Market Risk

26 / 34 · Faz 6

SA-CCR: İşlemden Portföye

Etkileşimli grafikler ve hesaplar JavaScript gerektirir. Açıklamalar, formüller ve kaynaklar okunabilir; sabit örnek değerleri seçilen girdinin sonucu olarak değerlendirmeyin.

SA-CCR hesabını işlemden portföye izlemek; denetimsel süre, vade çarpanı, hedging set ve EAD bileşenleri.

Faz 6 · SA-CCR Yapısı

SA-CCR'ın katmanlı yapısı

SA-CCR tek işlem için basit görünür ama gerçek portföylerde hiyerarşik bir yapı var: Netting Set → Asset Class → Hedging Set → Trade düzeyinde hesap, sonra yukarı doğru agregasyon. Her katmanda farklı offsetting kuralları geçerli.

Seviye	Tanım	Offsetting kuralı
1. Netting Set	ISDA anlaşması kapsamındaki tüm işlemler. RC bu seviyede hesaplanır (net MTM).	RC hesabında tam offsetting (V−C). PFE add-on için asset class'a iner.
2. Asset Class	Faiz (IR), FX, Kredi, Hisse, Emtia. Birincil risk etkenine göre sınıflandırılır; birden fazla önemli risk etkenli karmaşık işlemler birden çok sınıfta ele alınabilir.	Farklı asset class'lar arasında offset YOK. Her biri bağımsız AddOn hesaplar.
3. Hedging Set	Asset class içindeki daha küçük gruplar. IR için para birimi bazlı; FX için her döviz çifti ayrı.	IR'de aynı para birimi içinde vade bucket'ları öngörülmüş korelasyonlarla birleşir; farklı para birimleri arasında offset yoktur. FX'te her döviz çifti ayrı hedging set'tir.
4. Trade (İşlem)	Her bir türev sözleşme. Adjusted notional, supervisory delta, SF ile katkı hesaplanır.	Offsetting hedging set seviyesinde gerçekleşir — trade bazında değil.

Hedging Set Örnekleri

Hangi işlemler birbirini offsetleyebilir?

Hedging set mantığı "gerçek hayatta bu iki pozisyon birbirini riske karşı korur mu?" sorusunu yanıtlar. Aynı dövizde IRS'ler birbirini offsetleyebilir; TL IRS ile USD IRS offsetleyemez çünkü faiz riskleri korelasyonlu ama özdeş değil.

Tek para birimi örneği. Marjinsiz ve teminatsız, hemen başlayan iki TL IRS: 200 milyon TL, 5 yıl sabit alıcı için SD=4,424; 100 milyon TL, 3 yıl sabit ödeyen için SD=2,786. İkisi de 1–5 yıl dilimindedir; MF=1 ve SF=%0,50. İşaretli katkılar yaklaşık −4,424 ve +1,393 milyon TL; IR add-on mutlak net tutar olarak 3,031 milyon TL olur. Farklı para birimindeki IR add-on buna eklenir. Hisse sınıfında farklı referanslar düzenleyici korelasyonlarla birleşir; her farklı hisse için “hiç netleştirme yok” genellemesi yapılamaz.

IR asset class'ta her para birimi ayrı hedging set'tir ve farklı para birimleri arasında offset tanınmaz. Kısmi korelasyon tanıması, aynı para birimindeki üç vade bucket'ının agregasyonunda kullanılır: komşu bucket'lar %70, ilk ve üçüncü bucket %30. Validasyonda hem para birimi hem vade bucket ataması kritiktir.

Opsiyon Ayarlaması

Supervisory delta: opsiyonları lineer eşdeğere çevirme

SA-CCR tüm işlemlere "adjusted notional" üzerinden çalışır. Opsiyon içermeyen işlemler için delta +1 veya −1. İşaretin kuralı basit: risk faktörü (faiz) yükselince kazanıyorsan +1, kaybediyorsan −1. Yani sabit ödeyen (payer) IRS = +1, sabit alıcı (receiver) IRS = −1. Ama opsiyonlar için delta, denetimsel opsiyon delta formülü ile hesaplanır — opsiyonun ne kadar "etkili" bir yön pozisyonu tuttuğunu gösterir.

Uzun Call (payer swaption) / Payer IRS

Kısa Call / Receiver IRS

Uzun Put (receiver swaption)

δ = +N(d₁) — ATM için ≈ +0.50
Deep ITM: δ → +1.0
Deep OTM: δ → 0

d₁ = [ln(P/K) + 0.5σ²T] / (σ√T)

δ = −N(d₁) — ATM için ≈ −0.50
Deep ITM: δ → −1.0
Deep OTM: δ → 0

P = current rate · K = strike · σ = vol

δ = −N(−d₁) — ATM için ≈ −0.50
N(d₁) + N(−d₁) = 1
Uzun put negatif delta — receiver IRS ile aynı işaret

Call-Put parity ile tutarlı

Opsiyonun moneyness ve volatilitesi supervisory delta'yı doğrudan belirler. Deep OTM opsiyon küçük delta → küçük AddOn katkısı. Deep ITM opsiyon delta ±1'e yakın → lineer pozisyon gibi davranır. Validasyonda: volatilite inputu güncel mi? Spot fiyat doğru mu kullanılmış?

Agregasyon Mantığı

Asset class AddOn'larını toplama — netleştirme hangi düzeyde yapılır?

IR işlemleri aynı para birimi içinde üç vade bucket'ına ayrılır. Signed effective notional'lar bucket içinde toplanır; üç bucket öngörülmüş korelasyonlarla birleşir. Para birimleri ve farklı asset class'lar arasında offset yoktur.

D_IR,c = √[D₁² + D₂² + D₃² + 1.4D₁D₂ + 1.4D₂D₃ + 0.6D₁D₃]

Aynı para biriminde üç vade bucket'ı: komşular %70, 1–3 arası %30 korelasyon

AddOn_IR = SF_IR × Σ_{para birimi c} D_IR,c

Farklı para birimleri arasında offset yok

AddOn_FX = SF_FX × Σᵢ |EffectiveNotionalᵢ|

FX: her döviz çifti ayrı hedging set

AddOn_Total = AddOn_IR + AddOn_FX + AddOn_EQ + AddOn_Comm + AddOn_Credit

Farklı asset class'lar: basit toplam (korelasyon faydası yok)

PFE = multiplier × AddOn_Total EAD = 1.4 × (RC + PFE)

IR agregasyonunda korelasyon para birimleri arasında değil, aynı para biriminin vade bucket'ları arasındadır. TL IRS ile USD IRS birbirini netlemez; her para biriminin effective notional'ı ayrı hesaplanıp pozitif büyüklükler olarak toplanır.

İnteraktif — Portföy EAD Builder

Kendi portföyünü kur — SA-CCR EAD hesapla

Aşağıdaki tabloda 4 işlem tanımlanmış. Her birinin SF ve delta'sı otomatik atanıyor. Nominal ve MTM değiştirerek toplam EAD'i gör. Hedging set mantığının EAD'i nasıl etkilediğini gözlemle.

Portföy SA-CCR EAD — 4 İşlem

Aynı karşı tarafla ISDA kapsamında. RC net MTM'den, AddOn her işlemden ayrı.

Ürün Asset / HS Nominal (₺M) MTM (₺M) AddOn (₺K) δ

TL IRS 5Y (sabit alıcı) IR / TL — −1

TL IRS 2Y (sabit ödeyen) IR / TL — +1

TL/USD FX Forward FX / TL-USD — +1

Hisse TRS (long) EQ / tek hisse — +1

₺0M

RC (net MTM)

₺0M

Toplam AddOn

₺0M

PFE (mult × AddOn)

₺0M

EAD (α=1.4)

Özet

Temel ayrımlar

Anahtar çıkarımlar

SA-CCR hiyerarşik: Netting Set → Asset Class → Hedging Set → Trade. Her seviyede farklı offset kuralları
IR'de aynı para birimi içinde signed notional'lar vade bucket'larında offsetlenir; bucket'lar %70/%30 korelasyonla birleşir. Farklı para birimleri ve asset class'lar arasında offset yok
IR: para birimi bazlı hedging set'ler. FX: her döviz çifti ayrı hedging set. EQ: her hisse/endeks ayrı
Opsiyon supervisory delta'sı Black-Scholes benzeri formülle, düzenleyicinin supervisory volatility girdisi ve doğru call/put yön işaretleriyle hesaplanır; bankanın hedge delta'sıyla aynı olmak zorunda değildir
IR agregasyonu: aynı para biriminin vade bucket'ları %70/%30 korelasyonla birleşir; para birimleri arasında korelasyon avantajı yoktur
Validasyon kritik noktaları: hedging set atama doğruluğu (her para birimi ayrı set — TL/USD add-on'ları netleşmez), opsiyonlarda vol inputu, netting set kapsamı
SA-CCR tek bir sayıdan fazlasını besler: karşı taraf RWA + leverage ratio exposure + büyük maruziyet (large exposure) limitleri + BA-CVA EAD'si hep aynı SA-CCR çıktısına dayanır — bir hata dört yere birden yayılır

önceki sayfa ← 25 · Netting & Teminat sonraki sayfa 27 · CVA & XVA →