NMRF & Risk Faktörü Uygunluk Testi
İçsel model bir faktörü ancak yeterince gözlemleyebiliyorsa modelleyebilir. Yeterli gerçek fiyat yoksa faktör "modellenemez" (NMRF) sayılır ve ayrı, cezalandırıcı bir stresli sermayeyle yüklenir. Bu, IMA'nın en sinsi maliyet kalemidir.
Model, görmediği fiyatı modelleyemez
Expected Shortfall bir dağılımdan hesaplanır; dağılım ise veriden gelir. Peki bir risk faktörünün geçmiş fiyat verisi seyrekse — ayda bir işlem gören bir kredi ismi, egzotik bir volatilite noktası? O faktörün dağılımını güvenle tahmin edemezsin. FRTB bunu kabul eder ve bir kapı koyar: Risk Faktörü Uygunluk Testi (RFET).
Test gerçek fiyat gözlemlerini sayar: bankanın kendi işlemleri veya bağımsız, doğrulanabilir işlemler ya da bağlayıcı kotasyonlar. Aynı gün içindeki birden çok gözlem testte bir kez sayılır. Faktör iki yoldan biriyle geçer: (1) önceki 12 ayda en az 24 gözlem ve hiçbir 90 günlük dönemde dörtten az gözlem olmaması veya (2) önceki 12 ayda en az 100 gözlem. Geçen faktör modellenebilir ve ES'e girer. Geçemeyen NMRF olur ve ayrı stres senaryosu sermayesiyle (SES) yüklenir; çeşitlendirme faydası kısıtlanır.
Bu faktör modellenebilir mi?
Bir risk faktörünün yıllık gerçek fiyat gözlemini ve herhangi bir 90 günlük penceredeki en düşük gözlem sayısını ayarla. Testin kararını ve gerekçesini gör.
Bir faktörü NMRF yapmak neye mal olur?
Modellenebilir faktörler ES içinde çeşitlendirme faydası görür. NMRF'ler ise ayrı stres senaryosu sermayesine (SES) gider ve düzenleyici agregasyon kısıtlarına tabidir. Faktörleri modellenebilir/NMRF arasında taşı; aşağıdaki sadeleştirilmiş varsayım altında toplam IMA sermayesinin nasıl zıpladığını gör.
Bu sayfadan ne götürmelisin?
- Bir faktör ancak yeterli gerçek fiyat gözlemi varsa modellenebilir — RFET bu kapıyı tanımlar
- Kriter: ≥24 gözlem/yıl ve her 90 günlük dönemde ≥4 gözlem; alternatif yol ≥100 gözlem/yıl
- Geçemeyen faktör NMRF olur ve ayrı stresli senaryoyla (SES) yüklenir
- NMRF cezalandırıcı olabilir: stresli senaryo yükü ve kısıtlı agregasyon IMA avantajını azaltır
- Az sayıda NMRF bile IMA avantajını eritebilir — veri kapsamı bu yüzden operasyonel önceliktir
- Modellenebilirlik "girer mi" kapısıydı; PLA/backtesting "doğru mu" kapısıdır (Modül 10)
Birincil kaynaklar
Teknik eşikler Basel standardına; AB tarih ve geçişleri AB metinlerine; Türkiye kapsamı yürürlükteki BDDK listesine göre okunmalıdır.