Capital & Regulatory Framework · 08
Sermayeden Yapılan İndirimler ve Düzenleyici Ayarlamalar
muhasebe özkaynağı ≠ düzenleyici sermaye
Bankanın muhasebe özkaynağı ile düzenleyici CET1’i aynı değildir. Farkın yönü ve büyüklüğü banka yapısına, konsolidasyon kapsamına, ihtiyati filtrelere, azınlık paylarına ve indirim kalemlerine göre değişir; aşağıdaki köprü öğretici bir örnektir.
Bu fark neden var? Muhasebe ve regülasyon iki farklı soruya cevap arar:
Muhasebe özkaynağı
"Bu bankanın net varlığı bugün ne kadar?"
IFRS/GAAP kurallarına göre değerleme
Gerçeğe uygun değer, tahakkuk, FVOCI dahil
Dönemsel kazanılan ama onaylanmamış kârlar dahil
Maddi olmayan varlıklar (yazılım, lisans) dahil
→
Düzenleyici CET1
"Gerçek stres anında absorbe edebilecek sermaye ne kadar?"
Muhafazakar (konservatif) yaklaşım
Stres altında değersizleşebilecek kalemler çıkarılır
Sadece onaylanmış kârlar dahil edilir
Maddi olmayan varlıklar tamamen çıkarılır
Bu iki bakış açısının yarattığı fark "düzenleyici ayarlamalar" aracılığıyla kapatılır. Aşağıdaki köprü, adım adım bu geçişi gösteriyor.
özkaynaktan CET1'e köprü — her satıra tıkla
Her satır bir ayarlama adımını temsil ediyor. Tıklayarak neden yapıldığını ve validasyon açısından önemini gör.
Özkaynaktan CET1'e Geçiş Köprüsü — Örnek Banka (mlr TL)
satıra tıkla
indirim simülatörü: kendi CET1'ini hesapla
Kaydırıcılar doğrudan uygun indirim tutarlarını alır; DTA eşiklerini hesaplamaz. Açılış özkaynağı OCI dahil tutardır. Kendi CET1 araçları satırında yalnız muhasebede önceden düşülmemiş dolaylı/sentetik yatırım varsayılır. Diğer indirimler AT1 sınıflaması, emeklilik net varlığı ve kalan kalemleri kapsayabilir; yukarıdaki köprüden bağımsız örnektir.
Aşağıdaki kalemleri ayarlayarak muhasebe özkaynağından CET1'e geçişin nasıl değiştiğini interaktif olarak gör.
CET1 Köprü Simülatörü
değerleri kaydır
Muhasebe Özkaynağı
—
mlr TL
Toplam İndirim
—
mlr TL
CET1 (düzenleyici)
—
mlr TL
Varsayılan değerler yukarıdaki köprünün aynısıdır: 120 − (15+8+5+3+10+3+4) = 72. Tabloda tek tek tıkladığın her satırın burada bir kaydırıcısı var — iki görsel aynı hesabın iki yüzüdür. Bir simulatör ile örnek tablo farklı sonuç veriyorsa, aradaki fark her zaman unutulmuş bir kalemdir; validasyonda ilk aranan şey de budur.
AT1 satırını diğerlerinden ayır: özkaynakta görünen AT1 aracı CET1’den çıkarılır ama yok olmaz — AT1 katmanına taşınır, toplam sermaye değişmez. Diğer altı satır gerçek kayıptır: toplam sermayeden düşerler. Bu yüzden görselde AT1 farklı renktedir. Aynı “−” işaretinin iki farklı anlamı vardır; karıştırılırsa Tier 1 ve toplam sermaye oranları yanlış hesaplanır.
prudential filtreler: muhasebe değil güvenlik
Düzenleyici çerçeve muhasebe özkaynağına indirim, filtre ve eşik uygulayabilir. OCI/FVOCI’nin CET1’e nasıl geçtiği Basel standardı, ulusal ihtiyati filtreler ve geçiş hükümlerine göre okunmalıdır; aşağıdaki liste evrensel bir sınıflandırma değildir.
CET1'e dahil edilenler
Onaylanmış dönem kârı (confirmed profits)
Geçmiş yıllar birikimli kârları
Adi hisse ihraç primleri
Azınlık payları (sınırlı oranda)
Uygulanabilir filtrelerden sonra tanınan OCI/FVOCI tutarları
CET1'den filtrelenenler
Onaylanmamış ara dönem kârları
Ulusal filtre/geçiş hükmüne tabi OCI kalemleri
Tanımlanmış fayda emeklilik planı net varlıkları
Kendi hisselerinin geri alım değerleri (treasury shares)
Çapraz sermaye katılımları (reciprocal holdings)
Basel III’ün genel yaklaşımı birikmiş OCI’yi CET1 içinde tanır; buna rağmen egemen tahvil portföyleri veya geçiş dönemleri için ulusal filtreler bulunabilir. Bu nedenle “kayıp daima düşülür, kazanç daima filtrelenir” biçiminde evrensel bir asimetri varsayma; raporlanan CET1 köprüsündeki yerel dayanağı kontrol et.
IRB shortfall: muhasebe yetersizse CET1 ödüyor
Modül 04'te IFRS 9 ECL ile Basel IRB Beklenen Zararın (EL) farklı büyüklükler olduğunu gördük. Bu fark doğrudan CET1'i etkiler.
Validasyon bağlantısı — direkt ve kritik: IRB modellerinin PD, LGD ve EAD tahminleri hem ECL karşılığını hem de IRB EL hesabını etkiler. Uygun karşılık sabitken düşük IRB EL shortfall’ı azaltabilir. ECL de değişiyorsa net etkiyi iki tutarın aynı kapsamlı köprüsü belirler. Bu demektir ki model hataları doğrudan düzenleyici sermayeyi şişiriyor. Bir validatör olarak bu zincirleme etkiyi her zaman aklında tut.
anahtar çıkarımlar
muhasebe özkaynağı ile CET1 aynı değildir
CET1 çoğu bankada indirimler nedeniyle muhasebe özkaynağından düşüktür; fakat kapsam, filtre, azınlık payı ve diğer ayarlamalar nedeniyle bu ilişkiyi “her zaman” diye kurma. Raporlanan CET1 köprüsünü kalem bazında oku.
indirimlerin önem sırası bankaya göre değişir
Satın alma geçmişi olan bankalarda goodwill/intangible, zarar veya vergi farkı biriken bankalarda DTA, IRB bankalarında shortfall öne çıkabilir. En büyük kalem varsayımı yapmak yerine CET1 uzlaştırmasını karşılaştır.
shortfall mekanizması model kalitesini sermayeye bağlar
IRB modelleri yetersiz karşılığa yol açarsa shortfall CET1'den düşülür. Bu mekanizma bir güvenlik ağıdır — ama düzgün çalışması için IRB modellerinin doğru kalibre edilmiş olması gerekir. Model validasyonu bu noktada doğrudan sermaye güvenilirliğinin bekçisi konumuna girer.
indirimler tek seferlik değil, dönemsel değişkendir
Her çeyrekte piyasa koşulları değiştikçe FVOCI unrealized kayıplar değişir, DTA bakiyesi değişir, shortfall değişir. Bu değişkenlik CET1'i volatil yapar. Sadece yıllık değil, çeyreklik CET1 hareketini izlemek bu nedenle önemlidir.