Bankacılık Operasyonları & Kredi Yaşam Döngüsü · 04
Kullandırım Sonrası İzleme

kredi verildikten sonra hayat başlar

Kredi tahsis edildiği anda risk yönetiminin işi bitmez — tam tersine, asıl iş burada başlar. Müşterinin ödeme davranışı, finansal durumu ve piyasa koşulları sürekli değişir. Banka bu değişimleri zamanında fark etmek zorundadır.

Geç fark edilen bozulma üç şekilde zarar üretir: karşılık geç ayrılır (IFRS 9 Stage geç güncellenir), aksiyon penceresi daralır (yeniden yapılandırma seçeneği kapanabilir), ve regülatör baskısı artar (denetim bulgusuna dönüşür).

Bu sayfada bir kredinin kullandırım sonrası 36 aylık izleme yolculuğunu simüle ediyoruz. Kaydırıcıyı hareket ettirerek hangi ayda ne sinyali geldiğini, Stage'in nasıl değiştiğini ve banka içinde hangi aksiyonların tetiklendiğini görebilirsin.

bir kredinin izleme yolculuğu

Kaydırıcıyı hareket ettir — her ay ne olduğunu, hangi sinyalin geldiğini ve IFRS 9 Stage'inin nasıl değiştiğini gör. Senaryo: 5M TL kurumsal rotatif kredi, 3 yıl boyunca izleniyor.

Stage 1 · 12-aylık ECL
Stage 2 · Lifetime ECL
Stage 3 · Bireysel değerleme
Ay
Ay 1
Gecikme (DPD)
0
gün — zamanında ödeme
Limit kullanım oranı
%62
normal seviye
İç rating notu
B+
tahsis anındaki not
ECL karşılığı
12.500 TL
12-aylık · Stage 1
Bu aya ait sinyaller & aksiyonlar
Bu ayda kayda değer sinyal yok — normal izleme devam ediyor.
Banka aksiyonu: Periyodik izleme — aksiyon gerekmez.
Simülasyon gerçek bir müşterinin tipik bozulma seyrini temsil ediyor: sessiz başlangıç → biriken sinyaller → Stage geçişi → bozulma. Her aşamada banka ne yapmalı, ne yapmamalı?

SICR — Stage 2 tetikleyicileri

Significant Increase in Credit Risk (SICR), bir kredinin Stage 1'den Stage 2'ye geçişini tetikleyen koşuldur. ECL karşılığı bu noktada 12-aylık'tan lifetime'a döner — genellikle 3–8 kat büyür.

IFRS 9, SICR için kesin bir liste vermez. Her banka kendi tetikleyicilerini belirler — ama bunlar makul, desteklenebilir ve tutarlı olmalı. Aşağıda yaygın kullanılan tetikleyiciler ve Ay 22 senaryosundaki durumları gösteriliyor.

30+ gün gecikme (DPD ≥ 30)
İhlal
30 gün üzeri gecikme, güçlü bir SICR göstergesidir. Çoğu banka bunu kural bazlı (kalitatif) tetikleyici olarak otomatik tanımlar.
Eşik
30 gün
·
Ay 22 değeri
38 gün
·
Tetiklendi mi?
Evet
Rating notu bozulması (≥2 kademe)
Uyarı
Tahsis anından bu yana rating notunun 2 veya daha fazla kademe düşmesi SICR sinyali olarak kullanılır. Kantitatif tetikleyici — model çıktısına dayanır.
Tahsis notu
B+
·
Güncel not
CC
·
Bozulma
3 kademe ↓
Limit kullanımında hızlı artış
Uyarı
Kısa sürede limitin %85+ seviyesine ulaşılması, likidite sıkışıklığının işareti olabilir. Rotatif kredilerde behavioral scoring sinyali olarak kullanılır.
Aylık artış
%62 → %91
·
Süre
4 ay içinde
·
Eşik
%85 aşıldı
Finansal covenant ihlali
Temiz
Kaldıraç, DSCR veya likidite covenant'ının ihlali otomatik SICR tetikleyicisi olabilir. Bu senaryoda henüz ihlal yok — ama eşiğe yaklaşılıyor.
Net borç/EBITDA eşiği
4.0x
·
Güncel değer
3.7x
·
Durum
Sınır altında
Watchlist'e alınma
Temiz
Müşterinin iç izleme listesine (watchlist/watch category) alınması, bazı bankalarda otomatik Stage 2 tetikleyicisidir. Bu senaryoda henüz watchlist'te değil.
Watchlist durumu
Hayır
·
SICR etkisi
Yok
SICR model tasarımı validasyonun temel sorularından biridir. Tetikleyiciler çok hassas mı ayarlanmış (aşırı Stage 2 kalabalığı → karşılık şişmesi) yoksa çok gevşek mi (bozulmayı geç yakalıyor → karşılık eksikliği)? Bu ikisi arasındaki dengeyi sorgula.

covenant izleme

Covenant'lar, kredi sözleşmesinde müşterinin taahhüt ettiği finansal veya operasyonel koşullardır. Banka bu koşulları düzenli aralıklarla kontrol eder. İhlal → erken uyarı → akselerasyona zemin.

Covenant Eşik Güncel Değer Durum İzleme frekansı
Net Borç / EBITDA
Kaldıraç
≤ 4.0x 3.7x Geçti Yıllık
DSCR
Borç Servisi Karşılama
≥ 1.20x 1.24x Geçti Yıllık
Cari Oran
Likidite
≥ 1.00x 0.87x İhlal Yıllık
Özkaynak / Aktif
Özkaynaklar
≥ %25 %31 Geçti Yıllık
Ek Borçlanma Yasağı
Negatif taahhüt
Banka onayı Onaysız borç İhlal Sürekli
Yıllık Mali Tablo
Raporlama yükümlülüğü
180 gün içinde Teslim edildi Geçti Yıllık
Bu tabloda 2 covenant ihlali var. Tek başına "akselasyon" sebebi olabilirler — sözleşmeye göre banka tüm borcu vadeden önce talep edebilir. Pratikte önce waiver (feragat) ya da yeniden yapılandırma masaya gelir. Validasyon sorusu: covenant ihlalleri SICR tetikleyicisi olarak sisteme düşüyor mu?

ne sıklıkla izlenir?

İzleme frekansı müşterinin risk sınıfına, ürün tipine ve mevcut sinyaline göre farklılaşır. Düşük riskli müşteri yıllık incelemeyle geçerken, erken uyarı listesindeki müşteri aylık ya da haftalık takibe alınır.

Otomatik · Günlük
Her gece
  • DPD güncelleme
  • Limit aşım kontrolü
  • Kara liste tarama
  • Behavioral score güncelleme
Periyodik · Aylık
Her ay sonu
  • IFRS 9 Stage kontrolü
  • ECL yeniden hesaplama
  • Erken uyarı skoru
  • Portföy segmentasyonu
Derinlemesine · Yıllık
Her yıl
  • Tam kredi review
  • Rating yenileme
  • Covenant kontrolü
  • Limit ve fiyat gözden geçirme
İzleme frekansı yeterli değilse banka sinyali geç alır. Sinyali geç alan banka Stage geçişini geç yapar. Stage geçişini geç yapan banka yetersiz karşılık ayırır. Bu üç adımın hepsini validasyon ayrı ayrı sorgular: veri frekansı, SICR hassasiyeti, karşılık yeterliliği.