Hesaptan validasyon görüşüne
21 modülü aynı dosyada birleştiren kapanış atölyesi.
Dosya: bir KOBİ kredisi
Mavi Makine üretim yapan kurgusal bir KOBİ. Tüm tutarlar TL; raporlama tarihi T₀. Aşağıdaki varsayımlar aynı dosyanın farklı amaçlarla incelenmesini sağlar. Basel veya BDDK tarifesi değildir.
| Alan | Vaka varsayımı |
|---|---|
| Taahhütlü limit / kullanılan | 10.000.000 / 6.000.000 |
| Davranışsal CCF | %60; bu vaka için sabit |
| PD / basit EL için LGD | 12 aylık %2 / %45 |
| Kalan ömür | 3 yıl; örnekte EAD sabit |
| Yıllık koşullu PD eğrisi | %2, %3, %4 |
| İskonto | %10; dönem sonu temerrüt/kayıp varsayımı |
| Senaryolar | Ana %60, olumsuz %40; olumsuzda her koşullu PD ×1,5 ve LGD %55 |
| İzleme sinyali | Kullanım artışı ve zayıflayan nakit akışı; gecikme yok |
| SICR için eksik bilgi | İlk muhasebeleştirme risk eğrisi ve karşılaştırılabilir nitel kanıt |
01 · Hesabı yeniden üret
Önce EAD ve tek dönem EL’yi hesapla. Sonra her yılın sağ kalma, koşullu PD ve marjinal PD değerlerini çıkar. Ana ve olumsuz senaryonun ECL’sini ayrı hesaplayıp ağırlıklandır.
EAD ve EL çözümünü aç
EAD = 6 + %60 × 4 = 8,4 milyon TL. Tek dönem EL = %2 × %45 × 8,4 milyon = 75.600 TL. İskontosuz bu tutar, aşağıdaki dönem sonu iskontolu ECL’den farklıdır.
Dönem eğrisi ve ECL çözümünü aç
| Yıl | Ana: S önce | Ana: q | Ana: marjinal PD | Ana ECL (TL) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | %100,00 | %2,00 | %2,0000 | 68.727 |
| 2 | %98,00 | %3,00 | %2,9400 | 91.845 |
| 3 | %95,06 | %4,00 | %3,8024 | 107.987 |
Ana ömür boyu ECL: 268.559 TL. Olumsuz koşullu PD eğrisi %3 / %4,5 / %6; marjinal PD %3 / %4,365 / %5,5581. Olumsuz ECL: 485.589 TL.
Ağırlıklı ömür boyu ECL = %60 × 268.559 + %40 × 485.589 = 355.371 TL. Aynı senaryolarda yalnız ilk yılda mümkün temerrütlerden doğan ECL 91.636 TL. Bu örnekte kayıp temerrüt anında gerçekleşiyor varsayıldığı için ilk yıl terimi kullanılır.
Gerçek tahsilatlar temerrütten sonra yayılıyorsa LGD ve iskonto tarihlerini buna göre kur; aynı nakit akışını iki kez iskonto etme.
SICR kararı bu tutarların büyüklüğünden çıkarılamaz. Stage 1/2 ayrımı ilk muhasebeleştirmeden bu yana temerrüt riskindeki önemli artışı değerlendirmeyi gerektirir. Güçlü teminat bu değerlendirmeyi otomatik olarak ortadan kaldırmaz.
02 · Geliştirme notunu sorgula
Geliştirme ekibi şu beş açıklamayı gönderiyor. Her biri için “neyi kabul ederim, neyi kanıtlamalarını isterim?” diye not al.
“PD’leri yıl yıl topladık.”
Koşullu PD ile marjinal PD aynı mı? Hesapta sağ kalma var mı?
“Gini yüksek, model uygun.”
Kalibrasyon, üretim doğruluğu, kullanım ve belirsizlik kanıtı nerede?
“Gecikme yok, Stage 1 kesin.”
Nakit akışı ve lifetime risk değişimi dikkate alınmış mı?
“Overlay her ihtimale karşı +%20.”
Hangi eksik risk, hangi miktar? Senaryoda zaten kapsanıyor mu? Kaldırma ölçütü ne?
“Negatif CCF’leri attık.”
Gerçek geri ödeme mi, limit değişimi mi, veri hatası mı? Silmenin örnekleme etkisi ölçüldü mü?
“Revizyonu canlıya aldık.”
Hangi sürüm, hangi onay, hangi üretim eşlemesi ve geri dönüş planı?
Bir örnek bulgu ve kapanış ölçütü
Durum: Lifetime hesapta koşullu PD’ler survival uygulanmadan kullanılıyor. Kriter: İlk temerrüt olasılığı dönemlere tutarlı dağıtılmalı. Etki: Bu vaka ve tüm portföy için önce/sonra ECL köprüsü üretilmeli; tek örnek tutarı toplam etki sayılmaz.
Aksiyon: Model sahibi eğri dönüşümünü düzeltir, kullanım kapsamını ve geçici kontrolü belirler. Kapanış: Sabitlenmiş veri/kod sürümüyle bağımsız yeniden hesap; dönem marjinal PD toplamı, survival, senaryo ağırlıkları ve üretim mutabakatı doğrulanır. Şiddet ve son tarih kurum politikası ve maddi etkiyle belirlenir.
Bir sayfalık görüş oluştur
Bu veriyle kesin bir model onayı verilemez. Görüşünde bilinen sonucu, eksik kanıtı ve önerilen sonraki adımı açıkça ayır.
Görüşün şu sırayı izlemeli: Kapsam ve kullanım → hesap sonuçları → bulgu/etki → açık belirsizlik → geçici kontrol → aksiyon sahibi → kapanış kanıtı
Öz değerlendirme: hazır olduğumu nasıl anlarım?
Hesapları gerekçesiyle yeniden üretebiliyorum. Stage kararını ECL tutarından türetmiyorum. Bulguya kanıt ve etki bağlıyorum. Eksik veri varken kesinlik iddia etmiyorum. Aksiyon sahibi ve bağımsız kapanış kanıtını tarif edebiliyorum. Ekipteki rol ve karar yetkilerini kurumun gerçek politikasıyla eşleştiriyorum.