borçludan 10 ve 60 kişi temerrüt etmiş olsun. Yıllık oranlar %1 ve %3, basit yıllık ortalama %2, havuzlanmış oran %2,33 olur. Bu fark, hangi büyüklüğün tahmin edildiğini açıkça tanımlamayı gerektirir.