Çerçeve Mimarisi: SA, IMA & Desk Yapısı

FRTB iki yöntem sunar ama simetrik değildir: tam standart yaklaşım (SA), IMA kullanan bankada karşılaştırma ve fallback hesabıdır; IMA yalnızca onaylanmış masalar için kullanılabilir. Bu asimetriyi ve banka-geneli output floor bağlantısını görünür kılalım.

Gözden geçirme: 14 Temmuz 2026Kapsam: Basel teknik standardı ana eksen; AB ve Türkiye uygulaması ayrıca kontrol edilmelidir.Okuma kuralı: Simülatörler öğretici sadeleştirmedir; düzenleyici hesap değildir.

Faz 1 · Mimari

İki yöntem, ama biri her zaman açık

Basel 2.5'te içsel model ile standart yöntem daha çok alternatif gibi çalışıyordu. FRTB'de IMA kullanan banka, tüm trading book için tam SA hesabını da paralel tutar: IMA onayı kaybedilirse fallback, denetim karşılaştırması ve banka-geneli output floor'un piyasa riski bileşeni için buna ihtiyaç vardır. Bazı yargı bölgeleri, şartları sağlayan küçük ve basit trading book'lar için ayrıca simplified SA seçeneği tanıyabilir; bu sayfa tam SA–IMA mimarisini anlatır.

IMA masa (desk) bazında verilir. Her trading masası ayrı uygunluk koşullarını sürdürür. Risk faktörlerinin modellenebilirliği (RFET), RTPL–HPL uyumu (PLA) ve masa backtesting sonuçları bu statüyü belirler. Başarısız masa SA'ya döner; ancak banka düzeyi klasik backtesting trafik ışığı ile masa uygunluk eşikleri birbirinden ayrıdır.

Görsel — Çerçeve Haritası

SA taban, IMA üst kat, floor tavan-taban

FRTB Sermaye Mimarisi

IMA bankasında tüm trading book için SA paralel hesaplanır. Output floor ise kredi + piyasa + operasyonel toplam RWA'ya uygulanır.

İnteraktif değil — Onay Kapıları

Bir masa IMA'yı nasıl hak eder (ve kaybeder)

IMA onayı bir kerelik değil, sürekli bir hâldir. RFET, PLA ve backtesting kendi düzenleyici sıklıklarında izlenir; masa uygunluğu dönemsel olarak yeniden değerlendirilir. İşte kapılar:

Desk-Level IMA Onay Pipeline'ı

Sıralı kapılar — her biri sürekli izlenir.

Masa tanımı

Net, denetlenebilir desk sınırı; iş planı ve risk limitleri.

RFET

Risk faktörleri modellenebilir mi? Yeterli gerçek fiyat gözlemi (Modül 09).

PLA testi

RTPL, hipotetik P&L'i (HPL) açıklıyor mu? Spearman + KS (Modül 10).

Backtesting

Masa %97.5/%99 VaR aşımları uygunluk eşiğinde mi?

Onay

Geçen masa ES kullanır; çeyreklik izleme sürer.

Takılırsa: PLA'da kırmızı bölge ya da masa backtesting eşiğinin aşılması → masa IMA uygunluğunu kaybeder ve o masa için SA'ya döner. PLA sarı bölgesi sermaye ek yükü doğurur. Geçişe hazırlık için SA hesabı sürekli hazır tutulur.

İnteraktif — Sermaye Kompozisyonu

IMA'yı aç/kapat, banka toplamını izle

Beş masalı bir bankada piyasa riski RWA'sını masa masa SA veya IMA'ya geçir. Simülatör, kredi ve operasyonel risk için sabit birer karşılaştırma bileşeni ekleyerek output floor'u banka-geneli toplam üzerinde uygular. Böylece piyasa IMA avantajının neden tek başına %72.5 ile kıyaslanamayacağını görürsün.

Toplam RWA — Masa Bazlı IMA Seçimi

Varsayım: diğer riskler tam standart RWA=610, nomine RWA=360. Floor=%72.5 × (610 + piyasa SA).

—

Nomine toplam RWA

—

Aggregate floor (%72.5)

—

Bağlayıcı toplam RWA

Regülasyon notu: SA'nın zorunlu taban olması, masa bazlı IMA onayı, PLA/backtesting kapıları ve output floor BCBS d457'nin (MAR30–33) çekirdek tasarımıdır; AB'de CRR3 ile aktarılır. Türkiye'de FRTB henüz tam yürürlükte değildir; sermaye yeterliliği düzenlemesi mevcut piyasa riski çerçevesini esas alır. Sayısal örnekler pedagojiktir.

Özet

Bu sayfadan ne götürmelisin?

Anahtar çıkarımlar

IMA kullanan banka tam SA'yı paralel hesaplar: fallback, karşılaştırma ve aggregate floor girdisi için
IMA opsiyoneldir ve masa (desk) bazında verilir — banka geneli onay yoktur
Bir masa IMA'yı üç kapıdan geçerek hak eder: RFET, PLA testi, backtesting — ve bunları sürekli sürdürmelidir
Uygunluğu kaybeden masa SA'ya döner; bu yüzden SA altyapısı hep hazır tutulur
Output floor yalnız piyasa IMA'sına değil, bankanın toplam RWA'sına uygulanır
Sırada SA'nın iç yapısı var: SBM + DRC + RRAO nasıl toplanır (Modül 04)

Birincil kaynaklar

Teknik eşikler Basel standardına; AB tarih ve geçişleri AB metinlerine; Türkiye kapsamı yürürlükteki BDDK listesine göre okunmalıdır.

önceki sayfa← 02 · Boundary sonraki sayfa04 · SA Mimarisi →