Kullandırım Sonrası İzleme

kredi verildikten sonra hayat başlar

Kredi tahsis edildiği anda risk yönetiminin işi bitmez — tam tersine, asıl iş burada başlar. Müşterinin ödeme davranışı, finansal durumu ve piyasa koşulları sürekli değişir. Banka bu değişimleri zamanında fark etmek zorundadır.

Geç fark edilen bozulma üç şekilde zarar üretir: karşılık geç ayrılır (IFRS 9 Stage geç güncellenir), aksiyon penceresi daralır (yeniden yapılandırma seçeneği kapanabilir), ve regülatör baskısı artar (denetim bulgusuna dönüşür).

Bu sayfada bir kredinin kullandırım sonrası 36 aylık izleme yolculuğunu simüle ediyoruz. Kaydırıcıyı hareket ettirerek hangi ayda ne sinyali geldiğini, Stage'in nasıl değiştiğini ve banka içinde hangi aksiyonların tetiklendiğini görebilirsin.

bir kredinin izleme yolculuğu

Kaydırıcıyı hareket ettir — her ay ne olduğunu, hangi sinyalin geldiğini ve IFRS 9 Stage'inin nasıl değiştiğini gör. Senaryo: 5M TL kurumsal rotatif kredi, 3 yıl boyunca izleniyor.

SICR — Stage 2 tetikleyicileri

Significant Increase in Credit Risk (SICR), bir kredinin Stage 1'den Stage 2'ye geçişini tetikleyen koşuldur. ECL karşılığı bu noktada 12 aylık ölçümden ömür boyu ölçüme döner; artışın büyüklüğü vade, teminat, senaryo ve risk profilinden etkilenir.

Kritik incelik: SICR mutlak risk seviyesi değil, kullandırımdan bu yana göreli artıştır (IFRS 9 5.5.9). "Yüksek PD" tek başına Stage 2 değildir; başvuruda da yüksekse ve artmadıysa Stage 1 kalır. Üç ankraj noktası var: (1) göreli ömür-boyu PD artışı (kantitatif ana kriter), (2) 30 gün gecikme çürütülebilir karinesi (5.5.11 — backstop), (3) düşük kredi riski istisnası (5.5.10 — yatırım yapılabilir seviye krediler için kısayol). Banka kendi tetikleyicilerini belirler ama makul, desteklenebilir ve tutarlı olmalı. Aşağıda yaygın tetikleyiciler ve Ay 22 senaryosundaki durumları var.

niceliksel SICR — göreli artış mekaniği

Yukarıdaki tetikleyiciler kalitatif/kural bazlı. Asıl kantitatif kriter ise ömür-boyu PD'nin kullandırıma göre göreli artışı. Aşağıdaki test bunu canlandırıyor: başvurudaki PD sabit, bugünkü PD'yi kaydır — göreli artış bankanın eşiğini geçtiğinde Stage 2 tetiklenir ve ECL 12-aylık'tan ömür-boyuna sıçrar.

EBA izleme çerçevesi & erken uyarı

Kullandırım sonrası izleme artık "iyi pratik" değil, açık regülatif beklenti. EBA Loan Origination & Monitoring Guidelines (EBA/GL/2020/06), bankalardan sürekli kredi izleme, portföy düzeyinde gösterge takibi ve resmi bir erken uyarı göstergeleri (EWS) çerçevesi kurmasını ister. EWS sinyali tetiklendiğinde tanımlı bir aksiyon akışı (eskalasyon, müşteri görüşmesi, watchlist, forbearance değerlendirmesi) devreye girmeli.

covenant izleme

Covenant'lar, kredi sözleşmesinde müşterinin taahhüt ettiği finansal veya operasyonel koşullardır. Banka bu koşulları düzenli aralıklarla kontrol eder. İhlal → erken uyarı → akselerasyona zemin.

ne sıklıkla izlenir?

İzleme frekansı müşterinin risk sınıfına, ürün tipine ve mevcut sinyaline göre farklılaşır. Düşük riskli müşteri yıllık incelemeyle geçerken, erken uyarı listesindeki müşteri aylık ya da haftalık takibe alınır.