Bankacılık Operasyonları & Kredi Yaşam Döngüsü · 11
Büyüme, Risk & Sermaye Dengesi
yönetim gerçekliği
Banka yönetimi her çeyrekte aynı üçgeni yönetmek zorunda: büyüme (portföyü genişlet), risk (kaliteyi koru) ve sermaye (yeterliliği sağla). Üçünü aynı anda maksimize etmek mümkün değil — birini öne çıkarmak diğerlerini kısıtlar.
Bu gerilimi sayısal olarak ifade eden araç RAROC: Risk-Adjusted Return on Capital. Bir kredi veya portföyün risk ve sermaye maliyetleri düşüldükten sonra ne kadar getiri ürettiğini gösterir. Yönetim bu metrikle ürün, segment ve müşteri bazında kaynak dağıtımı yapıyor.
RAROC simülatörü
Bir kredinin RAROC'unu sliderlarla hesapla. Hurdle rate (minimum kabul edilebilir RAROC) ile karşılaştır — kredi "değer yaratıyor mu?"
Kredi parametreleri
Faiz geliri (EAD bazlı %)
%22
Fonlama maliyeti (%)
%16
EL (PD×LGD×EAD, %)
%1,6
Operasyon maliyeti (%)
%0,8
Sermaye gereksinimi (%)
%8
Hurdle rate (%)
%15
Net faiz marjı
%6,0
Gelir − fonlama
Riske göre düz. kâr
%3,6
NIM − EL − OPEX
RAROC
%45,0
Kâr / Sermaye
✓ Değer yaratıyor
RAROC hurdle rate'in üzerinde. Bu kredi, ayrılan sermayeye oranla yeterli getiri sağlıyor. Banka bu işlemi yapmalı.
EL slider'ını artır (PD yükselirse ne olur?). Belirli bir noktadan sonra RAROC hurdle rate'in altına düşüyor — kredi artık değer yaratmıyor, sermayeyi eritiyor. Bu eşik banka için reddedilmesi gereken kredidir. PD modeli bu eşiği doğru belirleyemezse banka kötü risk alıyor ya da iyi riski kaçırıyor.
büyüme — risk matrisi
Portföyün farklı segmentleri büyüme hızı ve risk seviyesi ekseninde konumlandırılabilir. Her kadran farklı bir yönetim kararı gerektiriyor.
Büyüme hızı (Y ekseni) vs Risk seviyesi (X ekseni) — segmentlere tıkla
klasik trade-off senaryoları
Yönetim toplantılarında tekrar eden üç gerilim. Her birine tıkla — neyin neye karşı tartıldığını gör.
Senaryo 1
Büyüme hedefi mi, kalite mi? — Satış baskısı altında risk iştahı
+
Gerilim
Yıl sonu portföy büyüme hedefi %18. Risk ekibi pipeline'daki kredilerin %30'unun kabul edilmemesi gerektiğini söylüyor.
İki taraf ne savunuyor?
Satış: "Rakipler veriyor, müşteriyi kaybediyoruz." Risk: "Bu segment NPL oranımızı artıracak." İkisi de haklı — ama zaman ufukları farklı.
Doğru soru
Bu kredilerin RAROC'u hurdle rate'i geçiyor mu? Geçiyorsa risk iştahı dahilinde kabul edilebilir. Geçmiyorsa büyüme hedefini revize etmek gerekiyor.
Validasyon bağlantısı: Satış baskısı altında büyüyen portföy, PD modelinin out-of-time performansını bozuyor. Model eski koşullarda kalibre edildi, yeni daha riskli segmenti göremiyor.
Senaryo 2
Sermaye verimliliği — hangi segment daha az sermaye tüketiyor?
+
Gerilim
Konut kredisi portföyü %5 büyüdü ama sermaye tüketimi düşük (düşük risk ağırlığı). KOBİ portföyü aynı büyüdü ama sermayeyi 3 kat daha fazla tüketiyor.
Sermaye kısıtı
Banka CAR'ını %12'nin üzerinde tutmak zorunda. KOBİ büyümesi devam ederse ya sermaye artırımı gerekiyor ya da başka yerde küçülmek gerekiyor.
Karar
Portföy kompozisyonu aktif olarak yönetilmeli. Sermaye bütçesi ürün ve segment bazında dağıtılmalı. Bu dağılımı belirleyen RAROC ve RWA hesapları.
Validasyon bağlantısı: IRB modeli RWA'yı doğrudan etkiliyor. PD/LGD tahminleri fazla düşükse sermaye yetersiz ayrılıyor — regülatör müdahalesi riski.
Senaryo 3
Konjonktür döngüsü — boom'da büyü, krizde daral mı?
+
Gerilim
İyi dönemde kredi vermek kolay — PD düşük, teminatlar değerli, müşteriler ödüyor. Ama en çok kredi bu dönemde veriliyor ve en çok zarar sonraki kriz döneminde görülüyor.
PIT vs TTC
PIT model: konjonktür iyiyken düşük PD, kötüyken yüksek PD. Döngüsel. TTC model: uzun vadeli ortalamayı kullanır — daha istikrarlı ama boom'da "pahalı" kredi verir.
Dengeleme
Bankalar genellikle TTC bazlı IFRS 9 karşılığı ile PIT bazlı iç fiyatlama kullanıyor. Stres testi, boom döneminde kriz PD'si ile sermaye yeterliliğini simüle ediyor.
Validasyon bağlantısı: Model PIT mi TTC mi? Bu seçim hem fiyatlamayı hem karşılığı hem sermayeyi etkiliyor. Seçimin gerekçesi belgelenmeli ve validasyon raporunda sorgulanmalı.
risk iştahı çerçevesi
Risk iştahı, bankanın hedeflerine ulaşmak için üstlenmeye hazır olduğu maksimum risk seviyesidir. Soyut bir konsept değil — operasyonel limitlere dönüştürülmesi gerekiyor.
Yönetim kurulu seviyesi
Risk iştahı beyanı
"NPL oranımız %4'ü geçmeyecek." "CAR %12'nin altına düşmeyecek." "Tek müşteri konsantrasyonu özkaynak'ın %25'ini aşmayacak." Kural değil, hedef.
Operasyonel seviye
Limit ve eşikler
Sektör konsantrasyon limitleri, bireysel müşteri limitleri, ülke limitleri, segment bazlı büyüme hedefleri, RAROC eşiği. Her kararı çerçeveleyen sayısal sınırlar.
Model bağlantısı
RAROC hurdle rate
Risk iştahının en somut operasyonel yansıması. "Bu krediyi yapacak mıyız?" sorusunun cevabı RAROC'un hurdle rate'i geçip geçmediğine bağlı. Model bunu doğru hesaplamıyorsa karar mekanizması bozuluyor.
Validasyon perspektifi
Model use test
SR 11-7: model gerçekten kullanılıyor mu? Risk iştahı limitlerinde PD/LGD/EAD çıktıları kullanılıyor mu? Yoksa model var ama kararlar başka yollarla mı alınıyor? Bu "use test" validasyonun önemli bir bileşeni.
Blok 3'ün son iki sayfası birbiriyle bağlantılı. Banka para nasıl kazanıyor (10) → sermayesini nasıl dağıtıyor ve büyüme-risk dengesini nasıl kuruyor (11) → hangi müşteri ve ürünü neden tercih ediyor (12). Bu üçlü iş sezgisinin temelidir.