Banking Foundations · 10
LGD — Temerrüt Halinde Kayıp

LGD nedir?

Loss Given Default (LGD), temerrüt gerçekleştiğinde maruz kalınan tutarın (EAD) ne kadarının geri alınamayacağını gösterir. Yüzde olarak ifade edilir.

LGD = 1 − RR       (RR = Recovery Rate)
Örnek: EAD = ₺100, tahsilat süreci sonunda ₺35 geri alındı → RR = %35 → LGD = %65

PD "temerrüt olur mu?" sorusunu cevaplarken LGD "temerrüt olursa ne kadar kaybederiz?" sorusunu cevaplar. İki parametre birbirinden bağımsız modellenir — ama gerçekte bağımlıdır: kriz dönemlerinde hem PD hem LGD aynı anda yükselir (wrong-way risk).

LGD'nin hesaplanması PD'den daha zordur çünkü:

— Tahsilat süreci yıllar alabilir, veri gecikmeli gelir
— Teminat değerleri kriz döneminde baskı altında kalır
— Her temerrüt vakası kendine özgüdür: teminat türü, mahkeme süreci, yeniden yapılandırma

LGD yalnızca bir kayıp oranı değildir — bir sürecin sonucudur. Bu sürecin her adımı modele girdi sağlar: teminat değeri, tahsilat süresi, masraflar, cure olasılığı.

LGD'yi şekillendiren bileşenler

Slider'larla her bileşeni değiştir — LGD'nin nasıl oluştuğunu canlı olarak gör.

EAD (maruz kalınan tutar ₺) ₺100
Teminat değeri ₺ (bugünkü) ₺60
Teminat haircut (%) %25
Cure oranı (%) %8
Tahsilat masrafı (%) %6
İndirgeme oranı (%) %8
Tahsilat süresi (yıl) 2.0y
Net Recovery (₺)
₺39
Net Zarar (₺)
₺61
Realized LGD
%61
Recovery Rate
%39
EAD dağılımı
Teminat RR
Cure
Masraf
Net Zarar
Teminat recovery
Cure tahsilatı
Tahsilat masrafı
Net zarar (LGD)
Haircut nedir? Teminat stres altında defter değerinden satılamaz. Banka gayrimenkulü ₺60'a değerlemiş olsa bile, kriz döneminde icra yoluyla satışta ₺45 alabilir — haircut %25. Downturn LGD bu haircut'u daha da muhafazakâr tutar.

temerrüt sonrası çözüm yolları

Temerrüt tek bir sonuca yol açmaz. Bankanın izleyeceği yol büyük ölçüde teminat yapısına, borçlunun durumuna ve piyasa koşullarına bağlıdır. Her yol farklı bir recovery oranı ve zaman çizgisi üretir. Tıkla:

Cure
Yeniden Performans (Cure)
Borçlu tekrar ödeme yapabilir hale gelir
RR: %80–95
+
Borçlu geçici bir likidite problemi yaşamıştır. Kısa vadeli destek, faiz ertelemesi veya vade uzatımı ile borçlu yeniden ödeme kapasitesine kavuşur. Temerrüt "kapanır" — en iyi senaryo.
Kısa süre
Düşük maliyet
Yüksek recovery
Borçludan aktif işbirliği şart
Restr.
Yeniden Yapılandırma
Koşullar müzakere edilir, yeni plan yapılır
RR: %50–75
+
Anapara indirimi, faiz oranı düşürülmesi veya uzun vadeli yeniden yapılandırma. Banka bir kısım alacağından vazgeçir ama borçluyu yaşatır. Özellikle büyük kurumsal kredilerde tercih edilir.
Uzun müzakere süreci
Kısmi kayıp kabul edilir
İşletme devam eder
Hukuki süreç yok
Teminat
Teminat Likidasyonu
İcra yoluyla teminat paraya çevrilir
RR: %30–70
+
Gayrimenkul, ekipman veya menkul kıymet teminatı icra yoluyla satılır. Recovery oranı teminat türüne, piyasa koşullarına ve satış sürecine göre çok değişir. Kriz döneminde "zorunlu satış indirimi" kayda değer olabilir.
Orta–uzun süre (6ay–2yıl)
Değerleme belirsizliği
Haircut riski
Piyasa koşullarına bağımlı
NPL Satış
NPL Portföy Satışı
Alacak, tahsilat şirketine indirimli devredilir
RR: %10–35
+
Banka, uzun tahsilat sürecine girmek yerine NPL portföyünü iskontolu olarak satar. Anında likidite sağlar, operasyonel yük azalır. Alıcı (distressed debt fonu) kendi tahsilat sürecini yürütür.
Hızlı — birkaç ay
Kesin kayıp realize edilir
Operasyonel temizlik
Tahsilat alıcıya geçer

downturn LGD — neden ayrı hesaplanır?

Temerrüt oranları (PD) yükseldiğinde teminat değerleri aynı anda düşer. Bu "kötü zamanlama" — wrong-way risk — hem ortalama hem de kötü zamanlı temerrütlerde LGD'yi yukarı iter.

Basel IRB, sermaye hesabında downturn LGD kullanılmasını zorunlu kılar. Bu, ortalama LGD değil, ekonomik daralma dönemindeki kötümser LGD tahminidir.

Ortalama LGD (long-run)
Gayrimenkul teminatlı%25–35
Kurumsal teminatsız%45–55
Bireysel teminatsız%65–80
İkinci derece ipotek%55–70
Downturn LGD (kriz senaryosu)
Gayrimenkul teminatlı%40–55
Kurumsal teminatsız%60–75
Bireysel teminatsız%75–90
İkinci derece ipotek%70–85
Downturn LGD, IFRS 9'da ayrı hesaplanmaz — IFRS 9 PIT LGD kullanır ve makro senaryo zaten bozulmuş piyasa koşullarını yansıtır. Basel IRB ise muhafazakârlık adına kötümser dönem gözlemlerinden elde edilen downturn değerini kullanır. Bu fark validasyonda sık sorgulanır.

zaman ve indirgeme: recovery ne zaman alınır?

Tahsilat anında alınan ₺35'in bugünkü değeri, 3 yıl sonra alınan ₺35'ten farklıdır. LGD hesabında tüm nakit akışları temerrüt anına indirgenmelidir. Bu basit görünen ama büyük etki yaratan bir faktördür.

Yıllık İndirgeme Oranı (%) %8
EBA kılavuzları, LGD hesabında indirgeme oranı olarak temerrüt anındaki kredi faiz oranının kullanılmasını önerir. Bu oran genellikle risksiz faizin üzerindedir ve ülkeden ülkeye önemli ölçüde değişir. Türkiye gibi yüksek enflasyonlu ekonomilerde bu fark özellikle kritiktir.

LGD validasyonunda ne sorgularız?

V1
Veri eksiksizliği ve gecikmesi
LGD verisi ancak tahsilat süreci tamamlandığında netleşir. Süreç devam eden vakalar modele dahil edilmiş mi, edilmişse hangi yöntemle? (workout LGD vs. market LGD)
V2
Teminat değerlemesi
Teminat değerleri modele nasıl girmiş? Güncel piyasa değeri mi, bağımsız değerleme mi, banka iç değerlemesi mi? Haircut oranları makul ve savunulabilir mi?
V3
Downturn dönemi tespiti
Downturn LGD hesabında hangi dönem "kriz dönemi" olarak seçilmiş? Bu seçim savunulabilir mi? Krizi temsil eden veriler portföyle aynı dönemden mi geliyor?
V4
İndirgeme metodolojisi
Nakit akışları temerrüt anına indirgeniyor mu? Kullanılan oran makul ve regülatör beklentileriyle uyumlu mu? Tüm maliyet kalemleri dahil mi?
V5
Backtesting — tahmin vs gerçekleşen
Model LGD tahminleri gerçekleşen kayıp oranlarıyla karşılaştırılıyor mu? Sistematik bir sapma (model hep düşük tahmin mi, yüksek tahmin mi?) var mı?
V6
Basel vs IFRS 9 ayrımı
Downturn LGD (Basel IRB) ile PIT LGD (IFRS 9) ayrımı metodolojik olarak net mi? Aynı parametre yanlış amaçla kullanılıyor mu?

bu sayfadan götürülecekler

LGD = 1 − recovery rate
Geri alınan her kuruş LGD'yi düşürür. Teminat kalitesi, tahsilat süreci verimliliği ve zamanlaması — hepsi recovery'yi şekillendirir.
downturn ≠ ortalama
Basel IRB kriz döneminin LGD'sini ister. Kriz döneminde teminat değerleri baskı altındadır — ortalama LGD'den sistematik olarak yüksektir.
zaman değeri kritik
3 yıl sonra alınan ₺35 ile bugün alınan ₺35 aynı değildir. İndirgeme metodolojisi LGD tahminini anlamlı ölçüde etkiler.
veri gecikmeli ve eksik
LGD verisi yıllarca sürebilen tahsilat sürecinin sonunda netleşir. Devam eden vakalar nasıl işlenir? Bu LGD modelinin en hassas noktasıdır.
Sıradaki adım: EAD — temerrüt anında gerçekte kaç TL'ye maruz kalırız, bilanço dışı kalemler neden sürpriz yaratır, CCF nedir?
Mehmet Yığılı · © 2026 ·