PLA Testi & Backtesting
IMA onayı bir kerelik imza değil, sürekli bir sınavdır. PLA, RTPL'nin hipotetik P&L'i (HPL) açıklayıp açıklamadığını; backtesting ise VaR aşımlarını izler. Masa uygunluk eşikleri ile banka düzeyi trafik ışığını bu sayfada bilinçli olarak ayırıyoruz.
İki farklı soru, iki farklı test
PLA (P&L Attribution) testi şunu sorar: masanın risk modelinin ürettiği P&L (RTPL — yalnızca risk modelindeki faktör ve değerleme teknikleriyle) ile hipotetik P&L (HPL — gün başı pozisyonları sabit tutup gün sonu piyasa verisiyle yeniden değerleme) ne kadar örtüşüyor? HPL, gerçekleşmiş/fiilî P&L değildir; ücretler, gün içi işlemler ve bazı değerleme ayarlamalarını içeren actual P&L (APL) ayrı kavramdır. Model önemli risk faktörlerini atlıyorsa RTPL ile HPL ayrışır. PLA, Spearman korelasyonu ve Kolmogorov–Smirnov dağılım ölçüsüyle değerlendirilir.
Backtesting risk ölçüsünün kaç kez aşıldığını sorar. FRTB'de masa uygunluğu için bir günlük %97.5 ve %99 VaR, hem APL hem HPL ile karşılaştırılır. Bu masa eşikleri ile banka düzeyindeki klasik %99/250 gün trafik ışığı ve çarpan tablosu aynı şey değildir. Aşağıda önce PLA'yı, ardından özellikle banka düzeyi trafik ışığını ayrı ayrı görselleştiriyoruz.
RTPL, HPL'i ne kadar iyi açıklıyor?
Aşağıda 60 günlük HPL (yatay) vs RTPL (dikey) saçılımı. Mükemmel model 45°'lik çizgide oturur. Model hizalamasını bozdukça noktalar dağılır — Spearman düşer, KS yükselir, masa yeşilden kırmızıya kayar.
%99 VaR için 250 günde kaç aşım?
Bu klasik tablo banka düzeyi %99 bir-gün VaR backtestidir: 0–4 aşım yeşil, 5–9 sarı ve kademeli çarpan artışı, 10+ kırmızı. Aşım sayısını kaydır. Masa uygunluğu ayrı eşiklerle değerlendirilir: önceki 12 ayda %99 seviyesinde 12'den, %97.5 seviyesinde 30'dan fazla aşım varsa masa IMA için uygun değildir; testler APL ve HPL bazında yürütülür.
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- PLA, RTPL ile hipotetik P&L'i (HPL) karşılaştırır; HPL, actual P&L (APL) değildir
- PLA iki istatistik kullanır: Spearman korelasyonu (birlikte hareket) ve KS testi (dağılım eşliği)
- Banka düzeyi %99/250 gün tablosunda 0–4 yeşil, 5–9 sarı, 10+ kırmızıdır ve çarpanı etkiler
- Masa backtesting eşiği ayrıdır: %99'da 12'den veya %97.5'te 30'dan fazla aşım IMA uygunluğunu bozar
- PLA kırmızısı veya masa backtesting başarısızlığı masayı SA'ya döndürebilir; sarı PLA sermaye ek yükü doğurur
- PLA ve backtesting masa düzeyinde sürekli izlenir; IMA onayı statik değildir
Birincil kaynaklar
Teknik eşikler Basel standardına; AB tarih ve geçişleri AB metinlerine; Türkiye kapsamı yürürlükteki BDDK listesine göre okunmalıdır.